TMK Madde 564 Tenkis: Bölünmez mal vasiyetinde

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 564, bölünmez mal vasiyetinin tenkis rejimini üç fıkra üzerinden düzenler ve değer bölünemezliği nedeniyle bütünleyici bir denkleştirme yöntemi getirir.

Resmi Metin

Bölünmez mal vasiyetinde

Madde 564- (1) Değerinde azalma meydana gelmeksizin bölünmesine olanak bulunmayan belirli bir mal vasiyeti tenkise tâbi olursa, vasiyet alacaklısı, dilerse tenkisi gereken kısmın değerini ödeyerek malın verilmesini, dilerse tasarruf edilebilir kısmın değerini karşılayan parayı isteyebilir.

(2) Tasarruf konusu malın vasiyet alacaklısında kalması durumunda, malın tenkis sebebiyle vasiyet borçlusuna verilmesi gereken, aksi hâlde tasarruf oranı içinde kalan kısmının karar günündeki değerinin para olarak ödetilmesine karar verilir.

(3) Bu kurallar, sağlararası kazandırmaların tenkisinde de uygulanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, bölünmez mal vasiyetinin tenkis rejimini üç fıkra üzerinden düzenler ve değer bölünemezliği nedeniyle bütünleyici bir denkleştirme yöntemi getirir. Birinci fıkra değerinde azalma meydana gelmeksizin bölünmesine olanak bulunmayan belirli bir mal vasiyetinin tenkise tâbi olması durumunda vasiyet alacaklısına seçim hakkı tanır: dilerse tenkisi gereken kısmın değerini ödeyerek malın verilmesini, dilerse tasarruf edilebilir kısmın değerini karşılayan parayı isteyebilir. İkinci fıkra tasarruf konusu malın vasiyet alacaklısında kalması durumunu düzenler: malın tenkis sebebiyle vasiyet borçlusuna verilmesi gereken, aksi hâlde tasarruf oranı içinde kalan kısmının karar günündeki değerinin para olarak ödetilmesine karar verilir; karar günü değerleme tarihidir. Üçüncü fıkra aynı kuralların sağlararası kazandırmaların tenkisinde de uygulanacağını öngörür. Avukatlık pratiğinde bölünmez mal tenkis istemi hazırlanırken seçim hakkı dilekçede açıkça kullanılmalı, karar günü değerleme yöntemi bilirkişi raporu eşliğinde dosyaya konulmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 506 ıncı maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı içeriğine uygun olarak değiştirilmiş “Muayyen bir şeyin vasiyeti” yerine “Bölünmez mal vasiyetinde” deyimi kullanılmıştır.

Maddeye eklenen ikinci fıkra ile, tasarruf konusu malın vasiyet alacaklısında kalması durumunda, malın tenkis sebebiyle vasiyet borçlusuna verilmesi gerekeninin, aksi halde tasarruf oranı içinde kalanın karar günündeki değerinin para olarak ödetilmesine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Yürürlükteki madde bu konuyu, ölüme bağlı tasarruf açısından düzenlemiş ise de, Yargıtay İçtihatları bunun belirli mala ilişkin sağlararası kazandırmaların tenkisinde de uygulanmasını kabul etmektedir. İşin mahiyetine uygun olan bu çözüm, yeni düzenlemede de kabul edilerek maddeye yeni üçüncü fıkra eklenmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2025/44 K. 2026/16 Onama
Miras

TMK m.564 yalnızca belirli (muayyen) mal vasiyetinin tenkisinde uygulanır; murisin tüm terekesini ya da belli bir oranını bıraktığı mirasçı atanması (nasbı) hâlinde bu madde uygulanmaz ve dava edilen saklı paylar oranında tenkise karar vermek yeterlidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Tenkis davasında, tasarrufun belirli mal vasiyeti değil mirasçı atanması (nasbı) niteliğinde olması hâlinde TMK m.564'ün uygulanıp uygulanmayacağı. Değerlendirme: Muris tüm terekesini davalı çocuklarına bıraktığından tasarruf, m.516 anlamında mirasçı atamasıdır; m.564 yalnızca belirli mal vasiyetinde uygulanır, mirasçı nasbında atanan külli halef olduğundan saklı paylar oranında tenkis yeterlidir, bölünebilirlik araştırmasına gerek yoktur. Sonuç: Direnme kararı usul ve yasaya uygun bulunarak yerinde görülmüş, diğer temyiz itirazları için dosya Özel Daireye gönderilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2009/528 K. 2010/77 Direnme Bozuldu
Miras Mülkiyet

