TMK Madde 349 Velâyet: Ana veya babanın yeniden evlenmesi hâlinde

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 349, velayet hakkına sahip ana veya babanın yeniden evlenmesinin velayet üzerindeki sonuçlarını düzenler.

Resmi Metin

Ana veya babanın yeniden evlenmesi hâlinde

Madde 349- Velâyete sahip ana veya babanın yeniden evlenmesi, velâyetin kaldırılmasını gerektirmez. Ancak, çocuğun menfaati gerektirdiğinde velâyet sahibi değiştirilebileceği gibi, durum ve koşullara göre velâyet kaldırılarak çocuğa vasi de atanabilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, velayet hakkına sahip ana veya babanın yeniden evlenmesinin velayet üzerindeki sonuçlarını düzenler. Birinci cümleye göre yeniden evlenme tek başına velayetin kaldırılmasını gerektirmez; bu hüküm ile geçmişteki bazı duraksamalar açıklığa kavuşturulmuştur. İkinci cümle çocuğun yararının zorunlu kıldığı hâllerde velayetin diğer eşe geçirilebileceğini yahut tamamen kaldırılarak çocuğa vasi atanabileceğini öngörür. Yeniden evlenmenin velayete etkisi mutlak değil; çocuğun yeni aile ortamından zarar görüp görmediği ölçütüne bağlıdır. Avukatlık pratiğinde velayet sahibi annenin yeniden evlenmesinin tek başına velayetin babaya geçişini gerektirmediği bilinmeli; karşı tarafın çocuğun zarar gördüğüne dair somut delil sunması (yeni eşin sabıkası, çocuğun davranış değişikliği raporları) gerekir. Aksi takdirde değişiklik talebi reddedilir.

Gerekçe

Yürürlükteki Kanunun 275 inci maddesini karşılamaktadır. Birinci cümlede, ana veya babanın yeniden evlenmesinin kural olarak velayetin kaldırılmasını gerektirmediği açıkça ifade edilmiş ve böylece bugün uygulamada var olan bazı duraksamalar giderilmek istenmiştir. İkinci cümle ise, velayet hakkına sahip ana veya babanın yeniden evlenmesinin, velayetin değiştirilmesine veya kaldırılarak çocuğa vasi atanmasına sebep olabilmesinin koşulunu belirtmektedir ki, o da çocuğun menfaatidir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 2.HD içtihatları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2009/16476 K. 2010/6149 Bozma
Velayet

TMK m.349 uyarınca velayete sahip ana veya babanın yeniden evlenmesi tek başına velayetin kaldırılmasını gerektirmez; velayet anneden alınmadıkça küçüğe vasi atanamaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Babası ölen, annesi sağ ve yeniden evlenmiş küçüğe, babaannenin vasi olarak atanıp atanamayacağı. Değerlendirme: Velayet, ölümle sağ kalan anaya aittir; TMK m.349 uyarınca velayete sahip ananın yeniden evlenmesi tek başına velayetin kaldırılmasını gerektirmez. Annenin velayet hakkı kaldırılmadan, velayet ondan alınmadan küçüğe vasi atanamaz. Sonuç: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteği kabul edilerek hüküm, sonuca etkili olmamak üzere bozulmuştur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2006/11399 K. 2007/1126 Onama
Velayet

Velayetin kaldırılması koşulları bulunmamakla birlikte yeni olgular velayetin yeniden düzenlenmesini gerektiriyorsa, hakim TMK m.183 ve 349 uyarınca velayeti değiştirip diğer ebeveyne verebilir; velayetin kaldırılmasına ilişkin hükmün bu çerçevede düzeltilmesi gerekir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Velayetin kaldırılması talebiyle açılan davada, toplanan delillerin velayetin kaldırılması için yeterli olmadığı, ancak velayetin değiştirilmesine yol açtığı durumda mahkemenin uyguladığı kanun hükmü. Değerlendirme: Daire, koşulların velayetin kaldırılmasına değil değiştirilmesine uygun olduğunu, bunun TMK m.183 ve 349 kapsamında ele alınması gerektiğini, kanun hükmünün uygulanmasındaki bu hatanın yeniden duruşmayı gerektirmediğini belirtmiştir. Sonuç: Hükmün düzeltilerek onanmasına oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2006/13461 K. 2006/15634 Kısmi
Velayet Usul

