İçeriğe geç

TCK Madde 150 Daha az cezayı gerektiren hâl

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 150, Kişinin bir hukuki ilişkiye dayanan alacağını tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanması halinde, ancak tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 150 - Daha az cezayı gerektiren hâl

Resmi Metin

Daha az cezayı gerektiren hâl

Madde 150- (1) Kişinin bir hukuki ilişkiye dayanan alacağını tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanması halinde, ancak tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır.

(2) Yağma suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle, verilecek ceza üçte birden yarıya kadar indirilebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Önceki metin 2. fıkra Yürürlükte: -
    2. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 7 Temmuz 2005 Yağma suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle, verilecek ceza üçte birden yarıya kadar indirilir. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 8 Temmuz 2005'te 5377 s.K. m.17 ile değiştirildi (RG 8/7/2005, S.25869). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

Yağma suçu hem malvarlığını hem de kişinin irade serbestisini ve vücut dokunulmazlığını korur; fail, bir başkasını cebir veya tehditle bir malı teslime ya da malın alınmasına karşı koymamaya mecbur kılar (TCK m.148) ve temel hâlde altı yıldan on yıla kadar, nitelikli hâllerde (TCK m.149) on yıldan onbeş yıla kadar hapisle cezalandırılır. TCK m.150 yeni bir suç yaratmaz; yağmanın bu ağır cezasını iki ayrı gerekçeyle hafifletir. Birinci fıkraya göre, failin bir hukuki ilişkiye dayanan alacağını tahsil amacıyla cebir veya tehdit kullanması hâlinde fiil yağma sayılmaz; yalnızca tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Manevî unsur kasttır ve bu fıkrada ayrıca alacağı tahsil etme yönünde özel bir amaç aranır.

İkinci fıkra ise yağmanın konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle verilecek cezanın üçte birden yarıya kadar indirilebilmesine imkân tanır; bu indirim zorunlu olmayıp hâkimin takdirindedir. Madde ayrı bir takip şartı getirmez; yağma re’sen soruşturulup kovuşturulur, birinci fıkra yoluyla fiil tehdit veya kasten yaralamaya dönüştüğünde ise bu suçlara ilişkin ceza rejimi uygulanır. Uygulamada, alacağın gerçekten var olup olmadığı ile malın değerinin azlığının somut olayın koşullarına göre değerlendirilmesi, hangi hükmün uygulanacağını belirler.

Gerekçe

Madde metninde, yağma suçunun daha az cezayı gerektiren hâlleri belirlenmiştir. Bu hükme göre, bir hukukî ilişkiye dayanan alacağını tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanılması hâlinde, tehdit veya kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler uygulanır. Böylece, Kanunda, 765 sayılı Türk Ceza Kanununun 308 inci maddesinde tanımlanan ve “ihkakı hak” veya “kendiliğinden hak alma” diye ifade edilen suç tanımına ayrıca yer verilmemiştir. Maddenin ikinci fıkrasında, yağma suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle, verilecek cezada indirim yapılması gerektiği kabul edilmiştir.

TCK m.150 ile İlgili Yargıtay Kararları

19 karar gösteriliyor.

6.CD E.2025/3449 K.2025/7730 İtirazın Kabulü

Hukuki ilişkiye dayalı bir alacağı tahsil amacıyla cebir veya tehdit kullanılması yağma suçunu oluştursa da, özel düzenleme gereğince fail hakkında kasten yaralama ve/veya tehdit hükümleri uygulanır. Bu hüküm için ilişkinin kanuni şekle uygun kurulması şart değildir; hukuk düzenince kabul edilebilir meşru bir ilişki bulunması ve failin bu ilişkiden doğan alacağı tahsil amacıyla hareket etmesi yeterlidir.

Detaylı özeti gör

Karar, önce m.150/1'in tarihsel ve sistematik zeminini açıklamaktadır. Mülga 765 sayılı Kanun'daki kendiliğinden hak alma suçuna yer verilmemiş, bunun yerine belirli suçların alacağın tahsili saikiyle işlenmesine özel hükümler bağlanmıştır; hırsızlıkta m.144, yağmada m.150/1, dolandırıcılıkta m.159, belgede sahtecilikte m.211 bu çerçevede düzenlenmiştir. Böylece adliyeye karşı suç olarak korunan eylemlerin bir bölümü malvarlığına ilişkin bir suça dönüştürülmüş, failin saikine ağırlık verilmiştir. Bu çerçevenin uygulamadaki sonucu ispat ölçütünde görülmektedir. Alacağın varlığının kabulü için ayrı bir alacak davası açılıp sonucunun beklenmesi gerekmez; ceza yargılamasının maddi gerçeği araştıran delil anlayışı, hukuk yargılamasındaki şekli gerçeklikten farklıdır. Şikâyetçinin borcu bulunmadığını söylemesi tek başına yeterli sayılmamış; tanık anlatımları ve yazışmalar taraflar arasında bir hesaplaşma bulunduğunu gösteriyorsa hukuki ilişkinin kabul edilmesi, şüphenin de sanık lehine değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

