İçeriğe geç

TCK Madde 84 İntihara yönlendirme

Özet 4 fıkra · ~3 dk okuma

TCK 84, Başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 84 - İntihara yönlendirme

Resmi Metin

İntihara yönlendirme

Madde 84- (1) Başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) İntiharın gerçekleşmesi durumunda, kişi dört yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(3) Başkalarını intihara alenen teşvik eden kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

Mülga (cümle/ibare): · 5377 s.K. m.10

(4) İşlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk edenlerle cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenler, kasten öldürme suçundan sorumlu tutulurlar.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Mülga (cümle) 2. cümle 5377 s.K. m.10

Önceki metinler

Önceki başlık: “İntihar” (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)

  1. Önceki metin 3. fıkra Yürürlükte: -
    3. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005 Başkalarını intihara alenen teşvik eden kişi, üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Bu fiilin basın ve yayın yolu ile işlenmesi halinde, kişi dört yıldan on yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 8 Temmuz 2005'te 5377 s.K. m.10 ile değiştirildi (RG 8/7/2005, S.25869). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.84, bir kişinin başka bir kişinin kendi hayatına son verme yönündeki iradesini oluşturmasına yahut var olan bu iradeyi güçlendirmesine yönelik davranışları yaptırıma bağlayan bir düzenlemedir. Maddenin ilk fıkrasında; başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişi hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Burada cezalandırılan, mağdurun kararına yönelik etkileme ve destekleme fiilleridir; failin katkısının niteliği maddi ya da manevi olabilir. İkinci fıkra bir netice şartı getirmekte, intiharın gerçekleşmesi durumunda faile verilecek cezayı dört yıldan on yıla kadar hapis olarak ağırlaştırmaktadır. Böylece kanun koyucu, sonucun ortaya çıktığı hâli daha yüksek bir ceza aralığına bağlamıştır.

Üçüncü fıkra, fiilin belirli bir kişiye değil topluma yöneltilmesini ayrı bir suç tipi olarak düzenler; başkalarını intihara alenen teşvik eden kişi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Aleniyet unsuru, davranışın belirsiz sayıda kişi tarafından algılanabilir biçimde gerçekleştirilmesini ifade eder. Dördüncü fıkra ise iki durumu ceza sorumluluğu bakımından farklı bir zemine taşır: işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk edenler ile cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenler, artık bu madde kapsamında değil, kasten öldürme suçundan sorumlu tutulur. Bu düzenleme, mağdurun özgür iradesinden söz edilemeyen hâllerde fiili doğrudan öldürme olarak nitelendirir ve failin sorumluluğunu buna göre belirler.

Gerekçe

Bu maddenin ikinci cümlesi 5377/2005 ile yürürlükten kaldırılmıştır. Aşağıdaki 2004 gerekçesi kaldırılan cümleyi de içeren ilk metne aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Maddenin birinci fıkrasında bir başkasını intihara azmettirme, teşvik etme, başkasının intihar kararını kuvvetlendirme ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım etme fiilleri, seçimlik hareketli bir suç olarak tanımlanmaktadır. Canlı türü olarak insan, hayatını sürdürme konusunda bir içgüdüye sahiptir. Ancak, algılama yeteneğinin olmaması nedeniyle veya yakalandığı hastalıktan kaynaklanan acı ve ızdırabın etkisiyle kişide hayatını sona erdirmeye yönelik bir eğilim ortaya çıkabilir ve bunu bir irade açıklamasıyla ortaya koyabilir. Belirtmek gerekir ki, kişinin bu şartlar altında hayatını sona erdirme yönündeki iradesinin hukukî geçerliliği söz konusu değildir. Başka bir deyişle, belirtilen durumlarda hukuken muteber bir iradeden söz etmek mümkün değildir. Ahlaken tasvip edilmeyen bir tasarruf olan intihar veya intihara teşebbüs olgusu, bizatihi cezalandırılabilir bir davranış niteliği taşımamaktadır. Buna karşılık, bir başkasını intihara azmettiren, teşvik eden, başkasının intihar kararını kuvvetlendiren ya da başkasının intiharına herhangi bir şekilde yardım eden kişinin bu fiilleri cezalandırılabilir niteliktedir. Başlı başına cezalandırılabilir bir fiil olarak intihara yardım, esas itibarıyla icraî davranışla gerçekleştirilebilir. Ancak, intiharı önleme konusunda hukukî yükümlülük altında bulunan kişinin, bir intihar olgusuyla karşı karşıya olmasına rağmen, bu intihar girişimini engellememesi, bu girişim karşısında kayıtsız davranması; intihara ihmali davranışla yardım olarak nitelendirilmek gerekir. Ancak, bunun için, kişinin intiharı önleme konusunda hukukî bir yükümlülüğünün olması gerekir. Maddenin ikinci fıkrasında, intihara teşvik veya yardım suçunun neticesi sebebiyle ağırlaşmış hâli düzenlenmiştir. İntihara teşvik veya yardımın cezalandırılabilmesi için, kişinin intihar etmesi şart değildir. Teşvik veya yardım sonucunda intiharın gerçekleşmesi durumunda, söz konusu fıkraya göre cezanın artırılması gerekmektedir. Üçüncü fıkrada, başkalarını intihara alenen teşvik edilmesi, ayrı bir suç olarak tanımlanmıştır. Bu suçun oluşabilmesi için, belli bir kişinin muhatap alınması gerekmemektedir. Aleniyet için aranan temel ölçüt, fiilin, gerçekleştiği koşullar itibarıyla belirli olmayan ve birden fazla kişiler tarafından algılanabilir olmasıdır. Keza, aleniyetin basın ve yayın yoluyla gerçekleşmesi durumunda artırma oranı ayrıca düzenlenmektedir. Maddenin son fıkrasında, işlediği fiilin anlam ve sonuçlarını algılama yeteneği gelişmemiş olan veya ortadan kaldırılan kişileri intihara sevk edenlerle, cebir veya tehdit kullanmak suretiyle kişileri intihara mecbur edenler, kasten öldürme suçundan sorumlu tutulacağı kabul edilmiştir. Aslında, bu durumda kasten öldürme suçu, mağdurun kendisinin araç olarak kullanılması suretiyle, yani dolaylı faillik şeklinde işlenmektedir.