Velayetin kaldırılması koşulları (TMK m.348) bulunmamakla birlikte yeni olgular velayetin yeniden düzenlenmesini gerektiriyorsa, hakim TMK m.183 ve 349 uyarınca velayeti kaldırmak yerine velayeti değiştirerek çocuğu diğer ana/babaya verir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Toplanan deliller velayetin kaldırılmasına (TMK m.348) yetmiyorken, çocuğun velayetinin annesinden alınıp babasına verilmesinin hangi hükme dayandırılacağı ve çocukla anne arasında kişisel ilişki kurulup kurulmayacağı. Değerlendirme: Koşullar velayetin kaldırılmasını değil, TMK m.183 ve 349 uyarınca velayetin değiştirilmesini gerektirir; ayrıca velayeti babaya verilen çocukla annesi arasında kişisel ilişki düzenlenmemesi usul ve yasaya aykırıdır. Sonuç: Kişisel ilişki yönünden BOZULMASINA, velayet yönünden hüküm fıkrasının düzeltilerek ONANMASINA oyçokluğuyla karar verildi.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/25092 K. 2017/97 Bozma
Velayet

Velayet hakkı kendisinde olan ana veya baba çocuğu fiilen diğer ebeveyne bırakarak velayet görevlerini gereği gibi yerine getirmiyorsa, çocuğun yararı gereği TMK m.349 koşulları oluşmuş sayılır ve velayet diğer ebeveyne verilebilir.

Detaylı özeti gör

Anlaşmalı boşanma sonrası velayeti kendisinde olan davalı anne, ortak çocuğu boşanmadan kısa süre sonra baba yanına bırakmış; çocuk dava tarihine kadar baba ve kardeşiyle yaşamaya devam etmiştir. Yerel mahkeme şartların değişmediğinden davayı reddetmiş, Yargıtay ise annenin velayet görevlerini gereği gibi yerine getirmediğini, TMK m.349 koşullarının oluştuğunu belirleyerek velayetin anneden alınıp babaya verilmesi gerektiğine işaret etmiştir. Sonuç: Red hükmü bozulmuştur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2007/4754 K. 2007/6031 Onama
Velayet Nafaka Usul

Velayetin kaldırılması (TMK m.348) koşulları bulunmamakla birlikte ana veya babanın yeniden evlenmesi gibi yeni olguların varlığında çocuğun yararı gereği velayet, TMK m.349 (ve m.183) uyarınca kaldırılmaksızın diğer eşe verilerek yeniden düzenlenebilir.

Detaylı özeti gör

Yerel mahkeme velayeti "kaldırma" (nez) gerekçesiyle hüküm kurmuş; Daire, toplanan delillerin velayetin kaldırılması (TMK m.348) koşullarını oluşturmadığını, olgunun velayetin değiştirilmesine (TMK m.183, 349) yol açtığını belirlemiştir. Kanun hükmünün uygulanmasındaki bu hata bozma gerektirse de, yeniden duruşmayı gerektirmediğinden hüküm fıkrası düzeltilerek onanmıştır. Sonuç: Hüküm, velayetin TMK m.183 ve 349 gereğince davalıdan alınıp davacıya verilmesi şeklinde düzeltilerek onanmıştır (oyçokluğu).

Diğer kararlar (2)
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2007/4085 K. 2007/4931 Onama
Velayet

Ana veya babanın yeniden evlenmesi hâlinde, velayetin kaldırılmasını gerektirir ağırlıkta sebepler bulunmadığında, çocuğun yararı gerektiriyorsa velayet kaldırılmaksızın TMK m.349 (ve m.183) uyarınca velayetin diğer eşe verilmesi yoluyla değiştirilmesine karar verilir.

Detaylı özeti gör

Velayetin değiştirilmesi davasında yerel mahkeme velayetin kaldırılmasına (nez'ine) hükmetmiş; ancak toplanan deliller TMK m.348 anlamında velayetin kaldırılmasını gerektiren bir durumun varlığına yeterli olmayıp olsa olsa velayetin değiştirilmesine yol açar niteliktedir. Daire, kanun hükmünün uygulanmasındaki bu hatayı yeniden duruşmayı gerektirmeyen bir yanlışlık sayarak, hüküm fıkrasından velayetin kaldırılmasına ilişkin bölümleri çıkarıp TMK m.183 ve 349 gereğince çocuğun velayetinin davalıdan alınıp davacıya verilmesi şeklinde düzeltmiştir. Sonuç: Karar düzeltilerek onanmıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2015/9434 K. 2015/10894 Bozma
Velayet Nafaka

Ana veya babanın yeniden evlenmesi hâlinde dahi velayet, çocuğun menfaati gerektiriyorsa TMK m.349 uyarınca değiştirilebilir.