CGK E.2022/581 K.2025/314 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 150/2. maddesi yağma konusu maddi değerin azlığını esas aldığından, yağmanın başka bir suçla birlikte işlenmesi hükmün uygulanmasına doğrudan engel değildir; hâkim her somut olayda eylemin haksızlık içeriğini, sanığın tehlikeli kişiliğini, faili haksızlığa yönelten etkenleri ve bunun mağdur üzerindeki etkilerini gözeterek indirim takdirini gerekçelendirmelidir. Fıkranın ilk hâlinde indirim zorunluyken, değişiklikle hâkime takdir yetkisi verilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar, m.150/2'nin geçirdiği değişimi ve dayandığı ilkeleri birlikte açıklamaktadır. İlk düzenlemede indirim zorunluyken 2005 tarihli değişiklikle hâkime takdir yetkisi tanınmıştır. Mülga 765 sayılı Kanun'un değer azlığına ilişkin hükmünün yağmayı kapsam dışı bırakması orantısız sonuçlar doğurduğu için eleştirilmiş, yeni düzenleme bu eleştiriyi karşılamıştır. Kararda, yağmayla ilgisi bulunmayan mülga hüküm üzerinden bir benzemezlik kurgusuyla normun işlevsiz kılınmasının hukuki temelinin tartışmalı olduğu; kanun metninde bulunmayan ek koşullar üretmenin kanunilik ve aleyhe genişletici yorum yasağıyla bağdaşmayacağı vurgulanmıştır. Bu nedenle yağmanın başka bir suçla birlikte işlenmiş olması, indirime baştan engel sayılmamıştır. Somut olayda yağmalanan paranın 10,5 Lira olması karşısında, temel ceza belirlenirken değer azlığı gözetildiği hâlde aynı işleniş biçiminin, yani yağmanın cinsel istismar suçuyla birlikte işlenmiş olmasının gerekçe gösterilerek indirimin uygulanmaması çelişkili bulunmuş ve hükmün uygulanması gerektiği kabul edilmiştir.

CGK E.2024/528 K.2025/200 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 150/1. maddesi yağma suçu kapsamında değerlendirilemez; bu hüküm, tehdit ve kasten yaralama suçlarının bütün unsurlarına ilişkin özel bir atıf düzenlemesidir. Alacaklının fiiline katılanlar kural olarak bu fıkra kapsamında sorumlu olabilir; ancak alacaklıyla sosyolojik, alacakla dolaylı da olsa ekonomik bağı bulunmaksızın menfaat sağlamak için bireysel veya örgütsel tahsilat yapanların sorumluluğu yağma hükümlerine göre belirlenir.

Detaylı özeti gör

Karar, önce m.150/1'in ceza hukuku sistemindeki niteliğini açıklığa kavuşturmaktadır. Öğretide bu düzenlemenin cezayı azaltan bir hâlden çok, tehdit ve kasten yaralamanın özel bir işleniş biçimine yer verdiği savunulmuş; Adalet Komisyonu görüşme tutanaklarından da fıkranın yağma bakımından daha az cezayı gerektiren hâl olarak tasarlanmadığı sonucu çıkarılmıştır. Bu nedenle hükmün yalnız kanundaki yerine bakılarak yağma kapsamında değerlendirilmesi sorunlu bulunmuş; koşulları varsa uzlaştırma ve haksız tahrik kurumlarının uygulanabileceği belirtilmiştir. İştirak yönünden fıkra, cezalandırmayı önleyen kişisel bir sebep sayılmamıştır. Uygulamada hükümden yararlanma, alacaklının iş ortağı, çalışanı, kardeşi ya da yakın akrabası gibi bağların bulunduğu hâllerde tanınmış; alacaklının azmettiren sıfatıyla müşterek fail olarak katıldığı durumda kendisinin bağlılık kuralı üzerinden yararlanacağı, böyle bir bağı olmayan diğer faillerin ise yağmadan sorumlu olacağı belirtilmiştir. Bu ayrım, fiilin haksızlık muhtevasının esasen kendiliğinden hak almadan ibaret sayılmasına dayanmaktadır.

CGK E.2023/454 K.2023/680 Direnme Hükmünün Bozulması

Kanun değişikliğinden sonra yağma konusu malın değerinin azlığı sebebiyle indirim yapmak hâkimin takdirindedir; değerlendirme yalnız malın objektif değeriyle sınırlı olmayıp olayın özellikleri, faili haksızlığa yönelten etkenler ve haksızlığın mağdur üzerindeki etkileri gözetilmeli, uygulama veya uygulamama gerekçesi kararda gösterilmelidir. TCK'nın 150/2. maddesi, 765 sayılı TCK'nın 522. maddesindeki “hafif” ve “pek hafif” kavramlarıyla bağlantı kurularak yorumlanmamalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, 2005 değişikliği sonrasında değer azlığı indiriminin zorunlu olmaktan çıkarak hâkimin takdirine bırakıldığını ve kanunun sayısal bir sınır koymadığını açıklamıştır. Bu nedenle ölçü, somut olayın verileriyle belirlenmelidir. Değerlendirmenin mülga 765 sayılı Kanun'un hafiflik ölçülerine bağlanmaması, Yargıtay'dan yıllık parasal eşikler beklenmemesi ve TCK m.3'teki orantılılık ilkesinin gözetilmesi istenmiştir. Somut uygulamada, sanığın mağdurdan aldığı paranın azlığında tereddüt bulunmadığı; tarafların yaşlarının birbirine yakın olduğu; eylemin işleniş biçimi yanında dosyada mağdur üzerinde ağır bir etki doğduğuna dair herhangi bir bulgu bulunmadığı saptanmış ve indirim koşullarının gerçekleştiği kabul edilmiştir. Sanığın savunmasında parayı rızayla aldığını ileri sürdüğü, sokakta yaşadığını ve bağımlılık nedeniyle ifade sürecini hatırlamadığını belirttiği de kararda yer almaktadır. Direnme hükmü bozulmuş, üç üye karşı oy kullanmıştır.

