İçeriğe geç

TCK Madde 79 Göçmen kaçakçılığı

Özet 4 fıkra · ~3 dk okuma

TCK 79, Maddi menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollarla bir yabancıyı ülkeye sokan, ülkede kalmasına ya da Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkân sağlayan kişiyi beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezasıyla cezalandırır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 79 - Göçmen kaçakçılığı

Resmi Metin

Göçmen kaçakçılığı

Madde 79- (1) Doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollardan;

  1. a) Bir yabancıyı ülkeye sokan veya ülkede kalmasına imkan sağlayan,
  2. b) Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan,

Kişi, beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Suç, teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.

Ek hüküm: · 6008 s.K. m.6

(2) Suçun, mağdurların;

Ek hüküm: · 6008 s.K. m.6

  1. a) Hayatı bakımından bir tehlike oluşturması,
  2. b) Onur kırıcı bir muameleye maruz bırakılarak işlenmesi,

hâlinde, verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılır.

(3) Bu suçun; birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde verilecek ceza yarısına kadar, bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde verilecek ceza yarısından bir katına kadar artırılır.

Değişiklik: · 7196 s.K. m.56

(4) Bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik(ler) aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Ek cümle 6008 s.K. m.6
  2. Ek fıkra 6008 s.K. m.6
  3. Değişiklik 7196 s.K. m.56

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Önceki metin 1. fıkra Yürürlükte: -
    1. fıkra metnini göster (24 Aralık 2019 - 4 Nisan 2023)
    Önceki metin · Yürürlükte: 24 Aralık 2019 - 4 Nisan 2023 Doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollardan;
    a) Bir yabancıyı ülkeye sokan veya ülkede kalmasına imkan sağlayan,
    b) Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan,
    Kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Suç, teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.
    Metnin dayanağı: 7196 s.K. m.56 ile gelen metin (RG 24/12/2019, S.30988). Bu dönemi bitiren işlem: 5 Nisan 2023'te 7445 s.K. m.16 ile değiştirildi (RG 5/4/2023, S.32154). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  2. Önceki metin 1. fıkra Yürürlükte: -
    1. fıkra metnini göster (25 Temmuz 2010 - 23 Aralık 2019)
    Önceki metin · Yürürlükte: 25 Temmuz 2010 - 23 Aralık 2019 Doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollardan;
    a) Bir yabancıyı ülkeye sokan veya ülkede kalmasına imkan sağlayan,
    b) Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan,
    Kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır. Suç, teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi, tamamlanmış gibi cezaya hükmolunur.
    Metnin dayanağı: 6008 s.K. m.6 ile gelen metin (RG 25/7/2010, S.27652). Bu dönemi bitiren işlem: 24 Aralık 2019'da 7196 s.K. m.56 ile değiştirildi (RG 24/12/2019, S.30988). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  3. Ekleme 2. fıkra, 25 Temmuz 2010'da yürürlüğe giren 6008 s.K. m.6 ile eklendi; bu tarihten önce bu hüküm yoktu (RG 25/7/2010, S.27652).
  4. Önceki metin 1. fıkra Yürürlükte: -
    1. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 24 Temmuz 2010)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 24 Temmuz 2010 Doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollardan;
    a) Bir yabancıyı ülkeye sokan veya ülkede kalmasına imkan sağlayan,
    b) Türk vatandaşı veya yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlayan,
    Kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.
    Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 25 Temmuz 2010'da 6008 s.K. m.6 ile değiştirildi (RG 25/7/2010, S.27652). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  5. Önceki metin 3. fıkra (1 Haziran 2005 - 24 Temmuz 2010 döneminde 2. fıkra) Yürürlükte: -
    3. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 23 Aralık 2019)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 23 Aralık 2019 Bu suçun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde, verilecek cezalar yarı oranında artırılır. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 24 Aralık 2019'da 7196 s.K. m.56 ile değiştirildi (RG 24/12/2019, S.30988). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.79, göçmen kaçakçılığı suçunu düzenlemekte olup korunan hukuki değer, devletin göç ve sınır düzeni ile mağdurların hayatı ve onurudur. Suçun oluşması için failin doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddi menfaat elde etmek maksadıyla hareket etmesi zorunludur; bu özel kast bulunmadığında suç oluşmaz. Menfaatin fiilen elde edilmiş olması şart değildir; bu maksatla hareket edilmesi suçun oluşumu için yeterlidir. Fiilin yasal olmayan yollardan gerçekleştirilmesi de aranan bir unsurdur. Kanun iki ayrı hareket grubu öngörmüştür: birincisinde fail bir yabancıyı ülkeye sokmakta veya onun ülkede kalmasına imkan sağlamakta, ikincisinde ise bir Türk vatandaşının ya da yabancının yurt dışına çıkmasına imkan sağlamaktadır. Bu hareketlerden herhangi birinin işlenmesi suçun oluşması için yeterlidir. Faile beş yıldan sekiz yıla kadar hapis ve bin günden onbin güne kadar adlî para cezası birlikte verilir. Ayrıca fiil teşebbüs aşamasında kalmış olsa dahi fail tamamlanmış suç gibi cezalandırılır; böylece teşebbüs ile tamamlanmış suç arasındaki ceza farkı ortadan kaldırılmıştır.

