İçeriğe geç

TCK Madde 82 Nitelikli haller

Özet 1 fıkra · ~5 dk okuma

TCK 82, Kasten öldürme suçunun tasarlama, canavarca his veya eziyet, belli yakınlara, kadına, çocuğa ya da kamu görevi, töre ve kan gütme saiki gibi sayılan nitelikli hâllerde işlenmesi hâlinde faile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verilmesini düzenler.

Yürürlükte Değişiklik var Son değişiklik: · 7406 s.K. m.2
İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 82 - Nitelikli haller

Resmi Metin

Nitelikli haller

Madde 82- Kasten öldürme suçunun;

  1. a) Tasarlayarak,
  2. b) Canavarca hisle veya eziyet çektirerek,
  3. c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle,
  4. d) Üstsoy veya altsoydan birine ya da eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı,
  5. e) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
  6. f) Kadına karşı,

    Değişiklik: · 7406 s.K. m.2

  7. g) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
  8. h) Bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla,
  9. i) Bir suçu işleyememekten dolayı duyduğu infialle,

    Ek hüküm: · 5377 s.K. m.9

  10. j) Kan gütme saikiyle,
  11. k) Töre saikiyle,

İşlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik(ler) aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Değişiklik 7406 s.K. m.2
  2. Ek 5377 s.K. m.9

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Önceki metin Madde metni Yürürlükte: -
    Madde metnini göster (14 Temmuz 2021 - 26 Mayıs 2022)
    Önceki metin · Yürürlükte: 14 Temmuz 2021 - 26 Mayıs 2022 Kasten öldürme suçunun;
    a) Tasarlayarak,
    b) Canavarca hisle veya eziyet çektirerek,
    c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle,
    d) Üstsoy veya altsoydan birine ya da eş, boşandığı eş veya kardeşe karşı,
    e) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
    f) Gebe olduğu bilinen kadına karşı,
    g) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
    h) Bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla,
    i) Bir suçu işleyememekten dolayı duyduğu infialle,
    j) Kan gütme saikiyle,
    k) Töre saikiyle,
    İşlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.
    Metnin dayanağı: 7331 s.K. m.6 ile gelen metin (RG 14/7/2021, S.31541). Bu dönemi bitiren işlem: 27 Mayıs 2022'de 7406 s.K. m.2 ile değiştirildi (RG 27/5/2022, S.31848). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  2. Önceki metin Madde metni Yürürlükte: -
    Madde metnini göster (8 Temmuz 2005 - 13 Temmuz 2021)
    Önceki metin · Yürürlükte: 8 Temmuz 2005 - 13 Temmuz 2021 Kasten öldürme suçunun;
    a) Tasarlayarak,
    b) Canavarca hisle veya eziyet çektirerek,
    c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle,
    d) Üstsoy veya altsoydan birine ya da eş veya kardeşe karşı,
    e) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
    f) Gebe olduğu bilinen kadına karşı,
    g) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
    h) Bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla,
    i) Bir suçu işleyememekten dolayı duyduğu infialle,
    j) Kan gütme saikiyle,
    k) Töre saikiyle,
    İşlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.
    Metnin dayanağı: 5377 s.K. m.9 ile gelen metin (RG 8/7/2005, S.25869). Bu dönemi bitiren işlem: 14 Temmuz 2021'de 7331 s.K. m.6 ile değiştirildi (RG 14/7/2021, S.31541). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  3. Önceki metin Madde metni Yürürlükte: -
    Madde metnini göster (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005 Kasten öldürme suçunun;
    a) Tasarlayarak,
    b) Canavarca hisle veya eziyet çektirerek,
    c) Yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle,
    d) Üstsoy veya altsoydan birine ya da eş veya kardeşe karşı,
    e) Çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı,
    f) Gebe olduğu bilinen kadına karşı,
    g) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle,
    h) Bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla,
    i) Kan gütme saikiyle,
    j) Töre saikiyle,
    İşlenmesi halinde, kişi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır.
    Metnin dayanağı: Maddenin 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 8 Temmuz 2005'te 5377 s.K. m.9 ile değiştirildi (RG 8/7/2005, S.25869). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.82, bağımsız bir suç tipi öngörmez; bir önceki maddede, yani 81. maddedeki kasten öldürme suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hallerini düzenleyen bir mekanizmadır. Buradaki hükümler, temel suçun unsurlarını değiştirmez; öldürme fiilinin belirli koşullarda, belirli mağdurlara karşı veya belirli saiklerle işlenmesi halinde cezanın ağırlaştırılmasını sağlar. Dolayısıyla madde, kendi başına bir haksızlık tanımlamak yerine, kasten öldürmeye bağlı bir cezalandırma ölçütü getirir. Bu nitelikli hallerden birinin gerçekleşmesi durumunda fail, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile cezalandırılır. Uygulamada fail, 81. maddedeki kasten öldürme suçundan yargılanır; 82. madde ise bu suça uygulanacak yaptırımı, işleniş biçimine göre ağırlaştıran bir üst kural olarak devreye girer.

