Siteden ayrılmadan önce tarafımca yazılan site içi arama motorunu deneyin.

Hasımlı Veraset İlamı Nedir?

Hasımlı veraset ilamı, mirasçılar arasında anlaşmazlık olduğu durumlarda, yani mirasın kimlere intikal edeceği konusunda ihtilaf bulunduğunda başvurulan bir yöntemdir. Bu ilam, mirasçıların birbirleriyle veya miras bırakanın borçlularıyla olan hukuki ihtilaflarının çözümlenmesi amacıyla alınır.

Miras bırakanın vefatı sonrası, mirasın kimlere ve ne oranda dağıtılacağının belirlenmesi gerektiğinde, genellikle sorunsuz bir şekilde veraset ilamı alınır ve miras işlemleri yürütülür. Ancak, mirasçılar arasında anlaşmazlık olduğunda veya mirasın dağılımı konusunda ihtilaf bulunduğunda, hasımlı veraset ilamı süreci devreye girer. Hasımlı veraset ilamı talep edilirken, uyuşmazlık net olarak belirtilmeli, tüm mirasçılar davaya dahil edilmelidir. Bu süreçte, tarafların iddia ve savunmaları dinlenir, gerekli belge ve deliller incelenir. Mahkeme, tüm bu bilgiler ışığında kimlerin mirasçı olduğuna ve mirasın nasıl bölüşüleceğine dair bir karar verir.

Hasımlı veraset ilamı alınmasını gerektiren ihtilaflar çoğunlukla birbiriyle çelişik iki mirasçılık belgesinin var olması nedeniyle gündeme gelir. Uygulamada hasımlı veraset ilamı almak amacıyla ‘mirasçılık belgesinin iptali ve kati mirasçılık belgesi düzenlenmesi’ konulu davaların açıldığı görülmektedir.

Kesin Hüküm Teşkil Eder

Normalde çekişmesiz yargı işi niteliğinde olan mirasçılık belgesi talebi davası, hasımlı olarak açıldığında çekişmeli bir hal alır. Hasımlı mirasçılık belgesi ilam niteliğinde olup taraflar bakımından kesin hüküm teşkil eder.

Gerçekten Yargıtay 14. Hukuk Dairesi de mirasçılık belgesinin uyuşmazlık çıkaran kişilere karşı hasımlı olarak talep edilebileceğini şu sözleriyle ifade etmiştir: “Mirasçılık belgesi verilmesi istemine  ilişkin davaların kural olarak hasımsız olarak açılması ve çekişmesiz yargı yolu ile görülüp  sonuçlandırılması gerekmekte ise de hukuki yarar bulunması koşulu ile bu tür davaların  uyuşmazlık çıkaran kişiler hasım gösterilmek suretiyle hasımlı olarak açılması ve çekişmeli yargı yolu ile görülüp sonuçlandırılması da mümkün bulunmaktadır.” (Y. 14. HD, E. 2015/2197, K. 2015/6962)

Çelişki Durumunda Hakim Hasımlı Mirasçılık Belgesi İster

Yargılama esnasında birbiriyle çelişik mirasçılık belgelerinin varlığı anlaşılırsa, hakim davacı tarafa hasımlı mirasçılık belgesi alması amacıyla süre verir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin bu duruma yönelik ifadeleri şu şekildedir: “Her iki veraset belgesinin birbirlerine aykırı oldukları gözetilmek suretiyle hasımlı olarak alınacak mirasçılık belgesinin kurulacak hükme esas alınması gerektiği kuşkusuzdur. O halde, birbirleriyle çelişkili olan mirasçılık belgelerindeki aykırılık hasımlı olarak alınacak veraset belgesiyle giderilmedikçe davanın karara bağlanmasının yasal olduğu söylenemez.” (Y. 1 HD E. 2008/4043, K. 2008/8842)

Hasımlı Veraset İlamının Ketmi Verese (Mirasçılığın Gizlenmesi) Davasının Ön Koşulu Olması

Ketmi verese davasında ‘hasımlı mirasçılık belgesi’ alınması ön koşul niteliğindedir.

Bu husus Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin şu ifadeleriyle anlaşılmaktadır: “Hemen belirtilmelidir ki, ketmi verese (mirasçılığın gizlenmesi)  davalarında uyuşmazlık hasımlı olarak alınacak veraset ilamı ile çözümlenebilecektir. Somut  olaya gelince; hem intikale esas alınan veraset ilamı hem de davacıların mirasçılığını gösteren  ve karara dayanak alınan … 1. Sulh Mahkemesi’nin 15.06.2011 gün ve 2011/472 Esas, 2011/533  Karar sayılı veraset ilâmı hasımsız alınmış olup, mirasçılık belgelerinin aksi sabit oluncaya kadar  geçerli olduğu gözetilerek bu konudaki uyuşmazlığın hasımlı veraset ilamı alınarak açıklığa  kavuşturulması zorunludur.” (Y. 1 HD E. 2016/16030, K. 2020/231)

Hasımlı Veraset İlamının Önemi

Hasımlı veraset ilamının alınması, birçok açıdan önem taşır:

  • Hukuki Güvenlik: Mirasçıların kimler olduğu ve mirasın nasıl paylaşılacağı konusunda hukuki bir netlik sağlar. Bu, mirasçılar arasındaki potansiyel anlaşmazlıkları önler ve mirasın adil bir şekilde dağıtılmasını garanti eder.
  • Resmiyet: Hasımlı veraset ilamı, mirasçılık haklarının resmi olarak tanınması anlamına gelir. Bu, ileride mirasla ilgili yapılacak işlemlerde (örneğin, taşınmazların devri) resmi bir belge olarak kullanılabilir.
  • Mirasın Korunması: Anlaşmazlık durumlarında, mirasın yanlış kişilere intikal etmesinin önüne geçilir. Mahkeme kararıyla mirasın doğru mirasçılara geçmesi sağlanır.
  • Hukuki İşlemlerin Kolaylaştırılması: Hasımlı veraset ilamı alındıktan sonra, mirasçılar mirasla ilgili diğer hukuki işlemleri (örneğin, tapu devri) daha kolay bir şekilde gerçekleştirebilirler.

