TMK Madde 565 Tenkise tâbi kazandırmalar

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 1 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 565, ölüme bağlı tasarruf gibi tenkise tâbi olan karşılıksız sağlararası kazandırmaları dört bent üzerinden tek fıkrada sayar ve mirasbırakanın saklı pay rejimini sağlararası kazandırmalarla dolanma teşebbüslerini önler.

Resmi Metin

Tenkise tâbi kazandırmalar

Madde 565- Aşağıdaki karşılıksız kazandırmalar, ölüme bağlı tasarruflar gibi tenkise tâbidir:

  1. 1. Mirasbırakanın, mirasçılık sıfatını kaybeden yasal mirasçıya miras payına mahsuben yapmış olduğu sağlararası kazandırmalar, geri verilmemek kaydıyla altsoyuna malvarlığı devri veya borçtan kurtarma yoluyla yaptığı kazandırmalar ya da alışılmışın dışında verilen çeyiz ve kuruluş sermayesi,
  2. 2. Miras haklarının ölümden önce tasfiyesi maksadıyla yapılan kazandırmalar,
  3. 3. Mirasbırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tutarak yaptığı bağışlamalar ve ölümünden önceki bir yıl içinde âdet üzere verilen hediyeler dışında yapmış olduğu bağışlamalar,
  4. 4. Mirasbırakanın saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yaptığı açık olan kazandırmalar.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, ölüme bağlı tasarruf gibi tenkise tâbi olan karşılıksız sağlararası kazandırmaları dört bent üzerinden tek fıkrada sayar ve mirasbırakanın saklı pay rejimini sağlararası kazandırmalarla dolanma teşebbüslerini önler. Birinci bent miras payına mahsuben yapılan kazandırmalar, geri verilmemek kaydıyla altsoya yapılan malvarlığı devri veya borçtan kurtarma kazandırmaları ile alışılmışın dışında verilen çeyiz ve kuruluş sermayesini kapsar. İkinci bent miras haklarının ölümden önce tasfiyesi maksadıyla yapılan kazandırmaları sayar. Üçüncü bent serbestçe dönme hakkı saklı tutularak yapılan bağışlamaları ile ölümden önceki bir yıl içinde âdet üzere verilen hediyeler dışında yapılan bağışlamaları kapsar. Dördüncü bent saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapılan açıkça anlaşılabilen kazandırmaları belirler; bu bent dolanma teşebbüsleriyle doğrudan mücadele eder. Avukatlık pratiğinde tenkis davasında sağlararası kazandırmaların envanterlenmesi her bir kalem için bağış sözleşmesi, devir tarihi ve değer belgesi ile yapılmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 507 inci maddesini karşılamaktadır. Maddenin konu ve kenar başlıkları içeriğine ve amacına uygun olarak değiştirilmiştir.

Madde dört bent halinde arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Maddenin (3) numaralı bendinde yer alan “serbestçe dönme hakkı saklı tutularak yapılan bağışlamalar” kavramı geniş yoruma elverişli bir ifadedir. Yargıtay kararlarında buraya intifa hakkı saklı tutularak yapılan bağışlamaların da girdiği kabul edilmektedir. Maddeye bu hususu da kapsayacak bir ifade eklenmesi düşünülmüşse de metnin söz konusu hususu da kapsadığı dikkate alınarak bu eklemenin gereksiz olduğu kabul edilmiştir.

ALT KOMİSYON RAPORU

– Tasarının 565 inci maddesinin birinci fıkrasının (4) numaralı bendindeki “açık olan” ibaresi “açıkça anlaşılabilen” şeklinde değiştirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2010/360 K. 2010/372 Onama
Miras Usul

Tenkiste saklı paya el atılıp atılmadığı, terekenin ölüm tarihindeki rayiç değerleriyle aktif ve pasifi belirlenip net tereke üzerinden tasarruf edilebilir kısım hesaplanarak saptanır; taraflar başka mal varlığı ve pasif olmadığını beyan etmişse yeni araştırmaya gerek kalmaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Murisin sağlar arası bağışla davalı kuruma devrettiği taşınmazlar yönünden tenkis davasında, terekenin aktif ve pasifinin belirlenmesine ilişkin eksik araştırma bulunup bulunmadığı. Değerlendirme: Sağlar arası kazandırmaların tenkise tâbi olması için saklı paya el atma yanında TMK m.565 ve 567 koşulları aranır; ancak somut olayda taraf vekilleri tereke dışında başka mal varlığı ve pasif bulunmadığını beyan ettiğinden ek araştırmaya gerek yoktur. Sonuç: Direnme kararının ONANMASINA.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2010/701 K. 2011/130 Direnme Bozuldu
Miras Mülkiyet Usul

Tenkise yalnızca ölüme bağlı tasarruflar ile karşılıksız sağlararası kazandırmalar tâbi olup, ivaz karşılığı yapılan ölünceye kadar bakma akdi ve gerçek satış gibi işlemler tenkis kapsamı dışında kalır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Muris muvazaasına dayalı tapu iptali ve tescil, olmazsa tenkis davasında hangi kazandırmaların tenkise tâbi tutulacağı; özellikle ölünceye kadar bakma akdi ile gerçek satış gibi ivazlı temliklerin tenkis kapsamına girip girmeyeceği tartışılmıştır. Değerlendirme: Tenkise yalnızca ölüme bağlı tasarruflar ile sağlararası bağışlar gibi karşılıksız kazandırmalar tâbidir; ivaz karşılığı yapılan ölünceye kadar bakma ve gerçek satış işlemleri tenkis dışındadır, ayrıca ölüm tarihi nedeniyle 743 sayılı TKM hükümleri uygulanır. Sonuç: Direnme kararı değişik gerekçeyle bozulmuştur.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2021/125 K. 2021/1142 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.565'in 1, 2 ve 3. bentlerinde sayılan kazandırmaların tenkis davasında mutlak olarak tenkise tabi tutulduğunu, saklı payları zedeleme kastının bu hallerde ayrıca aranmayacağını esas aldı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Ortak murisin 1985'te dört davalı çocuğuna bağışladığı iki taşınmaz yönünden diğer mirasçılar saklı paylarının zedelendiğini ileri sürerek tenkis istemiştir. İlk derece mahkemesi sabit tenkis oranında bölünmezlik nedeniyle davalı mirasçılara tercih hakkı kullandırmış, para tercihi üzerine davacılar K2, K13 ve K1 yönünden tenkis alacağına hükmetmiş, feragat eden K4 yönünden davayı reddetmiştir. Adana BAM, davanın hak düşürücü sürede açıldığını ve bölünmezlik ile tercih hakkı değerlendirmesinin usul ve esasa uygun olduğunu belirterek tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 565, miras hukuku kapsamında tenkise tâbi kazandırmalar konusunu düzenler.

veraset ve tenkis davalarında profesyonel destek

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

TMK Madde 565 - Tenkise tâbi kazandırmalar

→ İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!