İçeriğe geç

TCK Madde 152 Mala zarar vermenin nitelikli halleri

Özet 3 fıkra · ~6 dk okuma

TCK 152, Mala zarar verme suçunun kamu malına, koruma ve sulama tesislerine, dikili ağaçlara, grev veya lokavttaki tarafların ya da siyasi parti ve meslek kuruluşlarının malına ilişkin nitelikli hâllerde işlenmesi durumunda faile bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası verilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 152 - Mala zarar vermenin nitelikli halleri

Resmi Metin

Mala zarar vermenin nitelikli halleri

Madde 152- (1) Mala zarar verme suçunun;

  1. a) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya diğer eşya hakkında,
  2. b) Yangına, sel ve taşkına, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş her türlü eşya veya tesis hakkında,
  3. c) Devlet ormanı statüsündeki yerler hariç, nerede olursa olsun, her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu hakkında,
  4. d) Sulamaya, içme sularının sağlanmasına veya afetlerden korumaya yarayan tesisler hakkında,
  5. e) Grev veya lokavt hallerinde işverenlerin veya işçilerin veya işveren veya işçi sendika veya konfederasyonlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında,
  6. f) Siyasi partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve üst kuruluşlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında,
  7. g) Sona ermiş olsa bile, görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına olarak,

İşlenmesi halinde, fail hakkında bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(2) Mala zarar verme suçunun;

  1. a) Yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak,
  2. b) Toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmak suretiyle,
  3. c) Radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak,

işlenmesi halinde, verilecek ceza bir katına kadar artırılır.

(3) Mala zarar verme suçunun işlenmesi sonucunda haberleşme, enerji ya da demiryolu veya havayolu ulaşımı alanında kamu hizmetinin geçici de olsa aksaması hâlinde, yukarıdaki fıkralar hükümlerine göre verilecek ceza yarısından iki katına kadar artırılır.

Ek hüküm: · 6545 s.K. m.65

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Ek 6545 s.K. m.65

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Ekleme 3. fıkra, 28 Haziran 2014'te yürürlüğe giren 6545 s.K. m.65 ile eklendi; bu tarihten önce bu hüküm yoktu (RG 28/6/2014, S.29044).
  2. Önceki metin 1. fıkra Yürürlükte: -
    1. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 27 Haziran 2014)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 27 Haziran 2014 Mala zarar verme suçunun;
    a) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya diğer eşya hakkında,
    b) Yangına, sel ve taşkına, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş her türlü eşya veya tesis hakkında,
    c) Devlet ormanı statüsündeki yerler hariç, nerede olursa olsun, her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu hakkında,
    d) Sulamaya, içme sularının sağlanmasına veya afetlerden korumaya yarayan tesisler hakkında,
    e) Grev veya lokavt hallerinde işverenlerin veya işçilerin veya işveren veya işçi sendika veya konfederasyonlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında,
    f) Siyasi partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve üst kuruluşlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında,
    g) Sona ermiş olsa bile, görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına olarak,
    İşlenmesi halinde, fail hakkında bir yıldan altı yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
    Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 28 Haziran 2014'te 6545 s.K. m.65 ile değiştirildi (RG 28/6/2014, S.29044). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  3. Önceki metin 2. fıkra Yürürlükte: -
    2. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 27 Haziran 2014)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 27 Haziran 2014 Mala zarar verme suçunun;
    a) Yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak,
    b) Toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmak suretiyle,
    c) Radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silah kullanarak,
    İşlenmesi halinde, verilecek ceza iki katına kadar artırılır.
    Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 28 Haziran 2014'te 6545 s.K. m.65 ile değiştirildi (RG 28/6/2014, S.29044). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

Mala zarar verme suçu kişilerin malvarlığını korur; TCK m.152 bu suçun konusu ya da işleniş biçimi itibarıyla ağırlaştırılmış hâllerini düzenler. Maddî unsur, TCK m.151’deki temel fiildir: başkasının malını yıkma, tahrip etme, yok etme, bozma, kullanılamaz hale getirme veya kirletme. Nitelikli hâl, bu fiilin kamuya ait ya da kamu hizmetine tahsisli mal, felaketlere karşı korumaya ayrılmış tesis, dikili ağaç ve fidan gibi TCK m.152/1’de sayılan konular üzerinde ya da görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına işlenmesiyle oluşur. Manevî unsur kasttır. Bu hâllerde bir yıldan dört yıla kadar hapis cezasına hükmolunur; temel şekli (TCK m.151) dört aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezasını gerektirir.