CGK E.2022/29 K.2022/443 İtirazın Kabulü

TCK'nın 150/2. maddesine göre yağma konusu malın değerinin azlığı nedeniyle indirim yapılıp yapılmaması hâkimin takdirindedir; bu yetki kullanılırken değerin azlığı yanında faili haksızlığa yönelten etkenler ve haksızlığın mağdur üzerindeki etkileri de dikkate alınmalıdır. Hükmün uygulanmasına veya uygulanmamasına ilişkin gerekçe, denetime imkân verecek biçimde kararda açıklanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Bu kararda uyuşmazlık, indirim koşullarının varlığından ziyade hükmün yeterli gerekçe içerip içermediğine ilişkindir. Anayasa'nın 141. maddesi ile CMK'nın 34 ve 230. maddeleri uyarınca her türlü kararın, karşı oy dâhil, gerekçeli yazılması zorunlu tutulmuştur. Mahkemelerin hükmü hangi temele dayandırdıklarını yeterince açık göstermeleri, hem kanun yoluna başvurmayı mümkün kılmak hem de kararların denetlenebilirliğini sağlamak bakımından gereklidir. İndirim yönünden ölçüye konu edilecek değerin fiilen alınan değil, failin kastına dâhil ettiği değer olduğu ve bunun indirimi haklı kılacak ölçüde az bulunması gerektiği belirtilmiştir. Somut olayda yerel mahkeme indirim hükmünü uygulamamış, ancak neden uygulamadığını açıklamamıştır. Karar, koşulların bulunup bulunmadığını inceleyebilmek için önce mahkemenin bu yönde bir değerlendirme yapıp gerekçesini denetime elverişli biçimde göstermesi gerektiğini kabul etmiş, hükmü gerekçesizlik nedeniyle bozmuş ve esasa ilişkin uyuşmazlığı değerlendirmemiştir.

Diğer kararlar (14)
CGK E.2020/109 K.2021/395 İtirazın Kabulü

Hukuki bir ilişkiye dayalı alacağı tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanan fail hakkında, TCK'nın 150/1. maddesi gereğince tehdit ya da kasten yaralama hükümleri uygulanır. Bunun için fail ile mağdur arasında alacak hakkı doğuran herhangi bir hukuki ilişki bulunmalı; ilişkinin ilgili kanundaki şekil şartlarına uygun kurulması gerekmeksizin hukuk düzenince kabul edilebilir ve meşru olması yeterli sayılmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, m.150/1'deki alacak hakkının hukuki niteliğini ve hükmün taraflar bakımından sınırını açıklamaktadır. Hukuki ilişkiye dayanan alacak, bir edimle yükümlü olan borçlunun şahsına karşı alacaklının kullandığı haktır; malvarlığına ilişkin, geçici, şahsa bağlı ve nispi bir yararlanma hakkı sayılır ve herkese değil yalnız borçluya karşı ileri sürülebilir. Bunun sonucu olarak hüküm, ancak mağdurun aynı ilişkinin borçlusu, failin ise alacaklısı olduğu hâlde uygulanabilir. İlişkinin kanundaki şekil şartlarına uygun kurulmuş olması aranmaz; hukuk düzenince kabul edilebilir meşru bir ilişki yeterlidir. Somut olayda eşler arasındaki tartışmanın ardından sanığın, evlilik birliği içinde borçlanarak alıp eşine verdiği iki altın bileziği borçlarını ödemek amacıyla geri istemesi ve cebir ile tehdit kullanarak alması söz konusudur. Kararda bileziklerin yatırım amacıyla alındığı ve istenmesine rağmen iade edilmediği olguları, taraflar arasında alacak hakkı doğuran bir hukuki ilişkinin bulunup bulunmadığı bakımından değerlendirmeye esas alınmıştır.

