TMK Madde 227 Eşin katkısı nedeniyle değer artış payı

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 227, eşlerden birinin diğerine ait bir mala katkıda bulunması hâlinde tasfiye sırasında doğan değer artış payını ve eşlerin bu paydan yazılı anlaşmayla vazgeçme imkânını üç fıkra hâlinde düzenlemektedir.Birinci fıkraya göre eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur.

Resmi Metin

Değer artış payı

Madde 227- (1) Eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur ve bu alacak o malın tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır; bir değer kaybı söz konusu olduğunda katkının başlangıçtaki değeri esas alınır.

(2) Böyle bir malın daha önce elden çıkarılmış olması hâlinde hâkim, diğer eşe ödenecek alacağı hakkaniyete uygun olarak belirler.

(3) Eşler, yazılı bir anlaşmayla değer artışından pay almaktan vazgeçebilecekleri gibi, pay oranını da değiştirebilirler.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, eşlerden birinin diğerine ait bir mala katkıda bulunması hâlinde tasfiye sırasında doğan değer artış payını ve eşlerin bu paydan yazılı anlaşmayla vazgeçme imkânını üç fıkra hâlinde düzenlemektedir.

Birinci fıkraya göre eşlerden biri diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahip olur. Maddenin gerekçesinde bu hakkın bir alacak hakkı niteliği taşıdığı; tasfiye sırasındaki değer artışının esas alınması suretiyle para değerindeki düşüşlerden katkıda bulunan eşin uğrayacağı kaybın önlendiği belirtilmiştir.

İkinci fıkrada katkı konusu malın daha önce elden çıkarılmış olması hâlinde diğer eşe ödenecek alacağın hâkim tarafından hakkaniyete uygun olarak belirleneceği öngörülmüştür. Üçüncü fıkraya göre eşler yazılı bir anlaşmayla değer artışından pay almaktan vazgeçebilecekleri gibi pay oranını da değiştirebilirler. Komisyon raporunda kenar başlığın terim birliği amacıyla "Değer artış payı" olarak değiştirildiği kaydedilmiştir.

Gerekçe

Madde İsviçre Medeni Kanununun 206 ncı maddesini karşılamaktadır.

Maddenin birinci fıkrasında, tasfiye sırasında, bir eşin diğerinin mal edinmesine, malının iyileştirilmesine ve korunmasına ivazsız olarak katkıda bulunması halinde bu katkısının değerlendirilip ödenmesi hükme bağlanmıştır. Burada katkıda bulunan eşe tanınan hak bir alacak hakkı olup, bu hakkın tasfiye sırasında göz önünde tutulması kabul edilmiştir. Böylece tasfiye sırasındaki değer artışı göz önüne alınarak para değerindeki düşüşler dolayısıyla katkıda bulunan eşin kayba uğraması önlenmiştir.

İkinci fıkrada, eğer mal elden çıkarılmışsa, diğer eşe ödenecek olan alacağı hakkaniyete uygun olarak hakimin belirleyeceği öngörülmüştür.

Üçüncü fıkrada eşlerin yazılı olmak kaydıyla yapacakları bir anlaşmayla değer, artışından pay almaktan vazgeçebilecekleri ya da alacakları pay oranını tespit edebilecekleri hükme bağlanmıştır.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 227 nci maddesinin “Katkıdan doğan hak” olan kenar başlığı Tasarıda terim birliğini sağlamak amacıyla “Değer artış payı” olarak değiştirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2012/365 K. 2012/561 Bozma
Mal Rejimi Usul Tanıkla İspat

Eşin emek/ev işleriyle diğer eşin malının edinimine yaptığı karşılıksız katkı TMK m.227 değer artış payı niteliğinde olup, katkının kişisel ya da edinilmiş mala yapılması sonucu değiştirmez; davanın katılma alacağı sayılması m.227'yi örtülü kaldırır (karşı oy).

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Eşin "temizlik ve ev işleri yaparak" sağladığı gelirle diğer eşin taşınmazının alımına yaptığı katkıya dayalı davanın değer artış payı (TMK m.227) mı yoksa katılma alacağı (TMK m.231) mı olduğu ve kişisel mal satış bedelinin diğer eşçe ne şekilde ispatlanacağı. Değerlendirme: Çoğunluk davayı katılma alacağı sayıp, akitte taraf olmayan eşin kişisel malın gerçek satış bedelini her türlü delille kanıtlayabileceğini benimsedi; karşı oylar davanın m.227 değer artış payı olduğunu savundu. Sonuç: Direnme kararı oyçokluğuyla BOZULMUŞTUR.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2013/640 K. 2014/386 Bozma
Mal Rejimi Tanıkla İspat

Bir eşin diğer eş adına tescilli taşınmazın edinimine yaptığı katkı, evlilik birliğinden doğan dayanışma kapsamında karşılıksız olduğundan bağış sayılmaz ve mal rejiminin sona ermesinde TMK m.227 uyarınca değer artış payı (katkı payı) alacağı olarak istenebilir.

Detaylı özeti gör

Eş, emekli ikramiyesi ile bedelini ödeyerek üçüncü kişiden diğer eş adına taşınmaz aldığında, bu kazandırma birliktelikten doğan dayanışma kapsamında olup bağış (causa donandi) amacı taşımaz; bu nedenle mal rejiminin sona ermesinde değer artış payı/katkı payı alacağı doğar. Yerel mahkemenin işlemi bağış sayarak davayı reddetmesi hatalıdır. Tarafların katkı oranları bilirkişi ile belirlenmelidir. Sonuç: Direnme kararı değişik gerekçeyle bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 227, eşler arası mal rejimi, edinilmiş mallara katılma ve tasfiye süreçleri bakımından değer artış payı alanında uygulanır.

aile hukuku alacakları ve tasfiye davalarında profesyonel destek

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!