TCK m.84 ile İlgili Yargıtay Kararları

4 karar gösteriliyor.

CGK E.2019/455 K.2022/319 İtirazın Kabulü

TCK m.84’te bağımsız suç olarak düzenlenen intihara yönlendirme; azmettirme, teşvik, mevcut kararı kuvvetlendirme veya herhangi bir biçimde yardım seçeneklerinden birinin yapılmasıyla oluşur. Failin ölümü meydana getiren icra hareketini bu seçeneklerin yanında ya da tek başına gerçekleştirmesi veya intihar edenin iradesi üzerinde hâkimiyet kurması hâlinde ise intihara yönlendirme değil, kasten öldürme suçu oluşur.

Detaylı özeti gör

Karar, hükmün neden bağımsız bir suç olarak düzenlendiğini açıklamaktadır. İntihar ya da buna teşebbüs ceza kanunlarında suç olarak tanımlanmadığından, TCK m.40'taki bağlılık kuralı gereği iştirak hükümlerine başvurularak katkı sunan kişilerin cezalandırılması mümkün değildir, zira iştirak için fail tarafından işlenen fiilin tipik ve hukuka aykırı olması gerekir. Yaşama hakkını daha etkin korumak amacıyla bu boşluk bağımsız bir suç tipiyle kapatılmıştır. Kararda suçu oluşturan davranışların, iştirak biçimlerinden yalnızca şeriklik statüsünü kuran azmettirme ve yardım etme fiillerini kapsadığı belirtilmiş, bu nedenle fiil ya da irade üzerinde hâkimiyet kuran kişinin kasten öldürmenin doğrudan veya dolaylı faili sayılacağı vurgulanmıştır. Verilen örnekte, ölümü doğuran son hareketin bir başkası tarafından yapılması hâlinde artık kasten öldürmeden söz edileceği gösterilmiştir. Kararda ayrıca cezalandırma için neticenin gerçekleşmesinin şart olmadığı, gerçekleşmesi hâlinde ise cezanın artırılacağı belirtilmiştir.

CGK E.2016/1323 K.2021/314 İtirazın Reddi

İntihara yönlendirme suçunda azmettirme, teşvik, intihar kararını kuvvetlendirme veya herhangi bir biçimde yardım seçimliktir; tek hareket yeterlidir. Ölüm fiilini mağdur bizzat gerçekleştirmeli ve failin katkısı bu seçeneklerin sınırında kalmalıdır; fail ölümü meydana getiren icra hareketini bunlarla birlikte veya tek başına yaparsa eylem kasten öldürmedir.

