TMK Madde 744 Mecra geçirmeye katlanma yükümü

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 744, taşınmaz malikinin mecra geçirme yükümlülüğünü, kamulaştırma rejimi istisnasını ve mecra hakkının tapu tesciline bağlanmasını üç fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Katlanma yükümlülüğü

Madde 744- (1) Her taşınmaz maliki, uğrayacağı zararın tamamının önceden ödenmesi koşuluyla, su yolu, kurutma kanalı, gaz ve benzerlerine ait boruların, elektrik hat ve kablolarının, başka yerden geçirilmesi olanaksız veya aşırı ölçüde masraflı olduğu takdirde, kendi arazisinin altından veya üstünden geçirilmesine katlanmakla yükümlüdür.

(2) Mecra geçirilmesinin kamulaştırma kurallarına bağlı olması hâlinde, bu Kanunun mecralara ilişkin komşuluk hükümleri uygulanmaz.

(3) Mecrayı geçirme hakkı, hak sahibinin istemi üzerine ve giderleri ödemesi koşuluyla tapu kütüğüne tescil edilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, taşınmaz malikinin mecra geçirme yükümlülüğünü, kamulaştırma rejimi istisnasını ve mecra hakkının tapu tesciline bağlanmasını üç fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra her taşınmaz malikinin uğrayacağı zararın tamamının önceden ödenmesi koşuluyla, su yolu, kurutma kanalı, gaz ve benzerlerine ait boruların, elektrik hat ve kablolarının, başka yerden geçirilmesi olanaksız veya aşırı ölçüde masraflı olduğu takdirde, kendi arazisinin altından veya üstünden geçirilmesine katlanmakla yükümlü olduğunu hükme bağlar. İkinci fıkra mecra geçirilmesinin kamulaştırma kurallarına bağlı olması hâlinde, bu Kanunun mecralara ilişkin komşuluk hükümlerinin uygulanmayacağını öngörür. Üçüncü fıkra mecrayı geçirme hakkının hak sahibinin istemi üzerine ve giderleri ödemesi koşuluyla tapu kütüğüne tescil edileceğini düzenler. Avukatlık pratiğinde mecra geçirme talebinde bulunan vekili önce zararın tam tutarını uzman raporuyla saptamalı ve önceden ödeme yapılmasını sağlamalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 668 inci maddesini karşılamaktadır.

Eski maddenin birinci fıkrası yine birinci fıkra, ikinci fıkrası ise üçüncü fıkra olarak arılaştırılmak suretiyle düzenlenmiştir.

Maddeye eklenen ikinci fıkra ile de mecra geçirilmesinin kamulaştırma kuralları uygulanmak suretiyle yapılması halinde, bu Kanunun mecralara ilişkin komşuluk hükümlerinin uygulanmayacağı öngörülmüştür.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 744 üncü maddesinin son fıkrasında yer alan “siciline” kelimesi, Tasarının diğer maddeleriyle terim birliğinin sağlanması amacıyla “kütüğüne” şeklinde değiştirilmiştir.

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları - TMK m.744 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.

AYM Genel Kurulu E. 2025/93 K. 2025/153 Norm denetimi: Ret

Denetlenen kural: 2. fıkra · itiraz yolu

Mecra geçirilmesinin kamulaştırma kurallarına bağlı olduğu hâllerde komşuluk hükümlerinin uygulanmamasını öngören kural, kamulaştırma güvenceleri karşısında taşınmaz malikine aşırı külfet yüklemediği gerekçesiyle mülkiyet hakkı yönünden Anayasa’ya aykırı görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İtiraz gerekçesi: Mecra geçirilmesi kamulaştırma kurallarına bağlıysa komşuluk hükümlerinin uygulanmaması, mecraya ilişkin irtifakın nakli imkânını ortadan kaldırmakta, malikin mülkünden etkin faydalanmasını engellemekte ve mahkemeye erişim hakkını sınırlamaktadır. AYM: Kural kanunilik şartını taşımaktadır; Anayasa’nın 46. maddesinde ve Kanun’da mülkiyet hakkı sınırlanan kişi lehine öngörülen güvenceler gözetildiğinde sınırlama, mecra geçirilen taşınmazın malikine aşırı bir külfet yüklememektedir.

Kararı AYM Norm Kararları Bilgi Bankası'nda incele →

İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2007/93 K. 2007/88 Bozma
Mülkiyet Usul

Mecra irtifakı, çevre taşınmazların tamamının elverişliliği incelenip fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi gereği taraf yararları gözetilerek en az masrafı gerektiren ve en az zarar görecek taşınmaz üzerinde kurulur.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: TMK m.744 uyarınca mecra (su yolu) irtifakı kurulmasının koşulları ve taşınmaz malikinin mecra geçirilmesine katlanma yükümlülüğü. Değerlendirme: Önce davacının su yolu ihtiyacı ve çevre taşınmazların irtifaka elverişliliği saptanmalı; fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi uyarınca taraf yararları gözetilerek en az masraf gerektiren ve en az zarar görecek taşınmaz üzerinde hak kurulmalıdır. Mahkemece yapılan araştırma yetersiz olup hüküm kurmaya elverişli değildir. Sonuç: Direnme kararı, eksik araştırma nedeniyle usul ve yasaya aykırı bulunarak HUMK m.429 uyarınca bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2014/2396 K. 2014/7085 Bozma
Mülkiyet Usul

TMK m.744 uyarınca mecra irtifakı, fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesi gereğince çevre taşınmazlar içinde en az masrafı gerektiren ve en az zarar verecek taşınmaz üzerinden, kaynak ile yararlanan taşınmaz arasında kesintisiz bağlantı sağlayacak güzergahtan kurulur.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: TMK m.744 uyarınca su ve kanalizasyon borusu için mecra irtifakı kurulurken güzergahın hangi ölçütle belirleneceği. Değerlendirme: Mahkeme, fedakârlığın denkleştirilmesi ilkesi gereği en az masrafı gerektiren ve en az zarar verecek taşınmaz üzerinden kesintisiz bağlantı sağlayan hattı saptamak yerine, dosyadaki alternatifli bilirkişi raporunu değerlendirmeden başka davadaki rapora dayanarak hüküm kurmuş, su hattı yönünden de olumlu-olumsuz karar vermemiştir. Sonuç: Eksik inceleme nedeniyle hüküm bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2010/5899 K. 2010/8045 Bozma
Mülkiyet

Komşu taşınmaza haklı ve geçerli bir neden bulunmaksızın mecra (elektrik kablosu) geçirilmesinde TMK m.744'teki zorunlu katlanma unsurları geçiren yararına gerçekleşmediğinden, malik elatmanın önlenmesini isteyebilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Taşınmaza haklı ve geçerli neden olmaksızın yer altından elektrik kablosu döşeyen davalı yararına TMK m.744'teki katlanma (mecra geçirme) unsurlarının gerçekleşip gerçekleşmediği ve elatmanın önlenmesi talebinin sonucu. Değerlendirme: Davalının haklı ve geçerli neden bulunmaksızın ifrazla oluşan 4923 parsele kablo döşeyerek müdahale ettiği sabit olup m.744'te öngörülen unsurlar davalı yararına gerçekleşmemiştir. Sonuç: Elatmanın önlenmesi yönünden davanın kabulü gerekirken reddi isabetsiz olduğundan hüküm bozulmuştur.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 744, taşınmaz mülkiyeti ve mülkiyet hakkının kapsamı bakımından katlanma yükümlülüğü hükümlerindendir.

Adana’da gayrimenkul davalarında avukat desteği

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!