TMK Madde 230 - Kişisel mallar ile edinilmiş mallar arasında denkleştirme

Resmi Metin

Kişisel mallar ile edinilmiş mallar arasında denkleştirme

Madde 230- (1) Bir eşin kişisel mallara ilişkin borçları edinilmiş mallardan veya edinilmiş mallara ilişkin borçları kişisel mallarından ödenmiş ise, tasfiye sırasında denkleştirme istenebilir.

(2) Her borç, ilişkin bulunduğu mal kesimini yükümlülük altına sokar. Hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borç, edinilmiş mallara ilişkin sayılır.

(3) Bir mal kesiminden diğer kesimdeki malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunulmuşsa, değer artması veya azalması durumunda denkleştirme, katkı oranına ve malın tasfiye zamanındaki değerine veya mal daha önce elden çıkarılmışsa hakkaniyete göre yapılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, eşlerden birinin kişisel ve edinilmiş malları arasında ortaya çıkan borç ödenmesi ile katkı ilişkilerinin tasfiye sırasında nasıl denkleştirileceğini üç fıkra hâlinde düzenlemektedir.

Birinci fıkraya göre bir eşin kişisel mallara ilişkin borçları edinilmiş mallardan veya edinilmiş mallara ilişkin borçları kişisel mallarından ödenmiş ise tasfiye sırasında denkleştirme istenebilir. Maddenin gerekçesinde her eşin edinilmiş malvarlığının belirlenebilmesi için kişisel ve edinilmiş malları arasındaki alacak-borç ilişkilerinin tasfiyede göz önüne alınması gerektiği vurgulanmıştır.

İkinci fıkrada her borcun ilişkin bulunduğu mal kesimini yükümlülük altına sokacağı, hangi kesime ait olduğu anlaşılamayan borcun ise edinilmiş mallara ilişkin sayılacağı hükme bağlanmıştır. Gerekçeye göre bu son kural âdi nitelikte bir karine getirmekte; aksini iddia eden ispatla yükümlü olmaktadır.

Üçüncü fıkrada bir mal kesiminden diğer kesimdeki malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunulması hâlinde denkleştirmenin katkı oranına ve malın tasfiye zamanındaki değerine göre, mal daha önce elden çıkarılmışsa hakkaniyete göre yapılacağı öngörülmüştür.

Gerekçe

Madde İsviçre Medeni Kanununun 209 uncu maddesini karşılamaktadır.

Her bir eşin edinilmiş malvarlığının belirlenebilmesi için, tasfiye sırasında ilgili eşin kişisel malları ile edinilmiş malları arasındaki alacak borç ilişkileri göz önüne alınmalıdır.

Maddenin birinci fıkrası, bir eşin mal gruplarıyla ilgili bir borcun diğer mal grubundan ödenmesi halinde tasfiye sırasında bunun denkleştirileceğini düzenlemektedir. Buna göre bir eşin kişisel mallarına ilişkin borçlarının edinilmiş mallardan veya edinilmiş mallarına ilişkin borçları kişisel mallardan ödenmiş ise, tasfiye sırasında denkleştirme yapılacak, edinilmiş mallarda bu yüzden meydana gelen artma ya da eksilme hesaba katılacaktır.

Maddenin ikinci fıkrası, eşin borçlarının hangi mal kesimine ait ise sadece o kesimi yükümlülük altına sokacağını hükme bağlamıştır. Aynı fıkrada hangi kesime ait olduğu anlaşılmayan borçlar bakımından bu borcun edinilmiş mallara ilişkin olduğu hususunda bir karine getirilmiştir. Burada adi bir karine söz konusudur. Aksini iddia eden ispatla yükümlüdür.

Maddenin üçüncü fıkrasında, denkleştirmenin değerlendirmesi açısından nazara alınacak ölçüler ve zaman konusunda bir hüküm getirilmiştir. Buna göre bir mal kesiminden diğer kesimdeki malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkıda bulunulmuşsa, denkleştirmede katkı oranına ve tasfiye sırasında mal mevcut ise bu andaki değeri, mal daha önce elden çıkmışsa, hakkaniyet ölçüleri göz önünde tutulmak suretiyle belirlenecek değeri esas alınacaktır.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2019/301 K. 2022/79 08.02.2022 Bozma

Mal Rejimi

Artık değer, eklenecek değerler (TMK m.229) ve denkleştirmeden (TMK m.230) elde edilen miktarlar da dâhil olmak üzere her eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden borçlar çıktıktan sonra kalan tutardır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminde davacının davalıdan artık değere katılma alacak hakkının bulunup bulunmadığı. Değerlendirme: Eşlerin birlik devam ederken iade alınan bedeli serbest iradeleriyle paylaşmaları, her payın o eşin kişisel mal grubuna terkidir; davalının kişisel malını dava konusu taşınmaz alımında kullandığı belirlendiğinden katkı oranı tespit edilerek esasa karar verilmeliydi. Sonuç: Direnme kararı bozuldu.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/1790 K. 2020/1558 23.10.2020 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Davalı kadının taşınmaz alımına ziynet katkısı TMK 230 denkleştirmesinde dikkate alınabilirdi; ancak ziynetlerin varlığı, miktarı ve alımda kullanıldığı ispatlanamadı. Adana BAM bu yöndeki istinaf sebebini esastan reddetti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Boşanmış davacı erkek, davalı kadın adına tescilli ve kredi ile alınan konut üzerinde edinilmiş mallara katılma alacağı talep etmiş; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul ederek katılma alacağına hükmetmiştir. Davalı kadın, taşınmaz alımında ziynet eşyalarını bozdurduğunun ve kredi taksitlerini kendisinin ödediğinin dikkate alınmadığını, satılan aracın da mahsup edilmesi gerektiğini ileri sürerek istinafa başvurmuştur. Adana BAM, ziynet katkısının ispatlanamadığını, kredi ödemelerinin edinilmiş maldan sayılacağını ve aracın boşanmadan dört yıl önce devredildiğini, alacağı azaltma kastının ispatlanamadığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 230, eşler arası mal rejimi, edinilmiş mallara katılma ve tasfiye süreçleri bakımından kişisel mallar ile edinilmiş mallar arasında denkleştirme alanında uygulanır.

eşler arası mal rejimi uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık

TMK Madde 230 Kişisel mallar ile edinilmiş mallar arasında denkleştirme