Ceza, fiilin yakılarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanılarak, toprak kayması, çığ, sel veya taşkına yol açılarak ya da nükleer, biyolojik, kimyasal silah veya radyasyonla işlenmesi hâlinde TCK m.152/2 uyarınca bir katına kadar artırılır; suç sonucu haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımında kamu hizmetinin aksaması hâlinde TCK m.152/3 gereği yarısından iki katına kadar artırılır. Fail zararı kovuşturmadan önce tamamen giderirse TCK m.168 uyarınca cezanın üçte ikisine kadarı, hükümden önce giderirse yarısına kadarı indirilir. Suç, ayrılık kararı bulunmayan eş, üstsoy, altsoy veya aynı konutta yaşayan kardeş zararına işlenirse TCK m.167/1 gereği cezaya hükmolunmaz; daha uzak akrabalarda şikâyet üzerine ceza yarı oranında indirilir. Temel şekil şikâyete bağlıyken nitelikli hâller re’sen soruşturulur.

Gerekçe

Bu maddeye 6545/2014 ile sonradan hüküm eklenmiştir. Aşağıdaki 2004 gerekçesi maddenin ilk metnine aittir; sonradan eklenen hükümler bu gerekçe kapsamında olmayabilir.

Madde metninde mala zarar verme suçunun nitelikli hâlleri tanımlanmıştır. Verilen zararın büyük bir kitleyi etkilemesi olanaklı bulunan bu hâllerde, nitelikli zarar vermenin varlığı kabul edilmiştir. Birinci fıkranın (a) bendinde, mala zarar verme suçunun konusunu, kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya diğer eşyanın oluşturması, bu suçun nitelikli unsuru olarak kabul edilmiştir. Kamu kurum ve kuruluşlarına ait bina ve tesislerle, buralarda bulunan veya bu bina ve tesislere ait olan eşya, örneğin kanalizasyon boru ve mazgalları, kamu hizmetine veya kamunun yararlanmasına tahsis edilmiş tesis ve eşya, bu bent kapsamında değerlendirilmelidir. Keza, trafik işaret ve levhalarına zarar veren, bir park yerindeki oturma veya oyun gruplarını tahrip eden kişi, bu bent hükmüne göre cezalandırılacaktır. Bu eşyanın mülkiyetinin kamuya ait olması şart değildir. Önemli olan, eşyanın kamu hizmetine veya kamunun yararlanmasına tahsis edilmiş olmasıdır. Aynı şekilde, söz konusu fıkranın (b) bendinde, mala zarar verme suçunun, yangına, sel ve taşkına, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş her türlü eşya veya tesis hakkında işlenmesi, mala zarar verme suçunun konu bakımından bir nitelikli unsuru olarak tanımlanmıştır. Fıkranın (c) bendine göre, Devlet ormanı statüsündeki yerler hariç, nerede olursa olsun, her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğuna zarar verilmesi, daha ağır ceza ile cezalandırılmayı gerektirmektedir. Devlet ormanı statüsündeki yerlerde bulunan ağaç ve fidanlara zarar verilmesi, Orman Kanununda ayrı suçlar olarak tanımlandığı için, bu bent kapsamı dışında mütalâa edilmiştir. Ağaç, fidan ve bağ çubuklarının sadece dikili olması yeterli görülmüş, meyve vermeleri koşulu aranmamıştır. Keza, bunların bulundukları yere de önem verilmemiştir. Bu itibarla, kişilerin özel mülkünde veya yol kenarlarında, park ve bahçelerde, kamuya ait diğer alanlarda bulunan ağaçların tahrip edilmesi hâlinde, bu bent hükmüne istinaden cezaya hükmedilecektir. (2) Yağma suçunun konusunu oluşturan malın değerinin azlığı nedeniyle, verilecek ceza üçte birden yanya kadar indirilir. Mala zarar verme MADDE 151. – (1) Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkan, tahrip eden, yokeden, bozan, kullanılamaz hâle getiren veya kirleten kişi, mağdurun şikâyeti üzerine, dört aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. (2) Haklı bir neden olmaksızın, sahipli hayvanı öldüren, işe yaramayacak hâle getiren veya değerinin azalmasına neden olan kişi hakkında yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır. Mala zarar vermenin nitelikli hâlleri MADDE 152. – (1) Mala zarar verme suçunun; a) Kamu kurum ve kuruluşlarına ait, kamu hizmetine tahsis edilmiş veya kamunun yararlanmasına ayrılmış yer, bina, tesis veya diğer eşya hakkında, b) Yangına, sel ve taşkına, kazaya ve diğer felaketlere karşı korunmaya tahsis edilmiş her türlü eşya veya tesis hakkında, c) Devlet ormanı statüsündeki yerler hariç, nerede olursa olsun, her türlü dikili ağaç, fidan veya bağ çubuğu hakkında, d) Sulamaya, içme sularının sağlanmasına veya afetlerden korumaya yarayan tesisler hakkında, e) Grev veya lokavt hâllerinde işverenlerin veya işçilerin veya işveren veya işçi sendika veya konfederasyonlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında, f) Siyasî partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının ve üst kuruluşlarının maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında, g) Sona ermiş olsa bile, görevinden ötürü öç almak amacıyla bir kamu görevlisinin zararına olarak, işlenmesi hâlinde, fail hakkında bir yıldan altı yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. (2) Mala zarar verme suçunun a) Yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak b) Toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmak suretiyle, c) Radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silâh kullanarak işlenmesi hâlinde, verilecek ceza iki katına kadar artırılır. Fıkranın (d) bendine göre; mala zarar verme suçunun, sulamaya veya içme sularının sağlanmasına yarayan tesisler hakkında işlenmesi, suçun temel şekline nazaran daha ağır ceza ile cezalandırılmayı gerektirmektedir. (e) bendinde, grev veya lokavt hâllerinde işverenlerin veya işçilerin veya işveren veya işçi sendika veya konfederasyonlannm maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşyaya zarar verilmesi, söz konusu suçun bir nitelikli hâli olarak kabul edilmiştir. Failin greve katılan işçi veya lokavt ilân eden işveren olması gerekmemektedir. Grevden yana olan ve olmayan işçiler arasında çıkan bir arbedede zarar verme suçu işlenecek olursa yine bu bent uygulanır. Sendika, konfederasyon veya işyeri işgalleri sırasında da bina, makine veya başka mallara zarar verilecek olursa bu bent uygulanacaktır. Keza, fıkranın (f) bendine göre; mala zarar verme suçunun, siyasî partilerin, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlannın ve üst kuruluşlannm maliki olduğu veya kullanımında olan bina, tesis veya eşya hakkında, işlenmesi, suçun temel şekline nazaran daha ağır ceza ile cezalandırılmayı gerektirmektedir. (g) bendinde, kamu görevlisinin yerine getirdiği görevle ilgili olarak öç almak maksadıyla malvarlığına zarar verme hâli, nitelikli şekil olarak kabul edilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında mala zarar verme suçunun çeşitli suretlerde işlenmesi nitelikli unsur olarak belirlenmiştir. Buna göre; mala zarar verme suçunun yakarak, yakıcı veya patlayıcı madde kullanarak veya toprak kaymasına, çığ düşmesine, sel veya taşkına neden olmak suretiyle ya da radyasyona maruz bırakarak, nükleer, biyolojik veya kimyasal silâh kullanarak işlenmesi hâlinde, yukarıdaki maddeye veya bu maddenin birinci fıkrasına göre verilecek cezanın artırılması gerekmektedir. Bu nitelikli hâllerin kabulünde, mala zarar verme suçunun işleniş şeklinin ortaya çıkardığı tehlikeli durum göz önünde bulundurulmuştur. Mala zarar verme suçunun bu nitelikli hâlleri dolayısıyla soruşturma ve kovuşturma yapılması, suçun temel şeklinin aksine, şikâyete bağlı tutulmamıştır.

TCK m.152 ile İlgili Yargıtay Kararları

2 karar gösteriliyor.

CGK E.2021/9 K.2022/174 İtirazın Kısmen Kabulü

TCK'nın 152/2. maddesindeki artırım oranı üst sınırdır; hâkim bunu aşmadan somut olayın özelliklerini değerlendirip gerekçesini açıklayarak cezayı herhangi bir oranda artırabilir. Yakarak mala zarar vermede artırım oranı belirlenirken eylemin işleniş biçimi, yeri, niteliği ve zamanı, zararın ağırlığı ile TCK'nın 3. maddesindeki orantılılık ilkesi birlikte dikkate alınmalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, iki uyuşmazlığı birbirinden ayırarak çözmüştür. İlkinde, 6545 sayılı Kanun'un 65. maddesiyle mala zarar vermenin nitelikli hâlinde ceza üst sınırının dört yıla indirildiği ve ikinci fıkradaki artırımın bir katına kadar sınırlandığı saptanmıştır. Düzenleme 28.06.2014 tarihinde, yani suç tarihinden önce yürürlüğe girmiştir. Yerel mahkeme artırımı zaten yürürlükteki en yüksek hadden yapmış olduğundan, lehe kanun uygulamasıyla cezanın daha az belirlenmesi ihtimali bulunmadığı ve sanığın hukuki durumunun yeniden değerlendirilmesinin gerekmediği sonucuna ulaşılarak itiraz bu yönden reddedilmiştir. İkinci uyuşmazlıkta TCK m.152/2-a uyarınca en üst orandan yapılan artırımın gerekçesi denetlenmiştir. Boş olan ve içinde kimsenin yaşamadığı bir evin yakılması sonucu çıkan yangının itfaiyece söndürüldüğü, yangın raporuna göre tavan ile çatının kısmen zarar gördüğü ve mağdurun şikâyetçi olmadığı gözetilmeden, eylemin işleniş şekli ile meydana gelen zarara yapılan atıfla yetinilmesi yasal ve yeterli bir gerekçe sayılmamıştır.

