TMK Madde 222 Eşler arası malların aidiyeti: İspat

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 222, eşlerin malları üzerinde doğacak mülkiyet ve nitelik uyuşmazlıklarında ispat yükünün kime düştüğünü ve bu konuda öngörülen karineleri üç fıkra hâlinde düzenleyen temel ispat normudur.Birinci fıkraya göre belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse iddiasını ispat etmekle yükümlüdür.

Resmi Metin

İspat

Madde 222- (1) Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse, iddiasını ispat etmekle yükümlüdür.

(2) Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır.

(3) Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, eşlerin malları üzerinde doğacak mülkiyet ve nitelik uyuşmazlıklarında ispat yükünün kime düştüğünü ve bu konuda öngörülen karineleri üç fıkra hâlinde düzenleyen temel ispat normudur.

Birinci fıkraya göre belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Maddenin gerekçesine göre bu kişi, eşlerden biri olabileceği gibi üçüncü kişi de olabilir; düzenleme genel ispat yükü kuralının mal rejimi alanında tekrarıdır.

İkinci fıkra paylı mülkiyet lehine bir karine öngörmüştür: eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır. Gerekçeye göre bu karine kesin olmayıp, diğer eş söz konusu malın paylı değil kendi mülkiyetinde olduğunu çürütücü kanıtlarla ortaya koyabilir.

Üçüncü fıkrada ise bir eşin bütün mallarının aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılacağı kabul edilmiştir. Gerekçede bu hükmün rejimin işleyişinde edinilmiş mal lehine geçerli olan bir karine getirdiği, kişisel mal iddiasının ileri süren eşçe ispat edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Gerekçe

Madde İsviçre Medeni Kanununun 200 üncü maddesini karşılamaktadır. Burada eşlerin mallarının, edinilmiş mallardan mı yoksa kişisel mallardan mı olduğu hususunda doğacak uyuşmazlıklarda ispat yükü düzenlenmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında genel ispat yükü ile ilgili bir kural tekrarlanmakta, belli bir malın eşlerden birinin kişisel mülkiyetinde olması yani kişisel malı olduğu iddiasında bulunan kişinin bunu ispat etmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu kişi, eşlerden biri olabileceği gibi üçüncü kişi de olabilir.

Maddenin ikinci fıkrası paylı mülkiyet lehine bir karine öngörmüştür. Buna göre bir malın eşlerden birinin mülkiyetinde olduğu iddia edilir ve fakat bu husus ispat edilmezse, bu malın eşlerin paylı mülkiyetinde olduğu kabul edilecektir. Burada getirilen karine kesin olmayıp, diğer eş bu karineyi çürüterek, çekişme konusu malın paylı mal değil, kendi mülkiyetinde olduğunu kanıtlayabilir.

Aynı şekilde, maddenin üçüncü fıkrasında da, bir eşin tüm mallarının aksi kanıtlanıncaya kadar edinilmiş mal sayılması yönünde bir karine getirilmiştir. Bu durumda eş bu malın edinilmiş mal değil kişisel mal olduğunu iddia ederse, birinci fıkradaki kural gereğince bunu bizzat ispatla yükümlü olacaktır. Bunu ispat edemediği takdirde ise söz konusu mal eşlerin edinilmiş malı sayılacaktır.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2019/335 K. 2022/850 Bozma
Mal Rejimi Anlaşmalı Boşanma Tanıkla İspat

Edinilmiş mallara katılma rejiminde bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal olarak kabul edilir (TMK m.222/3).

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: TMK m.166/3 uyarınca anlaşmalı boşanmada "birbirlerinden başkaca maddi-manevi talepleri yoktur" beyanının edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesinden doğan alacağı kapsayıp kapsamadığı. Değerlendirme: Mal rejiminin tasfiyesi boşanmanın fer'isi olmadığından protokoldeki genel feragat ifadesi tasfiye alacağını kapsamaz; tasfiye anlaşması açık olmalıdır. Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozma nedenleriyle BOZULMASINA karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2013/1014 K. 2014/843 Direnme Bozuldu
Mal Rejimi Tanıkla İspat Usul

Edinilmiş mallara katılma rejiminde, malların kişisel mal mı edinilmiş mal mı olduğu deliller çerçevesinde açıklığa kavuşturulamazsa, evlilik resmen devam ettiğinden TMK m.222'deki (özellikle 222/1, 2, 3) karineler gözönünde tutularak malın niteliği belirlenmelidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Eşler arasında katkı payı ve katılma alacağı davasında, taşınmazların edinilmiş mal niteliği ve davacının alacağının tespiti için yapılan araştırma ve bilirkişi incelemesinin yeterli olup olmadığı. Değerlendirme: Mal ayrılığı dönemi taşınmazında katkı oranı, katılma rejimi dönemi mallarında ise TMK m.222 karineleri uyarınca edinilmiş mal niteliği belirlenmeli, tasfiye tarihindeki gerçek değerler üzerinden keşif ve denetime elverişli bilirkişi raporu alınmalıdır. Sonuç: Yerel mahkemenin direnme kararı bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/504 K. 2020/933 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Taraflar ev eşyalarının kendilerine ait olduğunu ispat edemediğinden TMK m.222/2 uyarınca bu mallar ortak/paylı sayıldı; 1.900 TL'nin yarısı 950 TL kadına katılma alacağı verildi. Adana BAM bu değerlendirmeyi doğru bularak istinafı reddetti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklı alacak davasında ilk derece mahkemesi, edinilmiş mallara katılma rejimi döneminde yapılan birinci kattaki taşınmaz yönünden kadına 59.943,87 TL, ispat edilemeyen ev eşyaları yönünden 950 TL katılma alacağı tanıyarak davayı kısmen kabul etmiştir. Davalı, taşınmazın babası tarafından yaptırıldığı ve eşyaların çocuklarca alındığı iddiasıyla istinafa başvurmuş; Adana BAM mahkemenin değerlendirmesini usul ve yasaya uygun bularak başvuruyu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/406 K. 2019/1295 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

TMK 222 kararda ispat yükü çerçevesi olarak işlemiş: davalı adına resmi senetle edinilen taşınmazın gerçekte üçüncü kişiye ait olduğu iddiası, 'bir eşin bütün malları aksi ispatlanana kadar edinilmiş mal sayılır' kuralı karşısında tanıkla ispatlanamamış, taşınmaz edinilmiş mal kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Boşanma sonrası açılan katılma alacağı davasında ilk derece mahkemesi, evlilik içinde edinilip boşanma davası devam ederken üçüncü kişiye devredilen taşınmazın devir tarihindeki değerinin 1/2'si oranında davacı lehine 105.000,00 TL katılma alacağına hükmetmiştir. Davalı, taşınmazın gerçek malikinin başka biri olduğunu ve artık değer hesabının yanlış yapıldığını ileri sürerek istinafa başvurmuştur. Adana BAM, resmi senetle davalı adına edinilen taşınmazın tanık beyanıyla başkasına ait olduğunun ispatlanamayacağını, taşınmazın evlilik birliği içinde edinildiğini belirleyerek ilk derece kararını usul ve yasaya uygun bulmuş ve istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 222, eşler arası mal rejimi, edinilmiş mallara katılma ve tasfiye süreçleri bakımından i̇spat alanında uygulanır.

eşler arası mal rejimi uyuşmazlıklarında hukuki danışmanlık

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!