TBK Madde 91 Aya ilişkin sürelerde vade

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 91, borcun ifası için ayın başlangıcı ya da sonu belirlenmişse bundan ayın birinci ve sonuncu günü, ayın ortası belirlenmişse onbeşinci günü anlaşılacağını; gün belirtilmeksizin sadece ay belirlenmişse vadenin o ayın son günü sayılacağını düzenler.

Resmi Metin

Aya ilişkin sürelerde vade

Madde 91- (1) Borcun ifası için bir ayın başlangıcı veya sonu belirlenmişse, bundan ayın birinci ve sonuncu günü; ayın ortası belirlenmişse, bundan da ayın onbeşinci günü anlaşılır.

(2) Borcun ifası için gün belirtilmeksizin sadece ay belirlenmişse, bundan o ayın son günü anlaşılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, sözleşmede vade aya bağlanmışsa belirsizliği gideren teknik bir yorum kuralı koyar. TBK m.91‘e göre ayın “başlangıcı” o ayın 1. günü, “sonu” son günü, “ortası” ise 15. günüdür; gün belirtmeden yalnızca ay yazılmışsa (“Mart ayında ödenir” gibi) vade, o ayın son günü olarak sabitlenir. Pratikte bu kural, müvekkilin lehine ya da aleyhine olan tarihi nesnel biçimde belirler ve tarafların “kasıt buydu” tartışmasını kapatır.

Avukat açısından kritik nokta şudur: vade tarihini bir gün bile kaydırmak temerrüdün ve zamanaşımının başlangıcını kaydırır; bu da temerrüt faizi talebinizi veya zamanaşımı def’inizi doğrudan etkiler. İhtarname, dava dilekçesi ve faiz hesabında vadeyi bu maddeye göre tek bir tarihe oturtun, “ay içinde” gibi muğlak ifadeyle bırakmayın. İspat yükü bakımından, taraflar başka bir tarihte anlaştıklarını iddia ediyorsa bunu yazılı delille ortaya koymaları gerekir; aksi halde hâkim bu yasal yorum kuralını uygular.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 91. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 75. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 90. maddesinde, aya ilişkin sürelerde vade düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 75. maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Müeccel borç / 1. Ay üzerine ecel” şeklindeki ibare, Tasarıda “II. Süreye bağlı borç / 1. Aya ilişkin sürelerde vade” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 75. maddesi iki cümleden oluştuğu halde, Tasarının 90. maddesinin birinci fıkrası, tek cümle halinde kaleme alınmıştır.

Maddenin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanununun 75. maddesinde yer verilmeyen, yeni bir hükümdür. Buna göre, sözleşmede borcun ifa günü (vade) belirtilmeden, sadece ifanın gerçekleştirileceği ay belirlenmişse, bundan o ayın son günü anlaşılacaktır. Böylece, yürürlükteki Kanunda düzenlenmeyen bu olasılık, yasal bir düzenlemeye kavuşturulmuştur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.91 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi E. 2023/17650 K. 2023/18726 Bozma

Borcun ifası için gün belirtilmeksizin yalnızca ay kararlaştırılmışsa vade, o ayın son günüdür; toplu iş sözleşmesinde ikramiyenin belirli aylarda ödeneceği düzenlenmişse o aya ilişkin alacak ancak ayın son günü muaccel olacağından, daha önceki bir tarih itibarıyla alacağın istenebilir hâle geldiği kabul edilemez.

Detaylı özeti gör

Davacı işçi, davalı Bakanlığa bağlı işyerinde çalışırken 02.04.2018 tarihinde 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçirilmiş, imzalanan iş sözleşmesinde ücretinin her ay asgari ücretin belirli bir oran fazlası olacağı kararlaştırılmıştır. Bu orana uyulmadan eksik ödeme yapıldığını ileri sürerek fark ücret, ilave tediye ve ikramiye alacaklarını istemiş; davalı, ücretin Yüksek Hakem Kurulu kararıyla yürürlüğe konulan toplu iş sözleşmesine göre eksiksiz ödendiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi davalının istinafını kabul ederek yeniden kısmen kabul kararı vermiştir. Daire, toplu iş sözleşmesinin 35. maddesinde ikramiyenin mart ve eylül aylarında ödeneceğinin yazılı olduğunu, TBK 91 gereği yalnız ay belirlenmişse ayın son gününün esas alınacağını, dolayısıyla arabuluculuk son tutanak tarihinde 2021 yılı mart ikramiyesinin muaccel olmadığını ve davalı lehine usuli kazanılmış hakkın gözetilmediğini belirterek bozmuştur.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi E. 2016/770 K. 2016/4259 Bozma

Borcun ifasi icin gun belirtilmeksizin sadece ay belirlendiginde vadenin o ayin son gunu sayilacagina iliskin kural emredici degil tamamlayici niteliktedir ve taraflarca aksi kararlastirilabilir; kira bedelinin belirli aylarda pesin odenecegi kararlastirilmissa bu kural resen uygulanarak ayin son gunu vade kabul edilemez ve faiz buna gore yurutulemez.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalının mülkiyetindeki fuar sergi salonlarında kiracıydı; ihtiyaç nedeniyle açılan tahliye davasının kabulü üzerine 24.12.2008 tarihinde icra yoluyla salonlardan tahliye edilmiş, tahliye kararı karar düzeltme aşamasında bozulunca salonları 02.12.2009 tarihinde yeniden teslim almıştır. Bu iki tarih arasındaki dönemin kira bedelleri için hakkında icra takibi yapılınca borçlu olmadığının tespitini istemiştir. Davalı, tahliye kararının infaz edilmediğini savunmuştur. Mahkeme asıl alacak yönünden davayı reddetmiş, faiz başlangıcını Haziran ayının son günü kabul ederek faiz yönünden davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, taraflar arasındaki 01.09.1993 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli kira sözleşmesine ek sözleşmede kira bedellerinin Mart, Haziran, Eylül ve Aralık aylarında peşin ödeneceği kararlaştırıldığını, TBK m.91 düzenlemesinin tamamlayıcı hukuk kuralı niteliğinde olduğunu ve sözleşmedeki vadenin esas alınması gerektiğini belirterek hükmü bozmuştur.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.91 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2022/736 K. 2025/513 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Protokolle taksitlendirilen döviz alacağında ilk derece mahkemesi, vadeyi TBK m.91/2 ile birlikte değerlendirerek borçlu şirketin 01.08.2014'te temerrüde düştüğünü kabul etmiştir. Daire ise borcun yenilendiğini ve on yıllık zamanaşımının dolmadığını belirterek red kararını kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, taraflar arasındaki protokole dayanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, ödeme için kararlaştırılan son vadenin 01/08/2014 olduğunu ve takip tarihine kadar alacağın zamanaşımına uğradığını belirterek davayı reddetmiştir. Davacı vekili, sonraki kısmi ödemelerin zamanaşımını kestiğini ileri sürerek istinafa başvurmuştur. Daire, protokolle borcun yenilenip taksitlere bağlandığını, bu nedenle TBK m.146'daki on yıllık zamanaşımı süresinin uygulanacağını ve son vadeden dava tarihine kadar bu sürenin dolmadığını belirlemiş; işin esasına girilmesi gerekirken zamanaşımından red kararı verilmesini hatalı bularak istinaf başvurusunun kabulü ile kararı kaldırmış ve dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!