TMK Madde 55 Tüzel kişiler: Saklı hükümler

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 55, kamu tüzel kişileri ve ticaret şirketleri hakkındaki özel kanun hükümlerinin saklı olduğunu düzenlemektedir.

Resmi Metin

Saklı hükümler

Madde 55- Kamu tüzel kişileri ile ticaret şirketleri hakkındaki kanun hükümleri saklıdır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, kamu tüzel kişileri ve ticaret şirketleri hakkındaki özel kanun hükümlerinin saklı olduğunu düzenlemektedir. Türk Medeni Kanununun tüzel kişilere ilişkin genel hükümleri, kamu tüzel kişileri ile ticaret şirketleri hakkındaki özel kanun düzenlemeleriyle sınırlandırılmaktadır. Bu madde, genel hükümler ile özel hükümler arasındaki ilişkiyi belirleyen bir saklı tutma hükmüdür.

4721 sayılı Kanun’un gerekçesinde kenar başlığın kanun yapma tekniğine uygun olarak “Saklı hükümler” şeklinde kısaltıldığı belirtilmiştir. Eski metnin iki fıkralı yapısı tek fıkraya indirilmiş ve “iktisadi bir gaye” ifadesi kaldırılmıştır. Kamu tüzel kişileri kamu hukuku kurallarına, ticaret şirketleri ise Türk Ticaret Kanununa tâbi olup bu özel düzenlemeler Medeni Kanunun genel hükümlerine öncelik taşır.

Gerekçe

Kaynak Kanundaki kenar başlıktan esinlenen yürürlükteki metnin kenar başlığı, kanun yapma tekniğine uygun olarak kısaltılarak “Saklı hükümler” şeklinde kaleme alınmıştır.

Madde, yürürlükteki metinden ve 1984 tarihli Öntasarının 53. maddesinden farklı olarak, tek fıkraya indirilmiş ve yürürlükteki metnin “İktisadi bir gaye takip eden cemiyetler, şirketler hakkındaki hükümlere tabidir.” şeklindeki ifadesi, gereksiz olduğu düşüncesiyle hükümden çıkarılmıştır. Hukuk sistemimizde dernekler, dar anlamda iktisadi amaç güdemeyecekleri ve üyelerine iktisadi yarar sağlamak yahut kazanç paylaştırmak amacıyla kurulamayacakları için, bu amaçlar için kurulabilecek ve tüzel kişiliğe sahip bulunacak kişi toplulukları da sadece ticaret şirketleridir. Bu sebeple, maddede sadece “kamu tüzel kişileri ile ticaret şirketleri hakkındaki kanun hükümleri”nin saklı olduğu belirtilmekle yetinilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/874 K. 2022/1729 Direnme Bozuldu
m.55/1

TMK m.55/1, kamu tüzel kişilerine ilişkin hükümleri saklı tutar; özel kanunla kurulan, gelirleri kamu alacağı niteliğinde olan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı, TMK'daki sıradan özel hukuk vakıflarından ayrılır ve kamu tüzel kişisi sayılır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının 6772 sayılı Kanun kapsamında kamu tüzel kişisi sayılıp sayılmayacağı ve çalışanının ilave tediye alacağına hak kazanıp kazanmadığı. Değerlendirme: HGK, SYDV'nin özel kanunla kurulduğunu, gelirlerinin kamu alacağı niteliğinde olduğunu ve TMK'daki sıradan özel hukuk vakıflarından ayrıldığını; tüzel kişiler düzeninde TMK m.55/1 ile kamu tüzel kişilerine ilişkin hükümlerin saklı tutulduğunu vurguladı. Sonuç: Direnme uygun bulunarak, dosya kalan temyiz itirazlarının incelenmesi için 9. Hukuk Dairesine gönderildi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/908 K. 2022/1733 Onama

Vakıflar özel hukuk tüzel kişiliğine sahiptir; ancak Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları kuruluş, gelir, denetim ve personel rejimi yönünden kendine özgü kamusal nitelikler taşır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının 6772 sayılı Kanun kapsamında kamu tüzel kişisi sayılıp sayılmayacağı ve davacı işçinin ilave tediye alacağına hak kazanıp kazanamayacağı. Değerlendirme: HGK, vakıfların özel hukuk tüzel kişiliğine sahip olduğunu, ancak kuruluş, gelir, denetim ve personel rejimi yönünden kendine özgü kamusal nitelikler taşıdığını ortaya koymuştur. Sonuç: Direnme uygun bulunarak, hüküm altına alınan alacağın miktarına ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın Özel Daireye gönderilmesine karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/714 K. 2022/1727 Kısmi

Sonuç: Direnme uygun bulunarak temyiz itirazlarının miktar yönünden incelenmesi için dosya Özel Daireye gönderilmiş (oy çokluğu, kesin).

