TMK Madde 232 - Mal rejimi tasfiyesinde sürüm değeri

Uyuşmazlık, belirsiz alacak davası olarak açılan katılma alacağı istemine ilişkin olup, tasfiyeye konu malların hangi tarihteki değer üzerinden hesaplanacağı ile İlk Derece Mahkemesinin davalı erkek yararına usuli kazanılmış hak oluştuğu gerekçesini esas alıp almayacağı tartışılmıştır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK m.227/1, m.232 (sürüm değeri) ve m.235/2 hükümlerinin emredici nitelikte olduğunu; bu kurallar uyarınca tasfiyeye konu malın karara en yakın tarihteki güncel sürüm değeri üzerinden değerlendirilmesi gerektiğini, bu emredici kural karşısında davalı erkek yararına usuli kazanılmış hak oluşmayacağını vurgulamıştır. Daire ayrıca davacının 03.07.2018 tarihli dilekçesinin ıslah değil talep açıklama dilekçesi sayılması gerektiğini belirtmiştir. Bu nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararı ORTADAN KALDIRILMIŞ; davacıya ıslah için süre ve imkan verilerek malların güncel sürüm değerleri üzerinden katılma alacağına hükmedilmesi gerekirken aksine karar veren İlk Derece Mahkemesi kararı BOZULMUŞTUR. Karar, hesaba eklenecek değerlerin belirlenmesinde malların tasfiye/karar tarihine en yakın güncel değerinin esas alınması ilkesini (TMK m.235/2) emredici nitelikte somutlaştırmaktadır.

Uyuşmazlık, eşler arasındaki yasal mal rejiminin tasfiyesinde davacı kadının taşınmaz, araç ve banka hesaplarındaki paralar yönünden katılma alacağı talebine ilişkindir; İlk Derece Mahkemesi davayı kısmen kabul ederek 290.000,00 TL ile 76.792,10 USD katılma alacağına hükmetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi ise davacı ve davalının istinaf başvurularını ayrı ayrı esastan reddetmiştir. Davalı erkek vekilinin adli yardım talepli temyizi üzerine Yargıtay, 6100 sayılı HMK m.336/3 uyarınca talebi inceleme görevinin kendisine ait olduğunu belirtmiş ve davalının kendisi ile ailesinin geçimini önemli ölçüde zora düşürmeksizin temyiz giderlerini ödeme gücünden yoksun olduğu gerekçesiyle adli yardım talebinin kabulüne karar vermiştir. Davalının temyiz sebepleri; banka hesabındaki USD'nin mal kaçırma amacıyla çekildiğine dair delil bulunmadığı, aynı gün çekilen TL eklenecek değer sayılmazken USD'nin eklenecek değer kabul edilmesinin çelişkili olduğu ve devredilen malların devir tarihindeki değerinin esas alınması gerektiği noktalarında toplanmaktadır. Verilen metin temyiz sebeplerinin ortasında kesildiğinden Yargıtay'ın esasa ilişkin nihai sonucu (onama/bozma) metinde yer almamakta olup, mevcut metinden yalnızca adli yardım talebinin kabulü tespit edilebilmektedir.

Uyuşmazlık, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi sonucu hükmedilen katılma alacağına uygulanacak faizin başlangıç tarihine ilişkindir; yerel mahkeme bozma sonrası alacağa dava tarihinden itibaren faiz işletmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, katılma alacağında malların kural olarak tasfiye anındaki sürüm (rayiç) değerlerinin (TMK m.232, 239/1) ve durumun (TMK m.227/1, 235/1) esas alındığını, TMK m.239/son uyarınca aksine anlaşma yoksa faizin tasfiyenin sona ermesinden başlatılacağını ve yerleşik uygulamaya göre tasfiye tarihinin karar tarihi olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle faizin dava tarihinden değil, tasfiye tarihi olan karar tarihinden (28.10.2020) itibaren işletilmesi gerektiğinden davalının faize ilişkin temyiz itirazı yerinde bulunmuş; husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden hüküm fıkrasındaki "dava tarihinden itibaren" ibaresi çıkarılıp yerine "tasfiye tarihi olan 28.10.2020 tarihinden itibaren" ibaresi konularak hüküm DÜZELTİLEREK ONANMIŞ, diğer temyiz itirazları yerinde görülmemiştir (oy birliği, 19.01.2022). Kararın m.232 ile bağlantısı, katılma alacağının dayandığı malların değerlemesinde sürüm/rayiç değerinin ve tasfiye anının esas alınmasıdır.