TMK Madde 342 Çocuğun temsil edilmesi

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 342, velayet altındaki çocuğun yasal temsilini ve iyiniyetli üçüncü kişiye tanınan karineyi düzenler.

Resmi Metin

Çocuğun temsil edilmesi

Madde 342- (1) Ana ve baba, velâyetleri çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisidirler.

(2) İyiniyetli üçüncü kişiler, eşlerden her birinin diğerinin rızasıyla işlem yaptığını varsayabilirler.

(3) Vesayet makamlarının iznine bağlı hususlar dışında kısıtlıların temsiline ilişkin hükümler velâyetteki temsilde de uygulanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, velayet altındaki çocuğun yasal temsilini ve iyiniyetli üçüncü kişiye tanınan karineyi düzenler. Birinci fıkraya göre ana ve baba velayet çerçevesinde çocuğun yasal temsilcisidir; yapılan hukuki işlemler doğrudan çocuğa atfedilir. İkinci fıkra, iyiniyetli üçüncü kişiye eşlerden birinin diğerinin rızasıyla hareket ettiğini varsayma imkânı tanır; bu hüküm muhatabı ek araştırma yükünden kurtararak işlem güvenliğini destekler. Üçüncü fıkra, vesayet makamlarının iznine bağlı hâller dışında kısıtlıların temsilini düzenleyen kuralları kıyasen velayete uygular. Avukatlık pratiğinde bilhassa taşınmaz alım-satımı, evlat edinme, mirastan feragat gibi vesayet izni kapsamına giren işlemlerde çocuk adına yapılan tasarrufların geçersizlik riski yüksektir; bu tür işlemlerde önceden Sulh Hukuk Mahkemesinden onay alınması zorunludur.

Gerekçe

Yürürlükteki Kanunun 268 inci ve kısmen 269 uncu maddelerini karşılayan bu madde, İsviçre Medeni Kanununun 304 üncü maddesini örnek alan 1984 tarihli Öntasarının 259 uncu maddesinden alınmıştır.

Birinci fıkrada, yürürlükteki metne göre hüküm değişikliği yoktur.

İkinci fıkra, iyiniyetli üçüncü kişileri korumak amacıyla düzenlenmiştir. İyiniyetli üçüncü kişilere çocuğun temsili konusunda ana ve babadan her birinin diğerinin rızasıyla hareket ettiğini varsayma olanağı tanınmıştır. Zira Kanun, velayetin kullanılmasında ana ve babanın birlikte hareket etmesi ve hiç birine üstünlük tanınmaması ilkesini benimsemiştir.

Üçüncü fıkra, yürürlükteki Kanunim 269 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesini karşılamaktadır ve çocuğun temsilini ilgilendirdiği için bu maddeye alınmıştır.

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları - TMK m.342 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.

AYM İkinci Bölüm B. No: 2015/18910 İhlal bulunmadı

TMK m.342 uyarınca ana ve baba, velayetleri çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisidir. Bu düzenleme, velayet kendisine verilmeyip lehine kişisel ilişki kurulan tarafın haklı nedenlere dayanan sınırlı durumlardaki temsil yetkilerini tümüyle dışlamaz.

Detaylı özeti gör

Karar konusu: Başvuru, velayet hakkı sahibi tarafından çocuğun isminin değiştirilmesi talebiyle açılan dava sonucunda verilen kabul kararının sonradan kaldırılması nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

Kararı AYM Kararlar Bilgi Bankası'nda incele →

İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2015/18387 K. 2016/3381 Onama
Velayet Usul m.342/3

Velayet hakkına sahip ana veya baba, çocuğun yasal temsilcisi sıfatıyla kural olarak hâkimden izin almaksızın çocuk malları üzerinde tasarrufta bulunabilir (TMK m. 342/3).

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Çocuğu adına kayıtlı aracı satıp yeni araç almak isteyen velayet sahibi velinin, çocuk malları üzerinde tasarruf için hâkimden izin alıp almasının gerekip gerekmediği. Değerlendirme: TMK m. 342/3 uyarınca velayet sahibi, çocuğun yasal temsilcisi olarak kural olarak hâkim izni olmaksızın çocuk malları üzerinde tasarrufta bulunabilir; bu işlem için dava açmakta hukuki yarar yoktur. Sonuç: Hükmün, davanın dava şartı (hukuki yarar) yokluğundan usulen reddi gerektiği gerekçesiyle değiştirilip düzeltilerek ONANMASINA karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2016/11223 K. 2019/4137 Bozma
Velayet Mülkiyet m.342/3

Velayet altındaki kısıtlının üçüncü kişilere karşı temsili velisine ait olup (TMK m.342), kısıtlının işlemi bizzat yapması durumunda yapılan temlik hukuken geçersizdir.

Detaylı özeti gör

Velayet altındaki kısıtlı davacı adına, bizzat verdiği vekaletnameyle taşınmaz payı temlik edilmiş; tapu iptali ve tescil istenmiştir. Yargıtay, kısıtlının TMK 342/3 gereği temsilinin velisine ait olduğunu, işlemi bizzat yapması nedeniyle ilk eldeki temlikin geçersiz olduğunu belirlemiştir. İkinci el bakımından TMK 1023 iyiniyet koşullarının re'sen ve derinlemesine araştırılması gerekirken noksan soruşturmayla karar verilmesi hatalı bulunmuştur. Sonuç: Hüküm bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/1083 K. 2016/7967 Bozma
Velayet Tazminat Usul

Ana ve baba, velayetleri çerçevesinde üçüncü kişilere karşı çocuklarının yasal temsilcisi olup, vesayet makamlarının iznine bağlı hususlar dışında kısıtlıların temsiline ilişkin hükümler velayetteki temsilde de uygulanır (TMK m.342).

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Ergin çocuğun, baba aleyhine TMK m.363'e dayalı olarak açtığı ana-babanın sorumluluğundan doğan tazminat (alacak) davasında görevli mahkemenin belirlenmesi. Değerlendirme: 4787 s.K. m.4/1 uyarınca TMK ikinci kitabından (m.118-395) kaynaklanan davalar aile mahkemesinde görülür; mahkemenin görevi kamu düzenindendir ve resen dikkate alınır. Esasın incelenmesi gerekirken görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Sonuç: Hüküm bozulmuştur.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!