Hasımlı veraset ilamı, mirasçılar arasında anlaşmazlık olduğu durumlarda, yani mirasın kimlere intikal edeceği konusunda ihtilaf bulunduğunda başvurulan bir yöntemdir. Bu ilam, mirasçıların birbirleriyle veya miras bırakanın borçlularıyla olan hukuki ihtilaflarının çözümlenmesi amacıyla alınır.
Miras bırakanın vefatı sonrası, mirasın kimlere ve ne oranda dağıtılacağının belirlenmesi gerektiğinde, genellikle sorunsuz bir şekilde veraset ilamı alınır ve miras işlemleri yürütülür. Ancak, mirasçılar arasında anlaşmazlık olduğunda veya mirasın dağılımı konusunda ihtilaf bulunduğunda, hasımlı veraset ilamı süreci devreye girer. Hasımlı veraset ilamı talep edilirken, uyuşmazlık net olarak belirtilmeli, tüm mirasçılar davaya dahil edilmelidir. Bu süreçte, tarafların iddia ve savunmaları dinlenir, gerekli belge ve deliller incelenir. Mahkeme, tüm bu bilgiler ışığında kimlerin mirasçı olduğuna ve mirasın nasıl bölüşüleceğine dair bir karar verir.
Hasımlı veraset ilamı alınmasını gerektiren ihtilaflar çoğunlukla birbiriyle çelişik iki mirasçılık belgesinin var olması nedeniyle gündeme gelir. Uygulamada hasımlı veraset ilamı almak amacıyla ‘mirasçılık belgesinin iptali ve kati mirasçılık belgesi düzenlenmesi’ konulu davaların açıldığı görülmektedir.
Kesin Hüküm Teşkil Eder
Gerçekten Yargıtay 14. Hukuk Dairesi de mirasçılık belgesinin uyuşmazlık çıkaran kişilere karşı hasımlı olarak talep edilebileceğini şu sözleriyle ifade etmiştir: “Mirasçılık belgesi verilmesi istemine ilişkin davaların kural olarak hasımsız olarak açılması ve çekişmesiz yargı yolu ile görülüp sonuçlandırılması gerekmekte ise de hukuki yarar bulunması koşulu ile bu tür davaların uyuşmazlık çıkaran kişiler hasım gösterilmek suretiyle hasımlı olarak açılması ve çekişmeli yargı yolu ile görülüp sonuçlandırılması da mümkün bulunmaktadır.” (Y. 14. HD, E. 2015/2197, K. 2015/6962)
Çelişki Durumunda Hakim Hasımlı Mirasçılık Belgesi İster
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin bu duruma yönelik ifadeleri şu şekildedir: “Her iki veraset belgesinin birbirlerine aykırı oldukları gözetilmek suretiyle hasımlı olarak alınacak mirasçılık belgesinin kurulacak hükme esas alınması gerektiği kuşkusuzdur. O halde, birbirleriyle çelişkili olan mirasçılık belgelerindeki aykırılık hasımlı olarak alınacak veraset belgesiyle giderilmedikçe davanın karara bağlanmasının yasal olduğu söylenemez.” (Y. 1 HD E. 2008/4043, K. 2008/8842)
Hasımlı Veraset İlamının Ketmi Verese (Mirasçılığın Gizlenmesi) Davasının Ön Koşulu Olması
Bu husus Yargıtay 1. Hukuk Dairesi’nin şu ifadeleriyle anlaşılmaktadır: “Hemen belirtilmelidir ki, ketmi verese (mirasçılığın gizlenmesi) davalarında uyuşmazlık hasımlı olarak alınacak veraset ilamı ile çözümlenebilecektir. Somut olaya gelince; hem intikale esas alınan veraset ilamı hem de davacıların mirasçılığını gösteren ve karara dayanak alınan … 1. Sulh Mahkemesi’nin 15.06.2011 gün ve 2011/472 Esas, 2011/533 Karar sayılı veraset ilâmı hasımsız alınmış olup, mirasçılık belgelerinin aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğu gözetilerek bu konudaki uyuşmazlığın hasımlı veraset ilamı alınarak açıklığa kavuşturulması zorunludur.” (Y. 1 HD E. 2016/16030, K. 2020/231)
Hasımlı Veraset İlamının Önemi
Hasımlı veraset ilamının alınması, birçok açıdan önem taşır:
- Hukuki Güvenlik: Mirasçıların kimler olduğu ve mirasın nasıl paylaşılacağı konusunda hukuki bir netlik sağlar. Bu, mirasçılar arasındaki potansiyel anlaşmazlıkları önler ve mirasın adil bir şekilde dağıtılmasını garanti eder.
- Resmiyet: Hasımlı veraset ilamı, mirasçılık haklarının resmi olarak tanınması anlamına gelir. Bu, ileride mirasla ilgili yapılacak işlemlerde (örneğin, taşınmazların devri) resmi bir belge olarak kullanılabilir.
- Mirasın Korunması: Anlaşmazlık durumlarında, mirasın yanlış kişilere intikal etmesinin önüne geçilir. Mahkeme kararıyla mirasın doğru mirasçılara geçmesi sağlanır.
- Hukuki İşlemlerin Kolaylaştırılması: Hasımlı veraset ilamı alındıktan sonra, mirasçılar mirasla ilgili diğer hukuki işlemleri (örneğin, tapu devri) daha kolay bir şekilde gerçekleştirebilirler.
Sonuç
Hasımlı veraset ilamı, miras hukukunda önemli bir yere sahiptir. Mirasçılar arasındaki anlaşmazlıkların adil ve hukuka uygun bir şekilde çözülmesini sağlar. Bu nedenle, mirasla ilgili ihtilaf durumlarında hasımlı veraset ilamının alınması, taraflar için en sağlam yol olarak öne çıkar. Öyle ki yukarıda da izah ettiğim üzere yargılama sırasında çelişki ortaya çıkınca hakim davacıdan zorunlu olarak hasımlı mirasçılık belgesi talep eder.