Sonuç

Hasımlı veraset ilamı, miras hukukunda önemli bir yere sahiptir. Mirasçılar arasındaki anlaşmazlıkların adil ve hukuka uygun bir şekilde çözülmesini sağlar. Bu nedenle, mirasla ilgili ihtilaf durumlarında hasımlı veraset ilamının alınması, taraflar için en sağlam yol olarak öne çıkar. Öyle ki yukarıda da izah ettiğim üzere yargılama sırasında çelişki ortaya çıkınca hakim davacıdan zorunlu olarak hasımlı mirasçılık belgesi talep eder.

Hasımlı Hasımsız Eleştirisi

Kocayusufpaşaoğlu, mirasçılık belgelerinin hasım gösterilmek suretiyle çekişmeli yargı  kapsamında talep edilebileceği görüşünü eleştirmektedir. Yazara göre, belgeyi hasımlı ve  hasımsız olarak ikiye ayırmak yerinde değildir. Zira sadece çekişmesiz yargı işi kapsamında verilen mirasçılık belgeleri Medeni Kanun’da düzenlenen belgeyi teşkil ederler. Mirasçılık sıfatı  çekişmeli olup, hasım gösterilerek açılan dava sonucunda elde edilen belgeler mirasçılık belgesi  kavramının dışında kalırlar.

Görevli Mahkeme Tartışması

  • Belgenin verilmesinin çekişmesiz yargı işinden çıkıp çekişmeli yargıya dahil olması, bu iş bakımından görevli mahkemenin değişeceği  anlamına gelmez. Nitekim daha önce ifade edildiği üzere belgeyi düzenlemekle  görevli olan mahkemenin tespitinde özel düzenleme niteliğindeki TMK m. 598 değerlendirilmelidir. Anılan hükümde mirasçılık belgesi verilmesi işinde sulh hukuk  mahkemesinin görevli olduğu ifade edilirken, belgenin çekişmesiz veya çekişmeli  yargı kapsamında düzenlenmesine yönelik bir ayrıma yer verilmemiştir. Şu halde  yorum yoluyla kanunda yer almayan bir ayrım yapılması doğru değildir. Bu nedenle  mirasçılık belgesine ilişkin talepte bir çekişme meydana gelmiş olsa bile görevli  mahkeme sulh hukuk mahkemesidir.
  • Atalı, Pekcanıtez Usul, s. 2115: “Hemen belirtilmelidir ki; TMK. 598/1 maddesi “Başvurusu  üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere sulh hukuk mahkemesince veya noterlikçe  mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir.” şeklinde mirasçılık belgesinin sulh hukuk  mahkemesince veya noterlikçe verileceğini hüküm altına almıştır. Öte yandan 6100 Sayılı HMK’ nın 4. maddesinin (ç) bendi “Bu kanun ile diğer kanunların, sulh hukuk mahkemesi veya sulh  hukuk hakimini görevlendirdiği davaları” sulh hukuk mahkemeleri kapsamında saymıştır. HMK’nın 114/1-c maddesine göre mahkemenin görevli olması dava şartıdır. HMK’nın 115. maddeye  göre de mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında  kendiliğinden gözetmesi gerekir. O halde anılan yasal düzenlemeler kapsamında mirasçılık belgesinin verilmesi isteğine ilişkin  davanın sulh hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiği, anılan davanın hasımlı veya hasımsız açılmasının mahkemenin yasa ile belirlenen görevine etkili olmadığı tartışmasızdır.

Yazar Hakkında: Avukat Saim İncekaş

Saim İncekaş, Adana Barosu'na kayıtlı bir avukattır. 2016 yılından bu yana Merkezi Adana'da bulunan ve kurucusu olduğu İncekaş Hukuk Bürosu'nda çalışmaktadır. Yüksek lisans derecesi ile hukuk eğitimini tamamladıktan sonra bu alanda birçok farklı çalışma yürütmüştür. Özellikle aile hukuku, boşanma, velayet davaları, çocuk hakları, ceza davaları, ticari uyuşmazlıklar, gayrimenkul, miras ve iş hukuku gibi alanlarda uzmandır. Saim İncekaş, sadece Adana Barosu'nda değil, aynı zamanda Avrupa Hukukçular Derneği, Türkiye Barolar Birliği ve Adil Yargılanma Hakkına Erişim gibi dernek ve kuruluşlarda da aktif olarak görev almaktadır. Bu sayede, hukukun evrenselliği konusundaki farkındalık ve hukuk sistemine olan güveni arttırmaya yönelik birçok çalışmada yer almaktadır. Randevu ve Ön Görüşme İçin WhatsApp Üzerinden Hemen İletişime Geçin

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir