TMK Madde 311 Rızanın aranmaması: Koşulları

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 311, evlat edinmede ana ve babanın rızasının aranmayacağı sınırlı hâlleri düzenler.

Resmi Metin

Koşulları

Madde 311- Aşağıdaki hâllerde ana ve babadan birinin rızası aranmaz:

  1. 1. Kim olduğu veya uzun süreden beri nerede oturduğu bilinmiyorsa veya ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun bulunuyorsa,
  2. 2. Küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmiyorsa.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, evlat edinmede ana ve babanın rızasının aranmayacağı sınırlı hâlleri düzenler. Hükümde sayım sınırlayıcı niteliktedir; ana veya babadan birinin rızasının aranmayabilmesi yalnızca maddede sayılan hâllerle mümkündür. Birinci bende göre ana veya babanın kim olduğunun veya uzun süreden beri nerede oturduğunun bilinmemesi yahut ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun bulunması rızanın aranmamasına yol açar. Maddede ayrıca çocuğa karşı özen yükümlülüğünün yeterince yerine getirilmemesi de bir başka rıza aranmayan hâl olarak düzenlenmiştir; bu yükümlülük ihlalini hâkim takdir yetkisine dayanarak değerlendirir. Avukatlık pratiğinde başvuruyu yapan vekil, hangi hâle dayanılıyorsa o hâli somutlaştıran belgeyi (nüfus aratma tutanağı, sağlık raporu, sosyal hizmet uzman raporu) dilekçeye eklemeli ve ana ya da babanın rızasının aranmamasına yönelik talebi ayrı bir paragraf olarak ileri sürmelidir; aksi hâlde mahkeme rıza eksikliği gerekçesiyle başvuruyu reddedebilir.

Gerekçe

Hükümde sınırlayıcı olarak sayılan hallerden biri kendisi açısından gerçekleşmiş olan ana veya babanın rızasının aranmayacağını belirten bu madde İsviçre Medeni Kanununun 265c maddesinden alınmıştır. Madde, esasen, yürürlükteki Kanunun 254a maddesinin kısmen yeniden kaleme alınmış şeklidir. Maddenin (II) numaralı bendindeki özen gösterme ihlali, çocuğa karşı ciddi özen yükümlülüğünün yeterince yerine getirilmemesidir. Özen yükümlülüğünün yeterince yerine getirilip getirilmediğini, takdir yetkisine dayanarak hakim değerlendirir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2011/431 K. 2011/553 Direnme Bozuldu
m.311/2

Evlat edinmede ana-babanın rızası asıldır; ananın çocuğuna karşı özen yükümlülüğünü yerine getirdiği hallerde TMK m.311/2 koşulları oluşmadığından rıza aranmaksızın evlat edinmeye karar verilemez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evlat edinme davasında, anne rızası bulunmayan küçüğün TMK m.311 koşulları gereği rıza aranmaksızın evlat edinilip edinilemeyeceği. Değerlendirme: HGK, davalı annenin çocuğuna karşı özen yükümlülüğünü yerine getirdiğini, dolayısıyla TMK m.311/2 koşullarının oluşmadığını ve m.309/1 uyarınca annenin rızasının da bulunmadığını saptamıştır. Sonuç: Direnme kararının bozulmasına oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/2155 K. 2021/874 Onama
Usul

Evlat edinme küçüğün ana ve babasının rızasını gerektirir; TMK m.311'de rızanın aranmayacağı istisnai haller düzenlenmiş olup, ana veya babanın çocuğa karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmemesi rızanın aranmaması sonucunu doğurabilir.

Detaylı özeti gör

Üvey baba küçüğü evlat edinmek istemiş, biyolojik baba rıza göstermemiş; mahkeme TMK m.311 uyarınca özen yükümlülüğünü ihlal eden baba yönünden rıza aranmayacağı gerekçesiyle davayı kabul etmiş, Özel Daire bozmuş, mahkeme direnmiştir. HGK önce ön sorunu inceleyip direnme kararının usulüne uygun tebliğ edildiğini, temyizin 15 günlük süreden sonra yapıldığını saptamıştır. Sonuç: Temyiz isteminin süreden reddine dair ek kararın onanmasına karar verilmiştir.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/644 K. 2020/46 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Kesinleşen evlat edinme kararında biyolojik anne-babanın rızasının aranmamasına TMK m.311/2 uyarınca karar verilmiş olması, sonradan açılan evlatlık ilişkisinin kaldırılması davasının reddini destekledi. Adana BAM istinafı reddetti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Biyolojik anne, rızası alınmadan kurulan evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını talep etmiş, ilk derece mahkemesi davayı reddetmiştir. Adana BAM, daha önce kesinleşen evlat edinme davasında biyolojik anne ve babanın rızasının aranmamasına (TMK 311/2) karar verildiğini, bu karara karşı kanun yoluna başvurulmadığını ve aynı iddiaların evlat edinme davasında değerlendirildiğini saptamıştır. İlk derece kararını TMK 317 ve 318'e uygun bularak davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

TMK Madde 311 - Rızanın aranmaması:…

→ İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!