Taksimi kabil olmayan belirli mal vasiyeti tenkise tabi tutulduğunda lehine vasiyet yapılan, ancak tenkisi gereken kısmın değerini ödeyip malı alma veya tasarruf edilebilir kısmın bedelini isteme şeklinde seçim yapabilir; malı paylı mülkiyete dönüştüremez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Kıymetine noksan gelmeksizin taksimi mümkün olmayan belirli bir mal vasiyeti tenkise tabi olduğunda, lehine vasiyet yapılanın seçimlik hakkını ne şekilde kullanabileceğidir. Değerlendirme: TMK m.564 uyarınca davalı, ancak tenkisi gereken kısmın değerini ödeyip malı alabilir ya da tasarruf edilebilir kısmın bedelini nakden isteyebilir; taşınmazı paylı mülkiyete dönüştürme yönünde seçim yapamaz. Ayın verme tercihinde saklı paylar dışındaki bedel davalıya ödenir ve taşınmaz davacılar adına tescil edilir. Sonuç: Önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırı bulunarak direnme kararı bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2020/2639 K. 2020/5106 Bozma
Miras Mülkiyet Usul

TMK m.564'teki tercih hakkı, ancak tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünmezliği ortaya çıktıktan sonra doğar ve davalıya kullandırılabilir; bu koşul gerçekleşmeden tercih hakkı doğmamış sayılır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Muris muvazaasına dayalı tapu iptali, olmadığı takdirde tenkis davasında, TMK m.564'teki tercih hakkının davalıya hangi aşamada kullandırılabileceğidir. Değerlendirme: Tasarrufa konu malın sabit tenkis oranında bölünüp bölünemeyeceği önce araştırılmalı; bölünebiliyorsa bağımsız bölümler taraflar adına tescil edilmeli, ancak bölünmezlik ortaya çıkarsa m.564'teki tercih hakkı gündeme gelir. Bu koşul ve tercih hakkı doğmadan davalıya bu hak kullandırılamaz. Ayrıca yargılama sırasında ölen davalıların mirasçıları belirlenmeden sonuca gidilmesi de hatalıdır. Sonuç: Hükmün BOZULMASINA karar verilmiştir.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2021/125 K. 2021/1142 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Davanın hak düşürücü sürede açıldığı saptandıktan sonra TMK 564 hükmü, tenkise sıra gelince tasarrufun tümünün değeri ile fazla teberru arasında sabit tenkis oranı kurulup tasarrufa konu malın bu oranda bölünüp bölünemeyeceğinin araştırılmasına çerçeve oluşturmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Ortak murisin 1985'te dört davalı çocuğuna bağışladığı iki taşınmaz yönünden diğer mirasçılar saklı paylarının zedelendiğini ileri sürerek tenkis istemiştir. İlk derece mahkemesi sabit tenkis oranında bölünmezlik nedeniyle davalı mirasçılara tercih hakkı kullandırmış, para tercihi üzerine davacılar K2, K13 ve K1 yönünden tenkis alacağına hükmetmiş, feragat eden K4 yönünden davayı reddetmiştir. Adana BAM, davanın hak düşürücü sürede açıldığını ve bölünmezlik ile tercih hakkı değerlendirmesinin usul ve esasa uygun olduğunu belirterek tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 564, miras hukuku kapsamında bölünmez mal vasiyetinde konusunu düzenler.

veraset ve tenkis davalarında profesyonel destek

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

TMK Madde 564 - Tenkis: Bölünmez mal…

→ İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!