Kanunun saydığı nitelikli haller şunlardır: fiilin tasarlayarak işlenmesi; canavarca hisle veya eziyet çektirerek işlenmesi; yangın, su baskını, tahrip, batırma veya bombalama ya da nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanmak suretiyle işlenmesi; üstsoy veya altsoydan birine ya da eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işlenmesi; çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumdaki kişiye karşı işlenmesi; kadına karşı işlenmesi; kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle işlenmesi; bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmesini kolaylaştırmak ya da yakalanmamak amacıyla işlenmesi; bir suçu işleyememekten dolayı duyulan infialle işlenmesi; kan gütme saikiyle işlenmesi ve töre saikiyle işlenmesi. Bu hallerin tümünde öngörülen yaptırım aynıdır; koşulun ağırlığı, öldürme fiilini en ağır cezayı gerektiren biçime dönüştürür ve faile ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası uygulanır.

Gerekçe

Bu maddenin ilgili hükmü 7406/2022 ile değiştirilmiştir. Aşağıdaki gerekçe maddenin 2004 tarihli ilk metnine aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Maddede, kasten öldürme suçunun, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren nitelikli hâlleri belirlenmiştir. Söz konusu suçun seçimlik olarak belirlenen bu nitelikli şekilleri, bentler hâlinde sıralanmıştır. (a) bendinde, kasten öldürme suçunun tasarlayarak işlenmesi, bir nitelikli hâl olarak kabul edilmiştir. (b) bendinde, öldürme suçunun canavarca hisle veya eziyet çektirerek işlenmesi bir nitelikli hâl olarak öngörülmüştür. Bent kapsamında iki seçimlik harekete yer verilmiştir. Kişinin acıma hissi olmaksızın bir başkasını öldürmesi hâlinde canavarca hisle öldürme söz konusudur. Canavarca hisle öldürmenin arz ettiği özellik, öldürmenin vahşi bir yöntemle gerçekleştirilmesidir. Kişinin yakılarak, uyurken kulağının içine kızgın yağ dökülerek ya da vücudu parçalanarak öldürülmesi, buna örnek olarak gösterilebilir. Bu bentte yer verilen ikinci seçimlik hareket ise, kişiye eziyet çektirilerek öldürülmesidir. Bu durumda, kişi hemen değil, belli bir süreç içinde acı çektirilerek öldürülmektedir. Örneğin kişiye gözleri çıkarılarak, kulağı ve sair organları kesilerek acı çektirilmekte ve sonuçta öldürülmektedir. (c) bendinde ise, öldürmenin genel tehlike yaratmak ya da tehlikeli araçlar kullanılmak suretiyle işlenmesi, bu suçun nitelikli hâli olarak tanımlanmıştır. Genel tehlike yaratmak, başlı başına bir suç oluşturmaktadır. Genel tehlikeye sebebiyet verme suçunun oluşabilmesi için ölüm veya yaralama ya da malvarlığına zarar verme gibi bir neticenin meydana gelmesi gereksizdir. Bu nedenle, kasten öldürme suçunun genel tehlike yaratmak suretiyle işlenmesi hâlinde, hem genel tehlike yaratma suçu hem de kasten öldürme suçu birlikte gerçekleşmiş olmaktadır. Fikri içtima hükümleri uygulanmak suretiyle bu durumda kişiye daha ağır cezayı gerektiren kasten öldürme suçundan dolayı cezaya hükmetmek gerekecektir. Ancak, bu bent hükmüyle söz konusu durum, kasten öldürme suçunun nitelikli hâli