CGK E.2020/429 K.2022/131 İtirazın Kabulü

TCK'nın 152/2-a maddesindeki yakarak mala zarar verme hâli için yakma sonrasında somut tehlike doğması aranmaz; eşyanın yakılması yeterlidir ve suç şikâyete bağlı değildir. Ateş başka nesnelere yayılıp yangın boyutuna ulaşırsa yakarak mala zarar vermenin yanında yangın çıkarma veya yangın tehlikesine neden olma suçları da meydana gelir ve farklı nevinden fikrî içtima uyarınca en ağır cezayı gerektiren suçtan hüküm kurulur.

Detaylı özeti gör

Karar, yakarak mala zarar verme suçunu genel güvenliği tehlikeye sokan suçlardan, korunan hukuki yarar ve tehlikenin niteliği üzerinden ayırmıştır. Kamu güvenliğini koruyan düzenlemede suçun oluşması, belirsiz sayıda kişinin hayatı, sağlığı veya mal varlığı bakımından somut tehlike doğmasına ya da kişilerde korku, kaygı veya panik yaratacak nitelikte bir eyleme bağlıdır. Bu suçta mağdur belirli bir kişi değil, toplumu oluşturan bireylerin tümüdür. TCK m.152/2-a kapsamındaki yakarak mala zarar vermede ise kast belirli bir kişiye yöneliktir ve yakmanın ardından ayrıca somut bir tehlike doğması aranmaz. Somut olayda sanığın kızgınlıkla, mağdura ait olup içinde para, kimlik kartı ve kıyafet bulunan valizi sokakta yaktığı, ortaya bir yangın ya da yangın tehlikesi çıkmadığı, eylemin yalnız suça konu eşyayı kullanılamaz duruma getirmeye yöneldiği kabul edilmiştir. Bu nitelendirmenin sonucu usule ilişkindir: suçun kovuşturulması şikâyete bağlı olmadığından şikâyet yokluğuna dayanan düşme kararı verilemez. Onama kararı kaldırılarak hüküm bozulmuş, üç üye karşı oy kullanmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Ceza Dairesi E. 2018/465 K. 2018/1407 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Bu olayda BAM, katılanın sınır komşusundan satın aldıkları kavakları keserken katılanın ağaçlarını da kesen sanıklar yönünden m.152/1-c'deki dikili ağaca zarar vermenin ancak kastla işlenebileceğini kabul etmiş, zarar verme kastı kanıtlanamadığından suçun oluşmadığına karar vermiştir.

Detaylı özeti gör

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Ceza Dairesi, komşu tarlanın sahibinden kavak ağaçları satın alan sanıkların kesim sırasında katılana ait tarladaki on bir kavağı da kesip götürmesini incelemiştir. Sanıklar hakkında hırsızlıktan dava açılmış, ilk derece mahkemesi ise eylemi dikili ağaca zarar verme sayarak adli para cezasına hükmetmiştir. Cumhuriyet savcısı eylemin hırsızlık olduğunu, üst Cumhuriyet savcısı ise zarar verme kastının kanıtlanmadığını ileri sürmüştür. Daire, şüpheden sanık yararlanır ilkesini hatırlatarak mala zarar vermenin kasten işlenebildiğini, dikili ağaca zarar verme için de zarar verme kastının gerektiğini belirtmiştir. Ağaçların katılana ait olduğunu bilmediklerine ilişkin savunmanın aksine, aksi halde sorumlu olacak satıcı komşunun beyanı dışında kesin delil bulunmadığını ve hırsızlık kastının da anlaşılamadığını kabul etmiştir. 8 Ekim 2018 tarihli kararda ilk derece hükmünü kaldırarak sanıkların ayrı ayrı beraatine karar vermiştir.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.