TMK Madde 199 Eşin tasarruf yetkisinin sınırlanması

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 199, evlilik birliği içinde tasarruf yetkisinin hâkim kararıyla sınırlandırılmasına ilişkin bir önlemi düzenlemektedir.

Resmi Metin

Tasarruf yetkisinin sınırlanması

Madde 199- (1) Ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan malî bir yükümlülüğün yerine getirilmesi gerektirdiği ölçüde, eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, belirleyeceği malvarlığı değerleriyle ilgili tasarrufların ancak onun rızasıyla yapılabileceğine karar verebilir.

(2) Hâkim bu durumda gerekli önlemleri alır.

(3) Hâkim, eşlerden birinin taşınmaz üzerinde tasarruf yetkisini kaldırırsa, re'sen durumun tapu kütüğüne şerhedilmesine karar verir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, evlilik birliği içinde tasarruf yetkisinin hâkim kararıyla sınırlandırılmasına ilişkin bir önlemi düzenlemektedir. Birinci fıkra uyarınca, ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan malî bir yükümlülüğün yerine getirilmesi gerektirdiği ölçüde, eşlerden birinin istemi üzerine hâkim, belirleyeceği malvarlığı değerleriyle ilgili tasarrufların ancak onun rızasıyla yapılabileceğine karar verebilir. Hüküm, önlemin uygulanma alanını iki ölçüte bağlamakta ve eşlerden birinin istemi ile hâkim kararına dayandırmaktadır.

İkinci fıkra, hâkimin bu durumda gerekli önlemleri alacağını öngörmektedir. Üçüncü fıkra ise taşınmazlara ilişkin özel bir düzenleme getirmektedir. Buna göre hâkimin eşlerden birinin taşınmaz üzerinde tasarruf yetkisini kaldırması hâlinde durum re’sen tapu kütüğüne şerhedilir.

Gerekçe

İsviçre Medeni Kanununun 178 inci maddesinden alınmıştır. Bu maddeyle hakim, özel bir önlem olarak eşlerden birinin tasarruf yetkisinin sınırlanmasına karar verebilmektedir. Bu hükme bizim Ülkemizde İsviçre’den daha fazla ihtiyaç vardır. Çoğu olaylarda ayrılık veya boşanmaya kararlı olan koca, sırf kadına nafaka ya da tazminat ödememek için mevcut mallarını başkalarına devretme yoluna gitmekte, nafaka ya da tazminat hükmü alan kadın, kocadan icra yoluyla herhangi bir tahsilat yapamamaktadır. Bu hüküm sayesinde hakim, eşlerin tasarruf yetkisinin sınırlanmasına yönelik önlem niteliğinde olmak üzere, bu tür tasarrufların diğer eşin rızasına bağlı olduğuna karar verebilecektir. Ancak bu kararın verilmesi yeterli olmayıp, maddenin ikinci fıkrası bu durumda hakime gerekli diğer önlemleri de kararlaştırma yetkisini tanımaktadır. Maddenin üçüncü fıkrasında hakimin, eşlerden birinin taşınmazlarıyla ilgili olarak tasarruf yetkisini sınırlaması halinde, daha özel nitelikte bir önlemi alabileceği de hükme bağlamıştır. Bu hükme göre, hakimin tasarruf yetkisinin sınırlanmasına ilişkin önlemin tapuya şerh edilmesine re’sen karar vermesi mümkün olmaktadır. Böylece eşlerin mal kaçırma yolu kapatılmıştır.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/24911 K. 2017/14028 Bozma
Mal Rejimi Usul

TMK m.199 kapsamındaki tasarruf yetkisinin sınırlanması davasında taraflar yabancı uyruklu ise MÖHUK m.13/3 gereği eşlerin müşterek milli hukuku uygulanır ve bu hukukta benzer bir düzenleme yoksa istem reddedilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Yabancı uyruklu eşler arasında TMK m.199 gereği davalı erkeğin Türkiye'deki taşınmazlar üzerindeki tasarruf yetkisinin sınırlanması istemine hangi hukukun uygulanacağı. Değerlendirme: MÖHUK m.13/3 uyarınca evliliğin genel hükümlerine eşlerin müşterek milli hukuku uygulanır; bu hukukta TMK m.199'a benzer bir düzenleme bulunmadığından istem reddedilmeliydi. Sonuç: Kabule ilişkin yerel mahkeme hükmü bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/21131 K. 2017/12499 Bozma
Mal Rejimi

TMK m.199'a göre tasarruf yetkisinin sınırlandırılması, ailenin ekonomik varlığının korunması veya yerine getirilmeyen mali yükümlülüğün karşılanması ölçüsüyle sınırlı olup, bu ölçü belirlenmeden eşin tüm malvarlığını kapsayacak biçimde genel kısıtlama getirilemez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: TMK m.199 uyarınca eşin tasarruf yetkisinin, evlilik birliğinden doğan mali yükümlülüğün karşılanması ölçüsünde sınırlandırılmasının kapsamı. Değerlendirme: Davacı, yerine getirilmeyen mali yükümlülüklerin tutarını açıklamamış; sınırlama ölçüsü belirlenmeden davalının tüm malvarlığını kapsayacak şekilde tasarruf yetkisi kısıtlanamaz. Sonuç: Tüm malvarlığını kapsar biçimde hüküm kurulması hatalı olup karar bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2019/440 K. 2022/85 Bozma
Mal Rejimi Usul

TMK m.199 uyarınca eşin tasarruf yetkisinin sınırlandırılması evlilik birliğinin korunmasına yönelik bir tedbir olduğundan, boşanmanın kesinleşmesiyle evlilik birliği sona erince bu tedbire ilişkin dava konusuz kalır ve esası hakkında karar verilemez.

Detaylı özeti gör

Aile konutu şerhi (TMK m.194) davasında yerel mahkeme, talep ve ıslah bulunmadığı hâlde TMK m.197 ve 199 uyarınca davalının tasarruf yetkisini sınırlandırmış; Özel Daire bozmuş, mahkeme direnmiştir. Direnme kararından sonra tarafların boşanmasının kesinleşmesiyle evlilik birliği sona ermiş, birliğin korunmasına yönelik m.199 tedbiri konusuz kalmıştır. HGK, davanın konusuz kaldığını, yargılama giderlerinin HMK m.331/1'e göre takdiri gerektiğini belirtmiştir. Sonuç: Direnme kararı değişik gerekçeyle bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/16130 K. 2018/5332 Bozma
Kusur Usul

TMK m.199 uyarınca eşin tasarruf yetkisinin sınırlanması evlilik birliğinin korunması önlemlerinden olup ancak birlik devam ederken uygulanabilir; boşanma kararı kesinleşmedikçe birlik sürdüğünden bu talep konusuz kalmaz ve tefrik edilerek esastan incelenir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Boşanma kararı henüz kesinleşmeden, TMK m.199 uyarınca eşin tasarruf yetkisinin sınırlanması talebinin konusuz kalıp kalmadığı ile feragatle affedilen olayların kusur sayılıp sayılmayacağı. Değerlendirme: Önceki boşanma davasından feragatle erkeğe yüklenen olaylar affedilmiş sayılır; ayrıca boşanma kesinleşmediğinden evlilik birliği sürmekte olup m.199 talebi konusuz kalmamıştır, tefrik edilip delilleriyle incelenmelidir. Sonuç: Hüküm her iki bentte gösterilen sebeplerle bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/16039 K. 2017/6734 Bozma
Usul Mülkiyet

TMK m.199 kapsamındaki tasarruf yetkisinin sınırlandırılması, evlilik birliğinin korunması önlemlerinden olup ancak evlilik birliği devam ederken uygulanabilir; boşanma kararının kesinleşmesiyle evlilik sona erdiğinden bu hüküm artık uygulanamaz ve talep konusuz kalır.

Detaylı özeti gör

Davacı kadın, davalı eş adına kayıtlı taşınmazın devrinin onayına bağlanması için TMK m.199 uyarınca tasarruf yetkisinin sınırlandırılmasını istemiştir. Yerel mahkeme talebi kabul etmiş; ancak yargılama sırasında verilen boşanma hükmü davalının temyizi üzerine onanarak kesinleşmiştir. Daire, m.199 önleminin yalnızca evlilik birliği devam ederken uygulanabileceğini, boşanmanın kesinleşmesiyle davanın konusuz kaldığını belirtmiştir. Sonuç: Davacının karar düzeltme talebi kabul edilmiş, önceki bozma bendi kaldırılmış ve hüküm yeni gerekçeyle bozulmuştur.

Kararı incele →

Diğer kararlar (2)
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2011/417 K. 2011/479 Bozma
Tanıkla İspat Usul Mülkiyet

TMK m.199 uyarınca eşin tasarruf yetkisinin sınırlanması istenen taşınmaz yargılama sırasında üçüncü kişiye devredilmişse dava konusuz kalır ve mahkemenin esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetmesi gerekir.

Detaylı özeti gör

Davacı koca, davalı eşin adına tescilli taşınmaz üzerindeki tasarruf yetkisinin TMK m.199 uyarınca sınırlandırılmasını istemiş; yerel mahkeme reddetmiş, Özel Daire bozmuş, mahkeme direnmiştir. HGK, dava konusu taşınmazın yargılama sırasında üçüncü kişiye satıldığını, bu nedenle davanın konusuz kaldığını ve esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiğini saptamıştır. Sonuç: Direnme kararı değişik gerekçeyle (taşınmaz satıldığından konusuz kalma) HUMK m.429 uyarınca BOZULMUŞTUR.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/18724 K. 2018/6620 Bozma
Mal Rejimi Usul Nafaka

TMK m.199 uyarınca eşin tasarruf yetkisinin sınırlandırılması, ancak usulüne uygun olarak harcı yatırılmak suretiyle açılmış bir dava ile istenebilir; böyle bir dava bulunmadıkça mahkemenin bu talep hakkında karar vermemesi yerindedir.