Detaylı özeti gör

Karar, seçimlik hareketlerin birbirinden nasıl ayrıldığını açıklamaktadır. Kararda azmettirmenin, aklında hiç bu yönde bir düşünce bulunmayan kişide kararı doğurmak ve böylece ilk ve etkili sebep olmak anlamına geldiği belirtilmiştir. Teşvik ise kararını henüz tam olarak vermemiş kişiyi bu yönde karar vermeye yöneltmektir, ayrım iradenin ne ölçüde etkilendiğinde toplanır. Azmettirmede karar, kişinin iradesi üzerinde yoğun etkide bulunan azmettirenden gelirken, teşvikte karar daha serbest biçimde verilmektedir. Kararı kuvvetlendirme, verilmiş bir kararı güçlendirmek ve icra safhasına geçilmesi yönünde motive etmektir. Yardım ise kararını vermiş kişi bakımından fiili etkili biçimde kolaylaştırmaya yönelen davranışları kapsar, fiilden önce veya fiil sırasında yapılabileceği gibi maddi ya da manevi nitelikte de olabilir. Kararda ilk üç seçeneğin manevi nitelik taşıdığı ve iştirakin manevi şekilleriyle örtüştüğü, dördüncü seçeneğin ise daha çok maddi yardımları kapsadığı belirtilmiş, fiilin bizzat mağdur tarafından ve kendi iradesiyle gerçekleştirilmiş olması şartı vurgulanmıştır.

1.CD E.2021/7651 K.2021/13062

Mağdur, failin cebir ve şiddeti sonucunda balkondan atlamaya mecbur kalmışsa fail, TCK m.84/4 yollamasıyla m.81 gereğince cezalandırılır. Bunun yerine olası kastla öldürmeden hüküm kurulması eksik ceza belirlenmesine yol açar.

Detaylı özeti gör

Kararda sanığın kendisini farklı tanıtarak maktulün duygusal durumundan yararlandığı, ilişki boyunca maddi destek aldığı ve olay tarihinde maktulün evinde kalarak psikolojik ve fiziksel baskı uyguladığı; bu tespitin cep telefonu mesaj kayıtları ile maktulün yanında çalışan kişinin anlatımıyla doğrulandığı belirtilmiştir. Olaydan önceki gün kolluğun eve çağrıldığı ancak şikâyette bulunulmadığı, ertesi gün ise ayrılma iradesinin açıklandığı vurgulanmış; maktulün hastanede kolluğa verdiği ilk bilgi de aynı delil bütününün parçası sayılmıştır. Daire bu tabloda ölüm neticesini sürdürülen cebre bağlamış, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının TCK m.84/4 yollamasıyla m.81 uygulanması gerektiği yönündeki itirazını benimsemiş ve bölge adliye mahkemesi kararını CMK m.302/2 uyarınca bozmuştur. Karar oy çokluğuyla verilmiş, bir üye suç vasfının olası kast olarak kabul edilmesi gerektiği yönünde karşı oy kullanmıştır.

CGK E.2020/374 K.2022/77 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.84'te bağımsız ve seçimlik hareketli biçimde düzenlenen intihara yönlendirme; azmettirme, teşvik etme, intihar kararını kuvvetlendirme veya herhangi bir şekilde yardım etme hareketlerinden yalnız birinin yapılmasıyla oluşur. İntihar fiilini mağdur bizzat gerçekleştirmelidir; intihar edenin iradesi üzerinde hâkimiyet kuran ya da ölümü meydana getiren icra hareketini kendisi yapan kişi, intihara yönlendirmeden değil kasten öldürmeden sorumlu olur.

Detaylı özeti gör

İntiharın veya intihara teşebbüsün ceza kanunlarında suç olarak düzenlenmemesi, TCK m.40'taki bağlılık kuralı nedeniyle başkasının intiharına katılanların iştirak hükümleriyle cezalandırılmasına engeldir. Yaşama hakkının daha etkili korunması için bu katkılar bağımsız bir suç olarak düzenlenmiştir. Suç kapsamındaki davranışlar, iştirak biçimleri içinde yalnız şeriklik alanına karşılık gelir. Azmettirme, daha önce intihar düşüncesi bulunmayan kişide bu düşüncenin oluşturulmasıdır; teşvik, kararsız kişinin karar almaya yöneltilmesi; kararı kuvvetlendirme ise mevcut kararın icra aşamasına taşınacak biçimde güçlendirilmesidir. Kolaylaştırıcı yardımlar intihardan önce veya intihar sırasında maddi ya da manevi olarak gerçekleştirilebilir. Teşvik veya yardımın cezalandırılması için intiharın gerçekleşmesi aranmaz; gerçekleşmesi cezanın artırılmasına yol açar. İntihar fiilini mağdurun kendi iradesiyle bizzat gerçekleştirmesi gerekir; kişinin iradesi üzerinde hâkimiyet kuran veya ölümü meydana getiren icra hareketini kendisi yapan kişi ise intihara yönlendirmeden değil, kasten öldürmeden sorumlu olur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.