TMK Madde 306 Birlikte evlât edinme

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 06.08.2026

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 306, eşler tarafından birlikte evlat edinme rejimini düzenler.

Resmi Metin

Birlikte evlât edinme

Madde 306- (1) Eşler, ancak birlikte evlât edinebilirler; evli olmayanlar birlikte evlât edinemezler.

(2) Eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir.

(3) Eşlerden biri, en az iki yıldan beri evli olmaları veya kendisinin otuz yaşını doldurmuş bulunması koşuluyla diğerinin çocuğunu evlât edinebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, eşler tarafından birlikte evlat edinme rejimini düzenler. Birinci fıkrada iki kural birleştirilmiştir: birlikte evlat edinme yalnızca eşlere tanınmıştır ve evli olmayanlar birlikte evlat edinemez. Böylece sadece resmi nikahlı eş çiftleri birlikte başvuru ehliyetine sahiptir. İkinci fıkraya göre eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir; bu iki şart alternatiflidir, yalnız birinin gerçekleşmesi yeterlidir. Üçüncü fıkrada eşlerden birinin diğerinin çocuğunu evlat edinmesi (üvey çocuk evlat edinme) için en az iki yıllık evlilik veya otuz yaş şartı aranır; "çocuk" ibaresi yönünden Anayasa Mahkemesi tarafından kısmen geçersiz kılınmış ve hüküm kararın yayımından bir yıl sonra yürürlüğe girmiştir. Avukatlık pratiğinde dilekçeye nüfus kaydından evlilik tarihi ve eşlerin doğum tarihleri ile birlikte sağlanan deneme süresine ilişkin tanık ve belge listesi eklenmelidir; eksik koşul ön inceleme aşamasında reddedilir.

Gerekçe

Madde İsviçre Medeni Kanununun 264a maddesinden bazı değişiklikler yapılmak suretiyle alınmıştır.

Birinci fıkrada, hem birlikte evlat edinmenin ancak birbiriyle evli olan kişilerce yapılabileceği hem de eşlerin (üçüncü fıkra ve bir sonraki madde göz önüne alınırsa) kural olarak tek başlarına evlat edinemeyecekleri hükme bağlanmıştır. Birbiriyle evli olmayan kişiler ise birlikte evlat edinemezler.

İkinci fıkra, eşlerin evlat edinebilmelerini en az beş yıldan beri birbirleriyle evli olmadan veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları koşuluna bağlamaktadır. Örneğin iki yıldan beri evli olmakla birlikte otuz yaşını doldurmuş bulunan eşler evlat edinebilecekleri gibi; otuz yaşını doldurmuş olmamakla birlikte en az beş yıldır evli olan eşler de evlat edinebilirler. Madde böylece, eşlerin ya evlenme yoluyla ya da yaş itibarıyla belli bir olgunluğa erişmelerini, evlat edinme için gerekli kılmaktadır.

Üçüncü fıkrada, eşlerin birlikte evlat edinmesi gerekliliğine bir istisna getirilmektedir. Buna göre, eşlerden biri diğerinin çocuğunu tek başına evlat edinebilir. Bunun için, ya eşler en az iki yıldır evli bulunmalıdırlar ya da evlat edinecek eş otuz yaşını doldurmuş olmalıdır.

Maddedeki yaş sınırı, İsviçre Medeni Kanunundan farklı olarak ve otuz yaşın gerekli olgunluğu sağlayabileceği düşüncesiyle otuzbeşten otuza indirilmiştir.

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları - TMK m.306 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.

AYM Genel Kurulu E. 2004/38 K. 2009/108 Norm denetimi: Ret

Denetlenen kural: 1. fıkranın 'Eşler, ancak birlikte evlât edinebilirler; ...' bölümü · itiraz yolu

Eşlerin ancak birlikte evlât edinebilmesi kuralı, evli olanlarla evli olmayanların Anayasa'nın 10. maddesi anlamında aynı hukuksal konumda bulunmaması ve kuralın çocuğun yararını önceleyerek devletin koruma ödevini yerine getirmesi nedeniyle Anayasa'ya aykırı görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İtiraz gerekçesi: Mülga 743 sayılı Kanun'un 255. maddesinin eşlerden birine tek başına evlât edinme olanağı sağladığı, bu hakkın yeni Kanun'da kısıtlandığı ve evli olmayanlara tanınan hakkın eşlere tanınmamasının eşitliğe aykırı olduğu ileri sürülmüştür. AYM: Evlilik ilişkisi kurmuş olanlarla evli olmayanların Anayasa'nın 10. maddesi anlamında aynı hukuksal konumda oldukları ileri sürülemez; kural, evlât edinilen çocuğun 'aile' içine alınmasını sağlayarak çocuğun yararını azami şekilde gözetmektedir.