olarak kabul edilmiştir. (d) bendinde ise, kasten öldürme suçunun belli akrabalık ilişkisi içinde bulunulan kişilere yani üstsoy veya altsoydan birine ya da eş veya kardeşe karşı işlenmesi, bu suçun diğer bir nitelikli hâli olarak tanımlanmıştır. (e) bendinde, kasten öldürme suçunun çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenmesi, bu suç açısından bir nitelikli hâl olarak öngörülmüştür. Çocuk olması veya ileri yaşı, hastalığı, malullüğü veya ruhî veya fizik güçsüzlüğü nedeniyle kendini korumaktan âciz bir kimseye karşı fiilin işlenmesi, gerek faildeki ahlâkî kötülüğün mefruz çokluğu gerek fiilin icrasındaki kolaylık dolayısıyla, nitelikli hâl sayılmıştır. (f) bendinde ise, kasten öldürme suçunun gebe olduğu bilinen kadına karşı işlenmesi bir nitelikli unsur olarak kabul edilmiştir. Suçun gebe kadına karşı işlenmesi hâlinde iki hayata son verilmektedir. Bu nedenle, belirtilen durumda faile daha ağır ceza verilmesi öngörülmüştür. Failin söz konusu nitelikli unsur dolayısıyla sorumlu tutulabilmesi için, mağdurun gebe olduğunu bilmesi gerekir; yani suçun bu nitelikli unsuru açısından failin doğrudan kastla hareket etmesi gerekir. (g) bendinde, suçun kamu görevlisine karşı ve görevini yerine getirmesi dolayısıyla işlenmesi, bu suçun nitelikli hâli olarak kabul edilmiştir. Suçun salt kamu görevlisine karşı işlenmesi yeterli değildir; mağdurun, görevinin gereklerine uygun davranılması dolayısıyla öldürülmesi gerekir. Hatta, kamu görevliliği sıfatı sona ermiş olsa bile, kişinin kamu görevinin gereklerine uygun davranması dolayısıyla öldürülmesi hâlinde de bu nitelikli unsur oluşacaktır. (h) bendinde, bu suçun güdülen amaç itibarıyla nitelikli hâline yer verilmiştir. İşlenmiş olan bir suçu gizlemek, delillerini ortadan kaldırmak veya işlenmekte olan bir suçun işlenmesini kolaylaştırmak amacıyla, kişi öldürüldüğünde, amaç suç araç suç ilişkisi söz konusudur. Suçun bu nitelikli hâlinin oluşabilmesi için, belirtilen amaçlarla bir kişinin öldürülmesi yeterlidir; öldürmek suçuyla amaçlananın gerçekleşmesi gerekmez. Bu nedenle, örneğin bir banka soygununu gerçekleştirebilmek amacıyla öldürme suçunun işlenmesi hâlinde, fail hakkında bu nitelikli unsur dolayısıyla cezaya hükmedilecektir. Banka soygununun gerçekleşmesi hâlinde, failin ayrıca bu suçtan dolayı da cezalandırılması gerekir. Başka bir deyişle, bu gibi durumlarda gerçek içtima kurallarını uygulamak gerekir. (i) bendine göre; yerleşmiş Yargıtay kararlarında da kabul edildiği üzere, kan gütme saikiyle öldürme hâlinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmedilmesi, fiilin sadece kan gütme saikine bağlı olarak işlenmiş olması hâlinde söz konusu olabilecektir. Ancak, belirtilmelidir ki, haksız tahrikin koşullarının bulunduğu hâllerde, bu bent hükmü uygulanamaz. Nihayet, (j) bendine göre; töre saikiyle öldürme hâlinde ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına hükmedilecektir. Ancak, bu hükmün uygulanabilmesi için, somut olayda haksız tahrikin koşullarının bulunmaması gerekir.

TCK m.82 ile İlgili Yargıtay Kararları

3 karar gösteriliyor.

