TBK Madde 530 Vekâletsiz işgörme: İşin işgörenin menfaatine yapılması hâlinde

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 530, iş işgörenin (kendi) menfaatine yapılmış olsa bile işsahibi, işgörmeden doğan faydaları edinme hakkına sahiptir; buna karşılık işsahibi, yalnızca zenginleştiği ölçüde işgörenin masraflarını ödemek ve işgörenin giriştiği borçlardan onu kurtarmakla yükümlü olur.

Resmi Metin

İşin işgörenin menfaatine yapılması hâlinde

Madde 530- İşsahibi, kendi menfaatine yapılmamış olsa bile, işgörmeden doğan faydaları edinme hakkına sahiptir; ancak zenginleştiği ölçüde, işgörenin masraflarını ödemek ve giriştiği borçlardan onu kurtarmakla yükümlüdür.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu hüküm, işi kendi çıkarına gören kişiye (haksız/gerçek olmayan vekaletsiz iş görme) uygulanır: bir başkasının işini onun izni olmadan ele geçirip ürünü, kazancı kendine mal eden kişi düşünülmelidir. Burada dengeyi işsahibi lehine kurar: iş kendi menfaatine yapılmamış olsa dahi işsahibi, o işten doğan faydaları edinme hakkına sahiptir; buna karşılık borcu yalnız zenginleştiği ölçüyle sınırlıdır, yani işgörenin masraflarını ve giriştiği borçlardan kurtarılmasını ancak elde ettiği menfaat kadar üstlenir. Uygulamada sık karıştırılan kritik nokta şudur: TBK m.529 işi dürüstçe işsahibi yararına görene tam masraf ve zarar giderimi tanırken, TBK m.530 çıkarcı işgöreni cezalandırır ve işsahibini yalnız zenginleşmeyle yükümlü kılar; iki maddeyi ters kurmak müvekkile hak kaybettirir. İşsahibi tarafındaysanız faydaya el koyup savunmayı zenginleşme sınırına dayandırın; işgören sıfatındaysanız TBK m.530’a değil, mümkünse TBK m.529 şartlarının varlığına odaklanın. Zenginleşmenin ispatı ve kapsamı bakımından TBK m.77 vd. sebepsiz zenginleşme ölçütlerinden yararlanılabilir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 530. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 414 üncü maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 530 uncu maddesinde, işin işgörenin menfaatine yapılması halinde, işsahibinin hak ve borçları düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 414 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. İş, yapan kimsenin kendi menfaati için yapıldığı halde” şeklindeki ibare, Tasarıda “II. İşin işgörenin menfaatine yapılması halinde” şekline dönüştürülmüştür.

818 sayılı Borçlar Kanununun 414 üncü maddesinin ikinci cümlesinde kullanılan “Temellük ettiği faydalara göre” şeklindeki ibare yerine, “zenginleştiği ölçüde” şeklindeki ibare kullanılmıştır.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.530 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 5. Hukuk Dairesi E. 2019/2415 K. 2020/521 Düzelterek Esastan Red

Kiracının kiralanana yaptığı zorunlu ve faydalı masrafları vekaletsiz iş görme hükümleri kapsamında kiraya verenden isteyebileceği; kiraya verenin sorumluluğunun, faydalı imalatların imal tarihindeki değerinden yıpranma payı düşülerek bulunacak tutar kadar olduğu belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyusmazlik, dava konusu tasinmaza intifa hakki ve sonrasinda kiracilik doneminde yapildigi ileri surulen zorunlu masraflarin tahsiline yonelik itirazin iptali istemine iliskindir. Ilk derece mahkemesi davanin kismen kabulu ile belirli bir miktar uzerinden itirazin iptaline karar vermis, taraf vekilleri ayri ayri istinafa basvurmustur. Adana BAM, intifa hakki sahibinin masraf alacagini TMK m.801 cercevesinde degerlendirmistir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!