TMK Madde 563 - Tenkisin uygulanması: Genel olarak

TMK Madde 563 Tenkisin uygulanması: Genel olarak

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 07.09.2026

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 563, tenkisin kazandırmalar üzerindeki etkisini ve vasiyet borçlarının paralel tenkisini iki fıkra üzerinden düzenler ve mirasbırakanın iradesinin esnek yorumlanmasına olanak tanır.

Resmi Metin

Genel olarak

Madde 563- (1) Tenkis, mirasbırakanın arzusunun başka türlü olduğu tasarruftan anlaşılmadıkça, mirasçı atanması yoluyla veya diğer bir ölüme bağlı tasarrufla elde edilen kazandırmaların tamamında, orantılı olarak yapılır.

(2) Ölüme bağlı tasarrufla kazandırma elde eden kimse, bazı vasiyetleri yerine getirmekle yükümlü kılınmışsa, kazandırmanın tenkise tâbi tutulması hâlinde, bu kimse mirasbırakanın arzusunun başka türlü olduğu tasarruftan anlaşılmadıkça vasiyet borçlarının da aynı oranda tenkis edilmesini isteyebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, tenkisin kazandırmalar üzerindeki etkisini ve vasiyet borçlarının paralel tenkisini iki fıkra üzerinden düzenler ve mirasbırakanın iradesinin esnek yorumlanmasına olanak tanır. Birinci fıkra mirasbırakanın arzusunun başka türlü olduğu tasarruftan anlaşılmadıkça tenkisin mirasçı atanması yoluyla veya diğer ölüme bağlı tasarrufla elde edilen kazandırmaların tamamında orantılı olarak yapılacağını hükme bağlar; orantılı tenkis kuralı varsayılandır, mirasbırakanın aksi iradesi tasarrufta gösterilebilir. İkinci fıkra ölüme bağlı tasarrufla kazandırma elde eden kimseye bazı vasiyetleri yerine getirme yükümlülüğü verilmiş olması hâlinde özel bir esneklik getirir: kazandırma tenkise tâbi tutulduğunda, kişi mirasbırakanın aksini öngörmediği tasarruftan anlaşılmadıkça vasiyet borçlarının da aynı oranda tenkis edilmesini isteyebilir; aynı oranda denkleştirme uygulanır. Avukatlık pratiğinde tenkis davasında orantı hesaplaması her bir kazandırma için ayrı yapılmalı, vasiyet borcunun da paralel tenkisi savunma metninde açıkça istenmelidir.

Gerekçe

Eski Kanunun 505 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Ancak ikinci fıkrada ölüme bağlı tasarrufla kendisine kazandırma yapılan kimseye bazı vasiyetleri yerine getirme borcu yükletildiği hallerde, yapılan kazandırma tenkise tabi tutulduğu takdirde, bu kimsenin, vasiyet borçlarının tenkisini isteme hakkı bulunduğu açıklığa kavuşturulmuştur.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 7.HD içtihatları

Yargıtay 7.HD E. 2024/4467 K. 2024/5898 23.12.2024 Bozma

Vasiyetname sağlararası bir kazandırma değil, mutlak biçimde tenkise tâbi ölüme bağlı tasarruftur; bu nedenle tenkisinde TMK m.565 için aranan saklı payı etkisiz kılma kastı ölçütü aranmaz, doğrudan TMK m.563 hükmü uygulanır.

Detaylı özeti gör

Mirasbırakanın 30.11.2006 tarihli vasiyetnamesiyle malvarlığını davalıya bırakması üzerine davacılar, vasiyetnamenin iptalini, olmadığı takdirde davacı torunların saklı paylarının tenkisini istemiştir. İlk derece mahkemesi bozmaya uyduktan sonra, vasiyetnameyi TMK m.565/3 kapsamında değerlendirerek davanın kabulüne karar vermiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, vasiyetnamenin sağlararası işlem olmayıp mutlak surette tenkise tâbi ölüme bağlı tasarruf olduğunu, bu nedenle olaya TMK m.565/3'ün uygulanma olanağı bulunmadığını ve tenkisin doğrudan TMK m.563 uyarınca yapılması gerektiğini belirtmiştir. Daire ayrıca ölüm tarihi değerleri yönünden çelişkili bilirkişi raporlarına dayanılmasını ve tenkis davasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmadığı halde müşterek ve müteselsil sorumluluğa hükmedilmesini de isabetsiz bulmuştur.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 563, miras hukuku kapsamında genel olarak konusunu düzenler.

veraset ve tenkis davalarında profesyonel destek