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: İlave tediye davasında davalı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının özel hukuk tüzel kişisi mi yoksa 6772 sayılı Kanun kapsamında kamu kurumu mu sayılacağı ve ilave tediye yükümlülüğü bulunup bulunmadığı. Değerlendirme: Kurul, vakfın yapısı, kamu kaynağı ve denetim rejimini inceleyerek 6772 kapsamında değerlendirmiş; tüzel kişilik niteliği tartışmasında TMK m.47 ve m.55 dayanak alınmıştır. Sonuç: Direnme uygun bulunarak temyiz itirazlarının miktar yönünden incelenmesi için dosya Özel Daireye gönderilmiş (oy çokluğu, kesin).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2016/2292 K. 2021/1494 Onama

Sonuç: Direnme kararı usul ve yasaya uygun bulunarak Özel Daire bozması benimsenmemiş, miktara ilişkin temyiz incelemesi için dosya 9. Hukuk Dairesine gönderilmiştir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Kanunla kurulan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfının özel hukuk tüzel kişisi mi yoksa 6772 sayılı Kanun kapsamında kamu kurumu mu olduğu, dolayısıyla işçisine ilave tediye ödenip ödenmeyeceği. Değerlendirme: HGK, vakfın yapısı, gelirleri ve denetimi itibarıyla kamu işyeri niteliğinde olduğunu ve çalışanın ilave tediyeye hak kazandığını benimsemiştir. Sonuç: Direnme kararı usul ve yasaya uygun bulunarak Özel Daire bozması benimsenmemiş, miktara ilişkin temyiz incelemesi için dosya 9. Hukuk Dairesine gönderilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/713 K. 2022/1726 Onama
m.55/1

Kamu tüzel kişileri hakkında özel kanun hükümleri TMK m.55/1 uyarınca saklıdır; 3294 sayılı Kanun'la kurulan ve kamu kurumu niteliği taşıyan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı, bu özel düzenleme çerçevesinde değerlendirilir ve genel vakıf rejiminden ayrılır.

Detaylı özeti gör

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfında çalışan işçinin 6772 sayılı Kanun'a dayalı ilave tediye alacağı uyuşmazlığında HGK, vakfın 3294 sayılı Kanun'la kurulup kamu kurumu niteliği taşıdığını, dolayısıyla ilave tediye ile yükümlü olduğunu kabul etmiştir. Vakıfların tüzel kişiliği TMK m.47 ve m.55 çerçevesinde değerlendirilmiş; kamu tüzel kişileri hakkındaki özel kanun hükümlerinin TMK m.55/1 uyarınca saklı tutulduğu vurgulanmıştır. Sonuç: Direnme uygun bulunmuş, dosya kalan temyiz itirazları için Özel Daireye gönderilmiştir.

Diğer kararlar (1)
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2018/551 K. 2021/1662 Onama

Sonuç: Direnme kararı onanmış, ilave tediye talebinin reddine ilişkin Özel Daire bozması yerinde bulunmamıştır.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, özel kanunla (3294 s.K.) kurulan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı çalışanlarına 6772 sayılı Kanun uyarınca ilave tediye ödenip ödenmeyeceğidir. HGK, bu vakıfların gelir, denetim ve istihdam yönünden kamusal nitelik taşıdığını, sermayenin yarısından fazlasının kamuya ait olmasının yeterli olduğunu belirleyerek vakfı 6772 s.K. kapsamında kabul etmiştir. Sonuç: Direnme kararı onanmış, ilave tediye talebinin reddine ilişkin Özel Daire bozması yerinde bulunmamıştır.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

TMK Madde 55 - Tüzel kişiler: Saklı…

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!