CGK E.2019/63 K.2021/114 İtirazın Kabulü

Yağmada değer azlığı indirimi için kanun sayısal bir eşik koymamış ve uygulamayı hâkimin takdirine bırakmıştır; esas alınacak değer fiilen gasp edilen değil, failin eylem kastına giren ve indirimi haklı gösterecek ölçüde az olan değerdir. Sistem yalnız objektif değer belirlemesinden ibaret değildir; olayın özellikleri, faili haksızlığa yönelten etkenler ve haksızlığın mağdur üzerindeki etkileri de değerlendirilerek uygulama ya da uygulamama gerekçesi kararda açıklanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, indirim değerlendirmesinde fiilen alınan değeri değil, failin kastına dâhil ettiği değeri esas almaktadır; bu değerin indirimi haklı kılacak ölçüde az olması gerekir. Kanun koyucunun rakamsal bir sınır getirmediği, takdirin somut olaya bırakıldığı, mülga 765 sayılı Kanun'daki hafiflik ölçüleriyle bağlantı kurulmaması gerektiği belirtilmiştir. Karar ayrıca yağmanın, cebir veya tehdit ile hırsızlığın birleşmesinden doğan bileşik bir suç olduğunu; kişi hürriyeti, vücut dokunulmazlığı, zilyetlik ve mülkiyeti birlikte koruduğunu ortaya koymaktadır. Somut olayda sanığın, okuldan dönmekte olan mağdurun kulağındaki müzik çaları zorla alması ve geri isteme üzerine tehdide başvurması ele alınmıştır. Mağdurun cihazı bir süre önce 29 Liraya satın aldığını ve kulaklığının tekinin bozuk olduğunu beyan etmesi, sanığın başka bir talepte bulunmayarak kastını yalnız bu eşyaya özgülemesi ve mağdur üzerinde ağır bir etki doğduğuna dair bulgu bulunmaması birlikte değerlendirilmiştir.

CGK E.2019/192 K.2021/30 Direnme Yerinde

TCK m.150, yağmanın daha az ceza gerektiren hâllerini düzenler. Hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil etmek amacıyla cebir veya tehdide başvurulursa, birinci fıkranın yönlendirmesiyle kasten yaralama yahut tehdit hükümleri uygulanır. Bu nitelikteki yağma ile kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçları arasında unsur veya ağırlaştırıcı neden ilişkisi bulunmadığından, hürriyeti kısıtlayan fail m.150/1 yollamasıyla tehditten ayrıca sorumlu tutulur.

Detaylı özeti gör

Karar, yağma ile kişiyi hürriyetinden yoksun kılma arasındaki içtima ilişkisini çözmektedir. Kanunun hazırlanmasında gerçek içtima esas alınmış, kaç fiil varsa o kadar suç bulunacağı kabul edilmiş, istisnalar bileşik suç, zincirleme suç ve fikrî içtima ile sınırlandırılmıştır. Bileşik suçtan söz edilebilmesi için bir suçun diğerinin unsuru ya da ağırlaştırıcı sebebi olduğunun kanunda açıkça gösterilmesi aranır; bu iki suç arasında böyle bir bağ yoktur. Geçitli suç için gereken şartlar da sayılmış; korunan hukuki değerlerin aynı türden olması ve ağır suça ulaşmak için hafif suçun zorunlu basamak oluşturması arandığı belirtilmiştir. Somut olayda hürriyetten yoksun kılma, amaçlanan yağmaya ulaşmak için kullanılan araç suç niteliğindedir ve yağmanın zorunlu unsuru değildir; ayrıca bu suç işlenmeden de alacağın tahsili amacıyla yağma işlenebilir. Bu nedenle failin TCK m.150/1 yollamasıyla m.106 uyarınca tehditten de cezalandırılması gerektiği kabul edilmiş, direnme kararı isabetli bulunmuştur.

CGK E.2018/285 K.2020/150 İtirazın Kabulü

TCK'nın 150/2. maddesinin uygulanmasında başlıca ölçüt değerdir ve değerlendirilecek miktar fiilen gasp edilen değil, failin eylem kastına dâhil olan değerdir. Değer azlığı için sayısal bir sınır öngörülmeyerek hâkime takdir yetkisi verilmiş; hükmün uygulanmasına veya uygulanmamasına ilişkin gerekçenin kararda gösterilmesi aranmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar, indirim ölçütlerini açıklarken hesaplamaya esas değeri açıkça ayırmıştır: belirleyici olan fiilen alınan değil, failin kastına dâhil ettiği değerdir ve bu değerin indirimi haklı kılacak ölçüde az bulunması gerekir. Kanunun sayısal bir eşik koymadığı, hâkimin somut olayın verilerine göre takdir yetkisini kullanacağı, mülga 765 sayılı Kanun'un hafiflik ölçüleriyle bağlantılı bir yoruma gidilemeyeceği ve takdirin gerekçesinin kararda gösterileceği vurgulanmıştır. Karar ayrıca 6545 sayılı Kanun'la konut ve iş yeri eklentilerinde işlenmenin nitelikli hâller arasına eklendiğine işaret etmektedir. Somut olayda on yedi yaşındaki katılanın iş yerinden ayrılırken bıçak gösterilerek tehdit edildiği, ceplerinin arandığı, bulunan 95 Liranın 25 Liralık kısmının alınıp kalanının geri verildiği kabul edilmiştir. Sanığın parayı borç olarak aldığı yönündeki savunmasına karşı katılanın aşamalarda değişmeyen anlatımı ile yakalanma sırasında suçta kullanılan aletin ele geçirilmesi, delil değerlendirmesinde karşılaştırılmıştır.