Kanun bazı hallerde cezanın artırılmasını öngörür. Suçun, mağdurların hayatı bakımından bir tehlike oluşturması veya onları onur kırıcı bir muameleye maruz bırakarak işlenmesi halinde verilecek ceza yarısından üçte ikisine kadar artırılır. Suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi halinde ceza yarısına kadar, bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde ise yarısından bir katına kadar artırılır. Suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi durumunda, tüzel kişi hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. İnsan ticaretinden farklı olarak, göçmen kaçakçılığında sömürü maksadı aranmaz; suçun özünü, failin maddi menfaat karşılığında bu fiilleri yasal olmayan yollardan gerçekleştirmesi oluşturur. Bu nedenle göçmen kaçakçılığı, TCK m.80’de düzenlenen insan ticareti suçu ile karıştırılmamalıdır.

Gerekçe

Bu maddenin ilgili hükmü 7196/2019 ile değiştirilmiştir. Aşağıdaki gerekçe maddenin 2004 tarihli ilk metnine aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Maddeye, Türkiye tarafından da onaylanan “Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesi” ve “Sınıraşan Örgütlü Suçlara Karşı Birleşmiş Milletler Sözleşmesine Ek Kara, Deniz ve Hava Yoluyla Göçmen Kaçakçılığına Karşı Protokol” hükümlerinin gereğini yerine getirmek üzere Tasarıda yer verilmiştir. Maddî menfaat sağlamak üzere, genellikle suç örgütleri marifetiyle göçmenler başka ülkelere kaçırılmakta, yasal olmayan yollarla ülkeye sokulmakta ve bu örgütlerin eline düşen çaresiz insanlar, büyük ve bazen yaşam ve beden bütünlükleri bakımından onarılamayan zararlara uğrayabilmektedirler. Maddenin birinci fıkrası göçmen kaçakçılığı suçunu oluşturan seçimlik hareketler tanımlamaktadır. Tanıma göre, doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddî menfaat elde etmek maksadıyla, yasal olmayan yollarla bir yabancıyı ülkeye sokmak veya ülkede kalmasına imkân sağlamak ya da Türk vatandaşı veya yabancının ülke dışına çıkmasına imkân sağlamak, seçimlik hareketli suç olarak tanımlanmıştır. Bu itibarla, yasal olarak yurda girmiş olmakla beraber, Türkiye’de sürekli olarak oturmalarına yetkili mercilerce karar verilmemiş yabancıların ülkede kalmalarına imkân sağlamak da, bu suçu oluşturacaktır. Suçun manevî unsuru, fiilin “doğrudan doğruya veya dolaylı olarak maddî bir yarar elde etmek maksadıyla” işlenmesidir. Suçun oluşması için, bu maksadın varlığı gerekli ve yeterlidir; ancak menfaatin elde edilmiş olması gerekmez. Bu unsur, suçu örneğin terör maksadıyla bazı kişileri ülkeye sokmak fiillerinden ayırmak olanağını vermektedir. Kaldı ki, bu suçta asıl mağdurlar, çaresizlik ve yoksullukları nedeniyle kendilerine bir ekmek kapısı açmak için çırpınan insanlardır. İkinci fıkrada, göçmen kaçakçılığı suçunun bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, verilecek cezaların yarı oranında artırılması öngörülmüştür. Maddenin son fıkrasında, bu suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde, tüzel kişi hakkında da bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunacağı öngörülmüştür.

TCK m.79 ile İlgili Yargıtay Kararları

1 karar gösteriliyor.

4.CD E.2024/3311 K.2025/9545

5237 sayılı Kanun m.79/3, suçun birden çok kişiyle birlikte işlenmesinde cezayı yarısına kadar artırmaya izin verir. Bu takdir kullanılırken yasal ve yeterli gerekçe gösterilmeden en üst orana çıkılması hukuka aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Göçmen kaçakçılığı mahkûmiyetlerine yönelik istinaf başvurularının esastan reddinden sonraki temyiz denetiminde cezanın belirlenmesine ilişkin iki bağımsız hata saptanmıştır. Suç için hapis cezasının alt sınırı beş yıl olduğu ve gerekçede bu sınırdan uzaklaşıldığı söylendiği hâlde sonuç cezanın beş yıl üzerinden kurulması, gerekçe ile hüküm arasında çelişki yaratmıştır. Ayrıca TCK m.79/3, suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesinde cezayı yarısına kadar artırmaya izin verse de en yüksek artırımın seçilmesi yasal, somut ve denetlenebilir bir açıklama gerektirir; böyle bir gerekçe gösterilmemesi hukuka aykırıdır. Bir sanık bakımından avukat vekâletname sunmadığı ve sanık duruşmada müdafi istemediğini bildirdiği için temyiz başvurusu reddedilmiştir. Diğer hükümler bu iki ceza tayini kusuru nedeniyle bozulmuş, yeniden hüküm kurulurken CMK m.307/5 uyarınca cezayı aleyhe değiştirme yasağının korunması istenmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.