TMK Madde 571 - Tenkis davasında hak düşürücü süreler

Hukuki mesele: Vasiyetnamenin iptali talebiyle açılan davanın tamamen ıslahla tenkis davasına dönüştürülmesi hâlinde, TMK m.571'deki bir yıllık hak düşürücü sürenin hesabında ıslah tarihinin mi yoksa ilk dava tarihinin mi esas alınacağı. Değerlendirme: Tamamen ıslah edilen dava ilk açılan davanın devamı niteliğinde olup ilk dava tarihinde açılmış sayılır; bu nedenle hesapta ıslah tarihi değil ilk dava tarihi esas alınır ve süre o tarihte kesilir. Sonuç: Tenkis davası iptal davasının açıldığı tarihte süresinde açılmış sayıldığından, Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken direnilmesi usul ve yasaya aykırı bulunarak direnme kararı bozulmuştur.

Hukuki mesele: Saklı payı zedelenen mirasçının tenkis isteminin TMK m.571'deki bir yıllık (her halde on yıllık) hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı. Değerlendirme: Murisin 18.01.2010 tarihli ölümü üzerine açılan ilk dava gider avansının yatırılmaması nedeniyle usulden reddedilip kesinleşmiş, eldeki dava ise süre dolduktan sonra açılmıştır; hak düşürücü süre re'sen gözetilmelidir. Sonuç: Tenkis isteminin süre yönünden reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru bulunmayarak hüküm bozulmuştur.

Hukuki mesele: Saklı payı zedelenen mirasçıların açtığı tenkis davasında TMK m.571'deki hak düşürücü sürenin ne zaman başladığı ve geçip geçmediği. Değerlendirme: Mahkeme, vasiyetname konusu parseller yönünden davacıların vasiyetnamelerden haberdar oldukları tarih ile dava tarihi arasında hak düşürücü sürenin geçtiğini saptamış; ancak bağış suretiyle temlik edilen taşınmaz yönünden öğrenme tarihi açıklığa kavuşturulmamıştır. Sonuç: Süresi dolan parseller yönünden ret yerinde görülmüş, öğrenme tarihi belirlenmeyen bağış yönünden hüküm bozma (BOZULMASINA).

Hukuki mesele: Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ile birlikte istenen tenkis davasının, TMK m.571'deki bir yıllık hak düşürücü süre içinde açılıp açılmadığı. Değerlendirme: Mirasbırakan 06.06.2005'te ölmüş, dava ise 07.12.2006'da açılmıştır; m.571'deki bir yıllık süre hak düşürücü nitelikte olup hakim tarafından yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gerekirken yerel mahkeme tenkis isteğini kabul etmiştir. Sonuç: Davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddi gerektiğinden yerel mahkeme kararı bozulmuştur (bozma).

Hukuki mesele: Muris muvazaasına dayalı tapu iptali olmazsa tenkis davasında, TMK m.571'deki bir yıllık tenkis süresinin niteliği ve mahkemece resen gözetilip gözetilmeyeceği. Değerlendirme: Bir yıllık süre hak düşürücü süre olup mahkemece resen dikkate alınmalı; murisin 05.05.2011'de öldüğü, davanın bir yıl geçtikten sonra 26.06.2012'de açıldığı, bu konuda araştırma yapılmadan esasa girilmesi isabetsiz bulunmuştur. Sonuç: Davalının temyiz itirazları kabul edilerek hüküm bozulmuştur.