CGK E.2017/1185 K.2020/137 İtirazın Kabulü

Hukuki bir ilişkiye dayalı alacağı tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanılması yağmayı oluşturmakla birlikte, yaptırım bakımından daha az ceza gerektiren tehdit ya da kasten yaralama hükümleri uygulanır; fail ile mağdur arasında alacak hakkı doğuran bir hukuki ilişki bulunmalı, mağdur bu ilişkinin borçlusu ve fail alacaklısı olmalı, ilişkinin ilgili kanundaki şekle uygun kurulması gerekmeksizin hukuk düzenince kabul edilebilir meşru nitelik taşıması yeterli sayılmalıdır. Ayrıca failin alacağı tahsil amacıyla gerçekleştirdiği yağma fiili alacakla orantılı olmalı; alacak miktarını bariz biçimde aşan bir miktar alınırsa TCK'nın 150/1. maddesi uygulanmamalıdır.

Detaylı özeti gör

Kararda, tahsil amacıyla gerçekleştirilen yağma ile alacak arasındaki orantı temel alınmıştır. Eylemin alacakla orantılı olması aranır; alacak miktarını bariz biçimde aşan bir miktarın alınması hâlinde m.150/1 uygulanamaz. Bu ölçüt, hükmün genel çerçevesiyle birlikte verilmiştir. Madde gerekçesine göre mülga 765 sayılı Kanun'daki kendiliğinden hak alma suçuna ayrıca yer verilmemiş, onun yerine alacağın tahsili saikiyle işlenen fiillere daha hafif yaptırım bağlanmıştır. Alacak hakkının nispi niteliği vurgulanarak hükmün ancak mağdurun borçlu, failin alacaklı olduğu ilişkilerde uygulanabileceği, ilişkinin şekle uygun kurulmuş olmasının şart olmadığı belirtilmiştir. Somut olayda noterde devri yapılan ve bedeli peşin ödenen bir aracın sonradan başkasına satılmasının ardından, katılanın çağrıldığı yerde toplanan kalabalık tarafından tehdit edilerek biri 3.000, diğeri 1.800 Lira bedelli iki senedi imzalamak zorunda bırakıldığı, tarafların anlatımları arasındaki çelişkilerin ise ayrıca irdelendiği görülmektedir.

CGK E.2016/226 K.2019/650 İtirazın Kısmen Kabulü

Hukuki ilişkiye dayalı alacağı tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanılması yağma suçunu oluşturur; ancak yaptırım olarak daha az ceza gerektiren tehdit ya da kasten yaralama hükümleri uygulanır. Hükmün uygulanması fail ile mağdur arasında alacak hakkı doğuran hukuki bir ilişkinin ve alacakla orantılı bir yağma fiilinin bulunmasına bağlıdır; alacağı açıkça aşan miktarın alınması hâlinde TCK'nın 150/1. maddesi uygulanamaz.

Detaylı özeti gör

Karar, çözülmesi gereken sorunları üç ayrı soruya ayırmıştır: alacağın gerçekten bulunup bulunmadığı yönünden eksik inceleme yapılıp yapılmadığı, katılanla aralarında hukuki bir ilişki bulunmayan diğer sanıklar bakımından m.150/1'in uygulanma koşullarının varlığı ve saptanan hatanın bozma nedeni mi yoksa yalnız eleştiri konusu mu yapılacağı. Son soru, dosyada aleyhe temyiz bulunmamasından kaynaklanmaktadır. Karar, hüküm yalnız sanık lehine kanun yoluna götürüldüğünde yaptırımın türü ve ağırlığı bakımından aleyhe düzeltme yapılamayacağını; bu yasağın hem temyiz incelemesinin bakış açısını belirleyen bir usul kuralı hem de bozmadan sonraki aşamada ceza miktarının sınırını çizen bir yargılama ilkesi olduğunu ortaya koymaktadır. Esas yönünden ise hükmün uygulanabilmesi için fail ile mağdur arasında alacak hakkı doğuran bir ilişkinin bulunması, eylemin alacakla orantılı olması ve alacağı bariz biçimde aşan bir miktarın alınmamış olması aranmıştır.

CGK E.2017/653 K.2019/583

Hukuk düzenince meşru sayılabilen bir ilişkiden doğan alacağın tahsili için cebir veya tehdit kullanılırsa, tehdit ya da kasten yaralama hükümleri uygulanır; ilişkinin kanunî şekle uygun kurulması zorunlu değildir, ancak mağdur borçlu ve fail alacaklı olmalıdır. İştirak eden kişi icra takibinin tarafı değilse ve alacaklıyla birlikte tahsile katılmasını haklı gösterecek akrabalık, işçi-işveren ilişkisi veya benzeri bağı bulunmuyorsa TCK m.150'deki hâlden yararlanamaz.