Detaylı özeti gör

Velayeti babada olan müşterek çocuğun velayeti, TMK m.349 gereğince değiştirilerek anneye verilmiştir. Davalının velayetin değiştirilmesine yönelik temyizi yerinde görülmemiştir. Ancak velayeti kendisinden alınan tarafın çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmakla yükümlü olduğu (TMK m.182), bu hususun hakimce re'sen dikkate alınması gerektiği; "ödeme gücü yok" gerekçesiyle iştirak nafakasının tümüyle reddinin hatalı olduğu belirtilmiştir. Sonuç: Hüküm iştirak nafakası yönünden bozulmuş, diğer bölümler onanmıştır.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/923 K. 2020/18 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.349 uyarinca degisen sartlara dayali velayetin degistirilmesi davasinda, cocugun ustun yararini esas alarak, tum delillerin toplandigini ve ilk derece kararinda hata bulunmadigini saptayip istinafi esastan reddetti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyusmazlik, degisen sartlar nedeniyle musterek cocugun velayetinin babadan alinarak anneye verilmesi istemine iliskindir. Ilk derece mahkemesi davanin kabulu ile velayeti anneye vermis, davali baba kararin cocugun ustun menfaatine aykiri oldugunu ileri surerek istinaf etmistir. Adana BAM, sosyal inceleme ve delillere gore ilk derece kararinda hata bulunmadigini saptayarak istinafi esastan reddetmistir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/328 K. 2020/31 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.349 uyarinca velayetin degistirilmesi davasinda cocugun ustun yararini esas alarak, ilk derece mahkemesinin tek uzman raporuyla yetinip aile mahkemesi heyetinden rapor almamasini ve ev ortamini incelememesini eksik inceleme sayarak karari kaldirdi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyusmazlik, degisen sartlar nedeniyle musterek cocugun velayetinin anneden alinarak babaya verilmesi istemine iliskindir. Ilk derece mahkemesi davanin reddine karar vermis, davaci baba uzman heyetinden rapor alinmadigini ileri surerek istinaf etmistir. Adana BAM, tek sosyal hizmet uzmaninin raporunun yeterli olmadigini, aile mahkemesi bunyesindeki uzman heyetinden rapor alinip yasanan ortamin incelenmesi gerektigini belirterek eksik inceleme nedeniyle karari kaldirmistir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/224 K. 2020/28 Kısmen Kabul

Adana BAM, TMK m.349 uyarinca degisen sartlara dayali velayetin degistirilmesi davasinda cocugun ustun yararini gozeterek, sosyal inceleme raporu ve delillere gore degistirmeyi gerektirir bir durum bulunmadigini saptayip davanin reddi kararini onadi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyusmazlik, degisen sartlar nedeniyle musterek cocugun velayetinin anneden alinarak babaya verilmesi ve istirak nafakasi istemine iliskindir. Ilk derece mahkemesi davanin reddine karar vermis, davaci baba ile davali anne (vekalet ucreti yonunden) ayri ayri istinafa basvurmustur. Adana BAM, sosyal inceleme raporuna gore velayeti degistirmeyi gerektiren bir durum bulunmadigini saptayarak velayet yonunden istinafi reddetmis, davali lehine vekalet ucreti yonunden hukmu duzeltmistir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/559 K. 2020/12 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.349 uyarinca velayetin degistirilmesinde taraflarin davayi kabulunun tek basina sonuc dogurmayacagini, esasin cocugun ustun yarari oldugunu belirterek, sosyal inceleme ve delillere gore davanin reddi kararini esastan onadi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyusmazlik, degisen sartlar nedeniyle bir cocugun velayetinin anneden alinarak babaya verilmesi istemine iliskindir. Ilk derece mahkemesi davanin reddine karar vermis, davaci baba sosyal inceleme raporuna ragmen davanin reddedildigini ileri surerek istinaf etmistir. Adana BAM, taraflarin kabulunun tek basina sonuc dogurmayacagini, esasin cocugun ustun yarari oldugunu belirterek (babanin cocuga silah/bicak verdigine dair tespitler de gozetilerek) red kararini esastan onamistir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/710 K. 2020/15 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.349 uyarinca degisen sartlara dayali velayetin degistirilmesi davasinda cocugun ustun yararini esas alarak, sosyal inceleme raporlari ve delillere gore degistirmeyi gerektiren esasli bir degisiklik bulunmadigini saptayip davanin reddini onadi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyusmazlik, degisen sartlar nedeniyle musterek cocugun velayetinin babadan alinarak anneye verilmesi istemine iliskindir. Ilk derece mahkemesi davanin reddine karar vermis, davaci anne cocugun ustun menfaatinin gozetilmedigini ileri surerek istinaf etmistir. Adana BAM, sosyal inceleme raporlari ve delillere gore velayeti degistirmeyi gerektiren esasli bir degisiklik bulunmadigini saptayarak istinafi esastan reddetmistir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!