Kararı AYM Norm Kararları Bilgi Bankası'nda incele →

İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2024/6232 K. 2025/4034 Bozma

TMK m.306 gereğince eşler ancak birlikte evlat edinebilir ve küçüğün evlat edinilebilmesi için evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılıp eğitilmiş olması gerekir; bu esaslı unsurlara uyulmaksızın kurulan evlatlık ilişkisi kaldırılabilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Esaslı unsurlarına (TMK m.306: birlikte evlat edinme ve küçüğe bir yıl süreyle bakma/eğitme koşulu) uyulmadan kurulan evlatlık ilişkisinin kaldırılıp kaldırılamayacağı. Değerlendirme: Evlat edinenlerin evliliklerinin devamı sırasında davacıya en az bir yıl süreyle baktıkları ispatlanamamış, bakım şartı gerçekleşmeksizin evlat edinmeye karar verildiği anlaşılmıştır. Sonuç: Esaslı unsurları olmaksızın kurulan evlatlık ilişkisinin kaldırılması gerekirken davanın reddi doğru görülmemiş, ilk derece kararı bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/2045 K. 2021/1154 Direnme Bozuldu
Velayet

4721 sayılı TMK ile getirilen düzenlemede eşler ancak birlikte evlât edinebilirler (TMK m. 306).

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Çocuğun biyolojik babası olduğunu yargılama sırasında öğrenen davalı yönünden TMK m.311/2'deki özen yükümlülüğünün yeterince yerine getirilmediğinden söz edilip edilemeyeceği ve evlat edinme ile çocuğun teslimi davalarının sonucu. Değerlendirme: HGK, babanın çocukla kişisel ilişki kurma talebinin bulunmaması, kendisini baba hissetmemesi ve bakımı üstlenmek istememesi karşısında özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmediğini, çocuğun üstün yararının evlat edinilmesinde olduğunu kabul etmiştir. Sonuç: Direnme kararının ONANMASINA karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2005/5695 K. 2005/8245 Bozma
m.306/1 m.306/2

Eşler birlikte evlât edinebilmek için TMK m.306 uyarınca evli olmalı ve en az beş yıldan beri evli bulunmalı veya eşlerden her ikisi de otuz yaşını doldurmuş olmalıdır; bu koşullar gerçekleşmedikçe birlikte evlât edinme talebi kabul edilemez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Otuz yaşını doldurmamış ve en az beş yıldır evli olmayan eşlerin birlikte evlât edinme talebinin TMK m.306 koşulları yönünden incelenmesi. Değerlendirme: TMK m.306/1 birlikte evlât edinmeyi eşlere özgülerken, m.306/2 en az beş yıllık evlilik veya otuz yaş şartını arar; davacılar bu koşulları taşımadığından kabul kararı yasaya aykırıdır. Sonuç: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteği kabul edilerek hüküm, sonuca etkili olmamak üzere BOZULMUŞTUR.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2008/11251 K. 2009/16259 Bozma
Velayet m.306/1

Eşlerin bir küçüğü TMK m.306/1 uyarınca birlikte evlât edinmesinde, küçüğün ana ve babasının rızası asıl olup, m.311'deki istisnai haller usulünce belgelenmedikçe ana-babanın rızası hilafına evlât edinmeye karar verilemez.

Detaylı özeti gör

Evli davacılar bir küçüğü birlikte evlât edinmek istemiştir (TMK m.306/1). Evlât edinme, küçüğün ana ve babasının rızasını gerektirir (m.309/1); rızanın aranmayacağı haller m.311'de sayılıdır. Küçüğün ana ve babası rızalarının bulunmadığını duruşmada açıkça beyan etmiş, rızanın aranmamasına ilişkin önceden veya yargılama sırasında alınmış bir karar ile özen yükümlülüğünün ihlaline dair delil bulunmamıştır. Sonuç: Davanın reddi gerekirken kabulü yönünde hüküm kurulması doğru görülmemiş, hüküm bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2005/19713 K. 2006/4349 Bozma
m.306/1

4721 sayılı TMK m.306/1 uyarınca evli kişiler kural olarak ancak birlikte evlat edinebilirler; tek başına evlat edinme yalnızca m.307'deki istisnai şartların gerçekleşmesi halinde mümkündür.

Detaylı özeti gör

Eşlerin tek başına evlat edinmesi için 4721 sayılı TMK m.306/1 birlikte evlat edinmeyi kural kılar; m.307/2'deki istisnai şartlar (eşin ayırt etme gücünden sürekli yoksunluğu, iki yılı aşkın nerede olduğunun bilinmemesi ya da mahkeme kararıyla iki yılı aşkın ayrı yaşama) gerçekleşmemiştir. Davacının eşi duruşmaya gelip muvafakat ettiğine göre yasal şartlar oluşmadan tek başına evlat edinmeye izin verilmesi hatalıdır. Sonuç: Hüküm kanun yararına bozulmuştur.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!