Detaylı özeti gör

Karar, iştirak hâlinde m.150/1'den yararlanabilecek kişilerin sınırını belirlemektedir. Öğretide, alacaklının eylemi başkalarıyla birlikte gerçekleştirmesi hâlinde kendisinin dahi hükümden yararlanamayacağı görüşü ile düzenlemenin alacak sahibine özgü kişisel bir sebep sayıldığı görüşü karşı karşıya getirilmiş; Genel Kurul, önceki kararlarında akrabalık ve iş ilişkisi gibi yakınlık bağlarını ölçüt aldığını belirtmiştir. Somut olayda kredi kartıyla yapılan ödemenin tarihi, senetlerin vade tarihleriyle karşılaştırılarak takibe konu senede ilişkin olduğu sonucuna varılmış; borçlunun kısmi ödeme yaptığı ve alacaklı duruma geçtiği kabul edilmiştir. Orantılılık, yağmalanan senedin bedeli ile icra takibinin yasal faizi ve vekâlet ücreti toplamının birbirine yakın olması üzerinden ölçülmüştür. Senet borçlusu olan ve ticari ilişkiye konu eşyanın kullanıldığı konutu paylaşan sanıklar hükümden yararlandırılmış; takibin tarafı olmayan ve alacaklıyla akrabalık ya da işçi işveren benzeri bağı bulunmayan sanıklar bakımından koşullar gerçekleşmemiş sayılmıştır.

CGK E.2017/92 K.2018/606 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 150/2. maddesi yağma konusu değerin azlığını esas alır; kanunda sayısal bir sınır bulunmayıp indirim konusunda hâkime takdir yetkisi verilmiştir. Bu yetki yalnız malın objektif değerine göre kullanılmaz; olayın özelliği, faili haksızlığa yönelten etkenler ve haksızlığın mağdur üzerindeki etkileri de değerlendirilerek hükmün uygulanmasına veya uygulanmamasına ilişkin gerekçe kararda gösterilmelidir.

Detaylı özeti gör

Karar, değer azlığı sorununu önce yağma suçunun yapısını açıklayarak temellendirmektedir. Yağma, zilyedin rızası olmadan taşınabilir malın cebir veya tehditle alınmasıdır; bu yönüyle onu hırsızlıktan ayıran tek unsur cebir veya tehdittir. Suç, önce araç niteliğindeki cebir veya tehditle başlayıp bunun etkisiyle malın alınması ya da teslim edilmesiyle tamamlanan, amaç ve araç hareketlerden kurulu bileşik bir suç sayılmıştır. Bu nedenle kişi hürriyeti, vücut dokunulmazlığı, zilyetlik ve mülkiyet gibi birden çok hukuki değeri koruduğu vurgulanmıştır. TCK m.150/2'nin 5377 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle 29.06.2005 tarihinde değiştirildiği, indirimi zorunlu kılan yazımın takdire bırakan bir yazıma dönüştüğü aktarılmıştır. Kararda ayrıca hâkimin gasp edilen ya da gasp edilmeye kalkışılan şeyin değerini TCK'nın 3. maddesindeki orantılılık ölçüsüyle birlikte gözeteceği, getirilen sistemin salt objektif değer hesabından ibaret olmadığı belirtilmiştir.

CGK E.2017/91 K.2017/291

Hukuki ilişkiye dayalı alacağı tahsil amacıyla cebir veya tehdit kullanılması yağmayı oluştursa da, özel düzenleme gereğince fail kasten yaralama ve/veya tehdit suçundan cezalandırılır; fail ile mağdur arasında alacak doğuran, kanuni şekle uygun kurulması şart olmayan ve hukuk düzenince meşru kabul edilebilir bir ilişki bulunmalıdır. Ayrıca yağma eylemi alacakla orantılı olmalı; alacak miktarından açıkça çok daha fazlası alınırsa TCK'nın 150/1. maddesi uygulanmamalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla işlenen belirli suçlara daha hafif yaptırım bağlandığını açıklamıştır. Bu çerçevede hırsızlıkta 144, yağmada 150/1, dolandırıcılıkta 159 ve belgede sahtecilikte 211. maddeler düzenlenmiştir. Şekil şartına uyulmadan kurulan bir ilişkinin özel hukukta sonuç doğurmaması, ceza hukukunda dikkate alınmasını engellemez; aranan, meşru bir ilişkinin varlığı ve bu ilişkiden doğan alacağın tahsili amacıyla hareket edilmesidir. Somut olayda araç satışından doğan meşru bir ilişki bulunduğu, haczedilerek elkonulan aracın teslim alınmasına rağmen iade edilmemesi üzerine alacaklının yağma eylemini gerçekleştirdiği kabul edilmiştir. Yanında çalışan sanığın da bu alacağın tahsili için onunla birlikte hareket ederek eyleme katıldığı saptanmıştır. İştirak eden sanık bakımından da TCK m.150/1'in uygulanması gerektiği sonucuna varılarak direnme hükmü bozulmuştur.