Detaylı özeti gör

Boşanma davasında davacı kadın, erkeğin tasarruf yetkisinin TMK m.199 uyarınca sınırlandırılmasını talep etmiştir. Daire, bu talebe ilişkin usulüne uygun şekilde harcı verilerek açılmış bağımsız bir dava bulunmadığından, mahkemece bu yönden karar verilmemesini yerinde bulmuş; kadının bu husustaki temyiz itirazlarını reddetmiştir. Hüküm yalnızca tedbir nafakasına hükmedilmemesi sebebiyle bozulmuş, m.199'a ilişkin kısım dahil sair itirazlar onanmıştır. Sonuç: Tedbir nafakası yönünden bozma, m.199 talebi dahil sair yönlerden onama.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/148 K. 2020/1743 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

TMK 199 davanın dayanağı olarak uygulanmış; Adana BAM, davalının mali yükümlülüklerini yerine getirmeyip ailenin ekonomik varlığını tehlikeye soktuğunu kabul edip 3 taşınmazdan yalnız kooperatif hissesine yönelik tasarruf kısıtlamasını ölçülü bularak ilk derecenin kısmi kabulünü onamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı eş, davalının muvazaalı satışlarla mal kaçırdığı, evin mali ihtiyaçlarını karşılamadığı iddiasıyla TMK 199 uyarınca davalının tasarruf yetkisinin sınırlandırılmasını istemiş; ilk derece mahkemesi davalının kooperatif hissesi yönünden talebi kısmen kabul etmiştir. Adana BAM, davalının ailenin ekonomik varlığını tehlikeye soktuğunu, aktif 3 taşınmazdan 1'ine yönelik kısıtlamanın ölçülü olduğunu ve boşanma davası açılmasının davayı konusuz bırakmayacağını belirterek davalı vekilinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/1266 K. 2020/1525 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.199 uyarınca tasarruf yetkisinin sınırlandırılması için ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan mali yükümlülüğün gerekliliğinin sübut bulması ve sınırlamanın ölçülü olması gerektiğini vurgulayarak istinafı bu ölçütlerle inceledi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Eşler arasında derdest boşanma davası bulunurken davacı kadın, davalı erkeğin mallarını ailenin ekonomik varlığını tehlikeye atacak şekilde elden çıkarmaya başladığını ileri sürerek TMK m.199 uyarınca tasarruf yetkisinin sınırlandırılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi belirli taşınmaz ve araç yönünden talebi kısmen kabul etmiş; davalı vekili tüm malvarlığına tedbir konulmasının ölçüsüz olduğu gerekçesiyle Adana BAM'a istinafa başvurmuştur.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/589 K. 2020/1517 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, davalı adına kayıtlı taşınmazlardaki tasarruf yetkisini TMK 199 uyarınca sınırlandırıp tasarrufları davacının rızasına bağlayan kısmi kabul kararını yerinde bulmuş; deliller toplanıp talep ile bağlı kalındığından, tüm mal varlığının araştırılmasını isteyen istinafı esastan reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı eş, davalı adına kayıtlı taşınmazlar üzerinde tasarruf yetkisinin TMK 199 uyarınca sınırlandırılmasını istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Davacı, reddedilen taşınmazlar yönünden tüm mal varlığının araştırılmasını talep ederek istinafa başvurmuştur. Adana BAM, taraflarca gösterilen delillerin toplandığı ve taleple bağlı kalındığı, kararın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2020/330 K. 2020/380 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Davalı eşin mal varlığını elden çıkarması nedeniyle TMK 199 uyarınca tasarruf yetkisinin sınırlandırılması istenip banka hesaplarına tedbir konulmuştur. Adana BAM, mal varlığının elden çıkarılması halinde davanın konusuz kalabileceğini gözeterek tedbire itirazın reddini yerinde bulmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, davalı eşin ailenin ekonomik varlığını tehlikeye soktuğu ve mal varlığını elden çıkardığı gerekçesiyle TMK 199 uyarınca tasarruf yetkisinin sınırlandırılması davası açmış, davalının banka hesaplarına ihtiyati tedbir konulmuş, davalının itirazı reddedilmiştir. Adana BAM, talebin haklılığının ancak yargılama sonunda belirlenebileceğini, mal varlığının elden çıkarılması halinde davanın konusuz kalabileceğini ve tedbirin değiştirilmesi şartlarının bulunmadığını belirterek davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

TMK Madde 199 - Eşin tasarruf…

→ İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!