TMK Madde 536 - Resmî vasiyetnameye katılma ve kazandırma yasağı

Resmi Metin

Düzenlemeye katılma yasağı

Madde 536- (1) Fiil ehliyeti bulunmayanlar, bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamazlar.

(2) Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine o vasiyetname ile kazandırmada bulunulamaz.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesinde tanık veya memur olarak katılması yasak olan kişileri ve vasiyetname ile kazandırma yapılamayacak kişileri iki fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra düzenlemeye katılma yasağı kümesini sayar: fiil ehliyeti bulunmayanlar, ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okuryazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri vasiyetname düzenlenmesine katılamaz; bu yasak hem tarafsızlık hem ehliyet hem yakın hısım dışlama esaslarından doğar. İkinci fıkra ek bir kazandırma yasağı koyar: düzenlenmeye katılan memura ve tanıklara ile bunların üstsoy, altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve eşlerine o vasiyetname ile kazandırmada bulunulamaz; bu kural tanıklığı ve memurluğu kişisel yarardan ayırır. Avukatlık pratiğinde tanık seçiminde öncelikle ailevi ve hısımlık ilişkileri, ardından okuryazarlık ve fiil ehliyeti tek tek kontrol edilmeli; aksi halde vasiyetname biçimsel iptale konu olur.

Gerekçe

Eski Kanunun 483 üncü maddesini karşılamaktadır.

Maddenin kenar başlığı maddenin içeriğine uygun olarak “Düzenlemeye katılma yasağı şeklinde” kaleme alınmıştır. Gerçekten de bu madde, vasiyetnameye katılması yasak olan kişileri belirlemiştir.

Maddenin birinci fıkrasında hüküm değişikliği yapılmamıştır. Arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Kaynak İsviçre Medeni Kanununun 503 üncü maddesinde ikinci bir fıkra ile bir kısıtlamaya daha yer verilmiş iken bu fıkra yürürlükteki Kanuna alınmamıştır. Bu fıkra vasiyetnameyi düzenleyen resmi memura ve tanıklara, bunların üstsoy ve altsoy kan hısımlarına, kardeşlerine ve bu kişilerin eşlerine vasiyetname ile kazandırmada bulunulmasını yasaklamaktadır.

Bu hükmün yürürlükteki Kanunda yer almamasının bir unutkanlık sonucu olduğu, yürürlükteki Kanunun 500 üncü maddesinin ikinci fıkrasında müeyyideyi düzenleyen bir hükme yer verilmiş olmasından anlaşılmaktadır.

Bu sebeple, söz konusu eksikliği gideren bir ikinci fıkra maddeye ilave edilmiştir.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 536 ncı maddesinin birinci fıkrasında yer alan “kamu görevinden yoksun kılınanlar” ifadesi, Anayasanın 76 ncı maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenlemeye paralel olarak “kamu hizmetinden yasaklılar” şeklinde değiştirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 2.HD içtihatları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2006/15414 K. 2007/8764 24.05.2007 Onama

TMK m.536, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine tanık olarak katılamayacakları sayar ve katılan tanığın yakınına kazandırmayı yasaklar; bu yasağa aykırı temlikleri içeren vasiyetname iptale tabidir.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, 14.4.2003 tarihli vasiyetnamenin şekle aykırılık nedeniyle iptali (ve tenkis) istemine ilişkindir; vasiyetnameyle mirasçı atanan lehdarın, düzenlemeye katılan tanığın teyzesi olması sebebiyle TMK m.536'daki katılma yasağının ihlal edildiği ileri sürülmüştür. Yerel mahkeme vasiyetnamenin iptaline karar vermiş, Yargıtay bu hükmü sonucu itibariyle doğru bularak onamıştır. Kararda, vasiyetname düzenlenmesine katılması yasak olan kişilerin TMK m.536'da sayıldığı; somut olayda lehdarın tanığın yakını (teyze) olması ve tüm temliklerin bu lehdara yapılmış olması karşısında vasiyetnamenin tümünün iptali gerektiği vurgulanmıştır. Böylece m.536, tanığın yakınına yapılan kazandırmaları yasaklayarak lehdara yönelik temliklerin tamamını sakatlamış ve vasiyetnamenin bütünüyle iptaline temel oluşturmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2008/5641 K. 2009/11558 15.06.2009 Onama

Resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine; fiil ehliyeti bulunmayanlar, ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar ile mirasbırakanın yakınları memur veya tanık olarak katılamaz.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, bir fesihnamenin iptali ile geçersizliğinin tespitine ilişkin olup, davacı vekili yerel mahkeme hükmünü temyiz etmiştir. Yargıtay, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillere ve kanuni gerektirici sebeplere göre temyiz isteğini reddederek usul ve kanuna uygun bulunan hükmün onanmasına karar vermiştir. Onamanın özel gerekçesi, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine katılacak memur ve tanıklara ilişkin Türk Medeni Kanunu'nun 536. maddesinde öngörülen yasaklılık koşullarının somut olayda gerçekleşmemiş bulunmasıdır; başka bir deyişle, vasiyetnamenin düzenlenmesine katılanlar yönünden m.536'daki katılma engellerinden (fiil ehliyetsizliği, kamu hizmetinden yasaklılık, okuryazar olmama veya mirasbırakana yakınlık gibi hâller) hiçbiri saptanmamış, bu yöndeki geçersizlik iddiası yerinde görülmemiştir. Davacı aleyhine 625,00 TL vekâlet ücreti ile onama harcına hükmedilmiş ve karar düzeltme yolu açık olmak üzere 15.06.2009 tarihinde oybirliğiyle karar verilmiştir.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 536, miras hukuku kapsamında düzenlemeye katılma yasağı konusunu düzenler.

Adana’da miras davalarında avukat desteği

TMK Madde 536 Resmî vasiyetnameye katılma ve kazandırma yasağı