CGK E.2015/341 K.2016/423 İtirazın Kısmen Kabulü

Yağma konusu değerin azlığına dayanan TCK m.150/2 herhangi bir rakamsal eşik belirlemez; değişiklik sonrası hâkim indirimi uygulayıp uygulamamakta takdir sahibidir. Bu takdir, her olayın özellikleri, faili haksızlığa sevk eden etkenler ve haksızlığın mağdur üzerindeki sonuçları birlikte gözetilerek kullanılmalı; hükmün uygulanması veya uygulanmamasının gerekçesi kararda açıklanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, yerel mahkemenin değer azlığına ilişkin gerekçesini denetlemiştir. Yerel mahkeme, yağmalanan 8 Liralık nakit ile 4 Liralık nakit ve 20 Liralık kolye bakımından değeri az saymamış, bunu paranın satın alma gücü ile yöresel ve ekonomik koşullara dayandırmıştır. Ceza Genel Kurulu bu gerekçeyi yasal ve yeterli görmemiştir. Kararda, TCK m.150/2'nin 5377 sayılı Kanun'un 17. maddesiyle değiştirilerek indirim zorunluluğunun takdire dönüştüğü, buna karşılık takdirin denetlenebilir bir gerekçeye bağlanması gerektiği belirtilmiştir. Mahkemenin yalnız objektif değeri esas alması yeterli sayılmamış; somut olayın özellikleri, faili haksızlığa iten etkenler ve haksızlığın mağdur üzerindeki etkileri de tartışılmalıydı. Bu değerlendirmeyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazı değişik gerekçeyle kabul edilmiş, Özel Dairenin onama kararı kaldırılarak yerel mahkeme hükmü bozulmuştur. Dört Genel Kurul üyesi ise gösterilen gerekçenin yeterli olduğu düşüncesiyle karşıoy kullanmıştır.

CGK E.2013/817 K.2015/14 Direnme Hükmünün Bozulması

Yağma konusu malın değerinin azlığı nedeniyle indirim yapmak, fıkranın ilk düzenlemesinde zorunluyken sonraki değişiklikle hâkimin takdirine bırakılmıştır. Değerlendirilecek değer fiilen gasp edilen değil, failin eylem kastına dâhil olan değerdir; hâkim somut olayın özelliklerini de gözeterek hükmün uygulanmasına veya uygulanmamasına ilişkin gerekçeyi kararında açıklamalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.150/2 bakımından değer ölçütünün belirlenme biçimini açıklığa kavuşturmuştur. Mülga 765 sayılı Kanun'un 522. maddesindeki hafif ve pek hafif kavramlarıyla bağlantılı yorum yapılamaz; Yargıtay'dan yıllık değer eşikleri belirlemesi de beklenemez. Asıl ölçüt, fiilen ele geçirilen miktar değil failin eylem kastının kapsadığı değerdir; bu değerin indirimi haklı gösterecek ölçüde az olması aranır. Somut olayda sanığın mağdurenin evine gelip zorla 20 Lira istediği, olay tarihinde sabıkasının bulunmadığı ve aldığı aşırı alkolün etkisiyle hareket ettiği saptanmıştır. Evdeki her şeyi alma kastıyla değil, yalnızca sigara ve alkol için küçük bir para istemekle yetindiği kabul edilmiş; hak ve nasafet kuralları da gözetilerek indirim şartlarının oluştuğu sonucuna ulaşılmıştır. Şartlar bulunduğu hâlde dosya kapsamına uymayan gerekçeyle indirim yapılmaması nedeniyle direnme hükmü bozulmuş, on beş Genel Kurul üyesi onama yönünde karşı oy kullanmıştır.

CGK E.2013/452 K.2013/612 İtirazın Kısmen Kabulü

Hukuki ilişkiye dayalı alacağı tahsil amacıyla cebir veya tehdit kullanılması yağmayı oluştursa da, TCK'nın 150/1. maddesindeki özel düzenleme nedeniyle fail kasten yaralama ve/veya tehdit suçundan cezalandırılır; böylece failin saiki daha az ceza gerektiren bir hâl sayılmıştır. Uygulama için fail ile mağdur arasında alacak doğuran bir hukuki ilişki bulunmalı; bu ilişkinin kanuni şekle uygun kurulması gerekmeksizin hukuk düzenince kabul edilebilir meşru nitelik taşıması yeterlidir.

Detaylı özeti gör

Karar, 5237 sayılı Kanun'un bağımsız bir kendiliğinden hak alma suçu düzenlemediğini; bunun yerine belirli suçların alacağın tahsili amacıyla işlenmesine daha hafif yaptırım bağladığını açıklamıştır. Bu tercihle failin saikinin belirleyici sayıldığı, yağma bakımından TCK m.150/1'i doğuran düzenlemenin 765 sayılı Kanun'da adliyeye karşı suç olarak korunan alanın bir bölümünü malvarlığı suçuna dönüştürdüğü belirtilmiştir. Somut incelemenin odağı ise iştirak sorunudur. Katılanın aşamalardaki istikrarlı ve birbirini doğrulayan anlatımı, iki sanığın alacak meselesini konuşmak üzere olay yerinde bulunduklarına dair dolaylı kabulleri, katılanı araçlarına zorla bindirip silah tehdidiyle önceden kiralanmış bir eve götürmeleri ve orada önce yüksek, ardından düşürülmüş tutarlar önererek husumetin bitirilmesini istemeleri birlikte değerlendirilmiştir. Bu deliller karşısında, yerel mahkemenin kabulünün aksine, adı geçen sanıkların da teşebbüs aşamasında kalan yağma eylemine katıldıkları sonucuna varılmıştır.

6.CD E.2022/15367 K.2024/9698 Bozma

TCK m.150/1 için faille mağdur arasında alacak doğuran, hukuk düzenince kabul edilebilir ve meşru bir ilişki bulunması yeterlidir; ilişkinin kanunî şekle uygun kurulması gerekmez. Bu alacağı tahsil etmek amacıyla kullanılan cebir veya tehdit yağmanın unsurlarını taşısa da özel hüküm nedeniyle fail kasten yaralama ve/veya tehdit suçundan cezalandırılır.