1.CD E.2025/7007 K.2025/9412 Kısmen Bozma, Kısmen Onama

Gerekçede failin bir suçu işleyememesinden doğan infialle hareket ettiği ve somut olayda TCK m.82/1-h'deki amaçların gerçekleşmediği kabul ediliyorsa, hüküm TCK m.82/1-i uyarınca kurulmalıdır. Buna karşın m.82/1-h uygulanması, gerekçe ile hüküm arasında çelişki yaratır ve hukuka aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Yerel mahkemenin kabul ettiği olgular ile hüküm fıkrasında seçtiği nitelikli hâl birbiriyle bağdaşmamıştır. Gerekçeye göre fail, başka bir suçu gerçekleştirememesinin doğurduğu ani öfkeyle hareket etmiş; ayrıca olayın başlangıcında silahların görünür olmadığı belirlenmiştir. Bu kabul, bir suçu gizleme, delillerini ortadan kaldırma, işlenmesini kolaylaştırma veya yakalanmama amaçlarından hiçbirinin kanıtlanmadığını gösterir. Dolayısıyla TCK m.82/1-h üzerinden hüküm kurulamaz; mahkemenin tarif ettiği saik yönünden değerlendirme m.82/1-i kapsamında yapılmalıdır. Hüküm ile gerekçe arasındaki bu karşıtlık, nitelikli kasten öldürmeye teşebbüs mahkûmiyetinin bozulmasına yol açmıştır. Aynı sanık hakkında diğer suçlardan verilen kararlar bakımından ise yargılama işlemlerinin usule uygun yürütüldüğü, delillerin gerekçede tartışıldığı ve vicdani kanaatin dosya verileriyle desteklendiği görülmüş; bu kısımlara ilişkin temyiz istemleri esastan reddedilerek hükümler onanmıştır.

1.CD E.2023/4501 K.2025/2290

Sanığın, eşi olan mağduru beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacağı uyku hâlinde öldürmeye teşebbüs ettiği kabul edildiğinde, TCK m.82/1-d'nin yanı sıra m.82/1-e de uygulanmalıdır. Yalnız bu nitelikli hâllerden biri üzerinden hüküm kurulması suç vasfında yanılgı oluşturur.

Detaylı özeti gör

Temyiz incelemesinde önce yargılama işlemlerinin usule uygun olduğu, kabul ve ret konusu delillerin tartışıldığı ve adli raporların yeterli bulunduğu saptanmıştır. Öldürme kararının alınma zamanı ile belirli bir hazırlık süreci kesin biçimde ortaya konamadığından tasarlama kabul edilmemiş; kalan kuşkunun sanık aleyhine kullanılamayacağı belirtilmiştir. Meşru savunma, zorunluluk hâli, cebir, korkutma ve tehdit hükümlerinin koşulları oluşmazken haksız tahrik oluşturan davranışın doğru belirlendiği, takdiri indirimin de yeterli gerekçeyle uygulandığı sonucuna varılmıştır. Bozmanın esas nedeni suç vasfıdır. Mahkemenin kabulüne göre mağdur hem failin eşi hem de kendisini savunamayacak durumdadır; bu nedenle TCK m.82/1-d ile m.82/1-e birlikte gözetilmelidir. Yalnız ilk bent üzerinden hüküm kurulması eksik nitelendirmedir. Ayrıca vekille temsil edilen katılan kurum yararına vekâlet ücretine hükmedilmemesi de hukuka aykırı bulunmuştur.

1.CD E.2024/8031 K.2025/8340 Bozma

Suçun tasarlanarak işlendiğinin kabulü için, belirli bir kişiye karşı belli bir suçu işleme kararı verilmeli, bu kararla fiilin icrası arasında makul bir süre geçmeli ve fail bu süre boyunca sebat ve ısrar göstererek kararından dönmemelidir. Tasarlamaya ilişkin bu koşullar gerçekleşmemişse TCK m.82/1-a uygulanamaz.

Detaylı özeti gör

Bölge adliye mahkemesinin ilk hükmü kaldırıp nitelikli kasten öldürmeden ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası kurduğu dosyada tasarlama koşulları yeniden denetlenmiştir. Tasarlama için belirli bir kişiye yönelen öldürme kararının bulunması, karar ile icra arasında makul bir düşünme süresinin geçmesi ve failin bu aralıkta kararından vazgeçmeden sebat etmesi gerekir. Failin kararı ne zaman aldığı ve önceden hazırlık yapıp yapmadığı kesin delille gösterilememiştir. Suçtan sonra yakalanmaktan kurtulmaya yönelik davranışlar da geçmişe dönük olarak tasarlamanın kanıtı sayılamaz. Kuşku sanık lehine değerlendirilerek TCK m.82/1-a'nın uygulanamayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Haksız tahrik bulunmadığı ve takdiri indirim yapılmamasının yasal, yeterli gerekçeye dayandığı kabul edilmiştir. Vekille temsil edilen katılan kurum lehine vekâlet ücreti verilmemesi de ayrı hata sayılmış; hüküm suç vasfı ve ücret yönlerinden bozulmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.