TMK Madde 504 Ölüme bağlı tasarrufta irade sakatlığı

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 504, mirasbırakanın yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi altında yaptığı ölüme bağlı tasarrufun geçersizliğini iki fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

İrade sakatlığı

Madde 504- (1) Mirasbırakanın yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi altında yaptığı ölüme bağlı tasarruf geçersizdir. Ancak, mirasbırakan yanıldığını veya aldatıldığını öğrendiği ya da korkutma veya zorlamanın etkisinden kurtulduğu günden başlayarak bir yıl içinde tasarruftan dönmediği takdirde tasarruf geçerli sayılır.

(2) Ölüme bağlı tasarrufta kişinin veya şeyin belirtilmesinde açık yanılma hâlinde mirasbırakanın gerçek arzusu kesin olarak tespit edilebilirse, tasarruf bu arzuya göre düzeltilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, mirasbırakanın yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi altında yaptığı ölüme bağlı tasarrufun geçersizliğini iki fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra dört iradeyi sakatlayan sebebi sayar; bunların etkisi altında yapılan tasarrufun başlangıçta geçersiz sayılacağını belirtir. Ancak mirasbırakan, irade sakatlığını öğrendiği veya etkiden kurtulduğu günden itibaren bir yıl içinde tasarruftan dönmezse tasarruf geçerli sayılır. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; geçirilmesi durumunda mirasbırakan ile mirasçıları bir daha iptal isteminde bulunamaz. İkinci fıkra kişi veya nesne belirtilmesindeki açık yanılmayı ele alır: mirasbırakanın gerçek iradesi kesin olarak tespit edilebiliyorsa tasarruf iptal yerine onun iradesine uygun biçimde düzeltilir. Avukatlık pratiğinde irade sakatlığı iddiasında bir yıllık sürenin başlangıcı için yanılma veya etkiden kurtulma anının somut delilleri ile belgelenmesi, hak düşürücü süre savunmasının önüne geçer.

Gerekçe

Eski Kanunun 451 inci maddesini karşılamaktadır.

Eski Kanunun 451 inci maddesinin kenar başlığı “Batıl tasarruflar” şeklindedir. Durum, İsviçre Medeni Kanununda da böyledir. Fakat madde incelendiği zaman, genel olarak ölüme bağlı tasarrufların hükümsüzlüğünü genel olarak düzenlemenin söz konusu olmadığı, sadece irade sakatlığı halinde, miras bırakanın yanıldığını veya aldatıldığını öğrenmesinden ya da korkutma veya zorlamanın etkisinden kurtulmasından sonraki davranışına göre, ölüme bağlı tasarrufun (akıbetinin) düzenlendiği görülmektedir. Söz konusu tarihten itibaren bir yıl içinde, mirasbırakan tasarruftan dönmediği takdirde, tasarruf geçerlilik kazanacaktır. Mirasbırakanın sakat irade beyanı ile yaptığı vasiyetnameden, bir yıllık hak düşürücü süre içinde dönmemiş olması halinde, ölümünden sonra artık onun mirasçıları iptal davası açma hakkına sahip değildir. Miras sözleşmeleri açısından ise, mirasbırakan artık bir yıllık sürenin geçmesiyle, sözleşmeden tek taraflı olarak dönemeyeceği gibi, ölümünden sonra mirasçıları da ölüme bağlı tasarrufu iptal ettiremeyeceklerdir. Maddenin düzenlediği asıl konu dikkate alınarak kenar başlık “İrade sakatlığı” tarzında ifade edilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2023/656 K. 2024/469 Direnme Bozuldu
Miras Tanıkla İspat

Mirasbırakanın yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama etkisi altında yaptığı ölüme bağlı tasarrufun geçersiz sayılabilmesi için, irade sakatlığı ile tasarruf arasında sebep-sonuç bağının bulunması ve bu sakatlığın ispatlanması gerekir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Mirasbırakanın yanılma/zorlama (irade sakatlığı) etkisi altında düzenlediği iddia edilen vasiyetnamenin TMK m.504 anlamında geçersiz sayılıp iptal edilip edilemeyeceği. Değerlendirme: İradeyi sakatlayan sebeplerin iptal davasında dikkate alınabilmesi için tasarrufla bu olgular arasında sebep-sonuç bağı bulunması ve sakatlığın kanıtlanması gerekir; somut olayda murisin zorlamayla yanıltıldığına dair delil yoktur. Sonuç: Direnme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2021/125 K. 2021/1142 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünmezliği ortaya çıkınca TMK 504. madde gereğince davalı mirasçılara tercih hakkı kullandırılmış; davalılar para olarak ödeme tercih edince mal taraflara tescil edilmeyip sabit tenkis oranıyla bulunan değerin nakten ödetilmesine dayanak olmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Ortak murisin 1985'te dört davalı çocuğuna bağışladığı iki taşınmaz yönünden diğer mirasçılar saklı paylarının zedelendiğini ileri sürerek tenkis istemiştir. İlk derece mahkemesi sabit tenkis oranında bölünmezlik nedeniyle davalı mirasçılara tercih hakkı kullandırmış, para tercihi üzerine davacılar K2, K13 ve K1 yönünden tenkis alacağına hükmetmiş, feragat eden K4 yönünden davayı reddetmiştir. Adana BAM, davanın hak düşürücü sürede açıldığını ve bölünmezlik ile tercih hakkı değerlendirmesinin usul ve esasa uygun olduğunu belirterek tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 504, miras hukuku kapsamında i̇rade sakatlığı konusunu düzenler.

Adana’da miras davalarında avukat desteği

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!