Detaylı özeti gör

Daire, TCK m.150/1'e ilişkin ilkeyi Ceza Genel Kurulunun 25.02.2014 tarihli kararına dayandırarak uygulamıştır. Uyuşmazlık, yetkisiz kişilerce faizle para verilmesinden doğan alacağın TCK m.150/1 bakımından hukuki ilişki sayılıp sayılamayacağına ilişkindir. Bu faaliyet ceza hukuku bakımından ayrıca suç sayılsa da taraflar arasında bir alacak verecek ilişkisi doğurduğu kabul edilmiştir. Burada belirleyici olan, verilen ve alınan paralar arasında makul sayılabilecek bir oranın bulunup bulunmadığıdır. Makul ve kabul edilebilir sınırı çok aşan bir miktarın istenmesi ya da borç kararlaştırıldığı biçimde ödendiği hâlde yeniden para veya onun yerine geçecek bir belge istenip bunun zor kullanılarak alınması durumunda artık hukuki bir ilişkiden söz edilemeyeceği belirtilmiştir. Karar ayrıca ispat konusunu ele alır: alacak iddiasının kabulü için ayrı bir alacak davası açılıp sonucunun beklenmesi gerekmez. Bu sonuç, ceza yargılamasının delil anlayışı ile hukuk yargılamasınınkinin aynı olmadığına ve hukuk yargılamasında şekli gerçekliğin hâkim bulunduğuna bağlanmıştır.

6.CD E.2022/13806 K.2024/7201 Bozma

Hukuki ilişkiye dayalı alacağı tahsil amacıyla cebir veya tehdit kullanılması yağmayı oluştursa da, TCK'nın 150/1. maddesindeki özel düzenleme gereğince fail kasten yaralama ve/veya tehdit suçundan cezalandırılır; failin saiki daha az ceza verilmesini gerektiren hâl sayılmıştır. İlişkinin kanuni şekle uygun kurulması şart değildir; hukuk düzenince kabul edilebilir meşru bir ilişki bulunması ve bu ilişkiye dayalı alacağı tahsil amacıyla hareket edilmesi yeterlidir.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.150/1'in aradığı hukuki ilişkinin varlığında uygulanacak ispat yaklaşımına odaklanmaktadır. Daire, alacak iddiasının kabulü için ayrı bir alacak davasının açılıp sonucunun beklenmesini aramaz; bunu ceza yargılamasında maddi gerçeğin, hukuk yargılamasında ise şekli gerçekliğin esas alınmasına dayandırır. Dosyaya yansıyan ifade ve deliller taraflar arasında bir ilişki ile alacak borç miktarı konusunda tartışma bulunduğunu gösteriyorsa, bu durum tek başına ilişkinin kabulü için yeterli olabilir. Şikâyetçinin borcunun bulunmadığını söylemesine tek başına sonuç bağlanmaz. Dinlenen tanıklar ve yazışmalar taraflar arasında bir ilişki bulunduğunu, bu nedenle bir araya gelip hesaplaştıklarını ve anlaşamadıklarını ortaya koyuyorsa bu beyana itibar edilmeyerek ilişkinin varlığı kabul edilmelidir. Kararda ayrıca şüpheden sanığın yararlanacağı kuralı hatırlatılmış, başka türlü ispat imkânı varken yalnız müşteki beyanıyla yetinilmesinin sakıncasına dikkat çekilmiştir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesi E. 2018/3713 K. 2020/161 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bu olayda BAM, alacaklı sanığın yanına aldığı kişiyle borçlunun babasına gidip borç ödenmezse borçlunun sakat bırakılacağının bildirilmesini, alacağın tahsili amacı nedeniyle TCK m.150/1 yollamasıyla tehdit saymış; babaya karşı yağma oluştuğu yönündeki istinafı yerinde görmemiştir.

Detaylı özeti gör

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Ceza Dairesi, borç verdiği paranın bir kısmını geri alamayan sanığın yanına aldığı kişiyle borçlunun babasına gitmesini ve bu kişinin, borç ödenmezse borçlunun sakat bırakılacağını söylemesini incelemiştir. Ağır ceza mahkemesi beraat kararı vermiş, Cumhuriyet savcısı eylemin babaya karşı yağma olduğunu ileri sürerek istinafa başvurmuştur. Daire duruşma açarak eylemi sabit görmüş ve asıl alacaklı olan sanığın suça iştirak ettiğini kabul etmiştir. Zarar bildiriminin babanın şahsına değil borçluya yöneldiğini belirterek yağma iddiasını reddetmiş, eylemi TCK m.150/1 yollamasıyla m.106/2-c kapsamında değerlendirmiştir. Alacağını yasal yollar yerine tehditle tahsil etmeye çalışan sanık için haksız tahrik indirimini uygulamamıştır. 8 Ocak 2020 tarihli kararda beraati kaldırarak mahkumiyet hükmü kurmuş, cezanın yalnız sanığın istinaf ettiği önceki asliye ceza hükmündeki miktar üzerinden infazına karar vermiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.