TBK Madde 527 - Vekâletsiz işgörme: Sorumluluk

Davacı, davalıyla imzaladığı 15.12.2012 başlangıç tarihli ve beş yıl süreli kira sözleşmesiyle bir dükkanı restoran olarak işletmek üzere kiralamış; boş depo hâlindeki yeri tümüyle tadilat yaparak restorana çevirdiğini, işleri bozulup kirayı ödeyemeyince 15.03.2019 tarihinde taşınmazı tahliye ettiğini, sulh hukuk mahkemesinin delil tespiti dosyasında zorunlu ve değer artırıcı masrafların KDV hariç 569.155 TL olarak belirlendiğini ileri sürerek şimdilik 75.000 TL nin tahsilini istemiştir. İlk derece mahkemesi, sözleşme süresinin 15.12.2017 tarihinde dolduğu ve sözleşme hükmü uyarınca kiracının masraf için tazminat isteme hakkının kalmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi de sözleşmenin 12. maddesi ile TBK madde 321 dikkate alındığında isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, sözleşmedeki tezyinat ibaresinin süsleme anlamına geldiğini, zorunlu ve faydalı masrafları kapsamadığını belirterek kararı bozmuştur.

Davacı kiracı, davalı kiraya verenlerle 01.03.2010 başlangıç tarihli beş yıl süreli kira sözleşmesi yapmış; davalıların kira süresi içinde açtığı tahliye davasının reddedilmesinin ardından taşınmazı 2014 yılında tahliye etmiştir. Kiralanana yaptığı imalatları sulh hukuk mahkemesindeki delil tespiti dosyasında saptatan davacı, bilirkişi raporunda 37.350,00 TL olarak belirlenen faydalı masrafların dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle tahsilini istemiştir. Davalılar, imalatların onayları alınmadan yapıldığını ve zorunlu ya da faydalı nitelikte olmadığını savunmuştur. Yerel mahkeme, sözleşmenin kiracının tezyinat masraflarını üstlendiğine ilişkin 10. maddesini esas alarak davayı reddetmiştir. Daire ise keşif ve bilirkişi incelemesiyle imalatların hangisinin zorunlu ve faydalı hangisinin lüks olduğu belirlenip, yapıldıkları tarihteki değerlerinden beş yıllık sözleşmenin dördüncü yılında gerçekleşen tahliye gözetilerek yıpranma payı düşülmesi gerektiğini belirtip kararı bozmuştur.

Davacı, eşine ait dükkan niteliğindeki taşınmazı 01.05.2010 tarihli sözleşmeyle davalıya kiraya vermiş; kiracı taşınmazı tahliye ettikten sonra kiralanana yaptığını ileri sürdüğü işlerin bedelini sulh hukuk mahkemesinde delil tespiti yaptırarak belirletmiş ve bilirkişinin hesapladığı tutarı ilamsız icra takibine koymuştur. Takibe süresinde itiraz edemeyen kiraya veren, takibin iptali ve kötüniyet tazminatı istemiyle menfi tespit davası açmıştır. Yerel mahkeme, kiralananın maliki dava dışı kişi olduğundan davacının kiracıya karşı bir sorumluluğu bulunmadığı gerekçesiyle davayı kabul ederek takibi iptal etmiş, kötü niyet saptanmadığından tazminat istemini reddetmiştir. Daire ise kira sözleşmesinin şahsi hak doğurduğunu, kiraya verenin malik olmasının gerekmediğini, kiracının değer artırıcı masraflarını TBK'nın 527. maddesindeki vekaletsiz işgörme hükümlerine göre kiraya verenden isteyebileceğini belirterek işin esasının incelenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.

Davacı kiracı, davalıyla 10.04.2013 başlangıç tarihli bir yıl süreli kira sözleşmesi kurmuş; iş yeri olarak kiralanan yerin sığınak ve kömürlük olduğunu, bu nedenle diğer kat maliklerinin kullandırmadığını, durumu 30.05.2013 ve 02.07.2013 tarihli ihtarlarla bildirdiğini ileri sürerek 2.676,00 TL tadilat bedeli ile 450 USD depozitonun tahsilini istemiş, taşınmazı 13.07.2013 tarihinde teslim etmiştir. Davalı, giderlerin kiracının kendi iş sahasına göre yapıldığını, depozitonun ancak eski hale getirme halinde iade edileceğini savunmuştur. Yerel mahkeme, sözleşmede tadilat bedelinin tahliyeden sonra istenebileceğine dair bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, depozito istemi hakkında HMK'nın 297. maddesine rağmen olumlu ya da olumsuz bir karar verilmediğini, özel şartların 12. maddesindeki tezyinat kaydının süsleme ile ufak onarımlara ilişkin olup zorunlu ve faydalı masrafları kapsamadığını belirterek kararı bozmuştur.

Davacı, 1988 yılında devraldığı ve o tarihteki belediyeden kiraladığı dükkan için arsa üzerine masraflarını kendisi karşılayarak bina yaptırdığını, bu belediyenin kapatılmasından sonra kira bedellerinin davalı belediyece tahsil edildiğini, ancak taşınmazın Hazineye ait olduğu belirtilerek kendisine ecrimisil ihbarı gönderildiğini ileri sürerek yaptığı faydalı masrafların tespitini ve ödediklerinin istirdadını istemiştir. Davalı belediye, kiraya verenin malik olmasının gerekmediğini savunmuştur. Mahkeme TBK m.321 gerekçesiyle davayı reddetmiş, hüküm davacı ve ihbar olunan Hazine vekilince temyiz edilmiştir. Daire, ihbar olunanın temyiz dilekçesini reddetmiş; faydalı masraf istemi yönünden ret gerekçesini kiralananın tahliye edilmemiş olması olarak düzeltmiş, zapt nedeniyle ödenen ecrimisilin kira bedellerini aşmamak üzere istenebileceğini belirtip ödeme belgesinin araştırılması için hükmü bozmuştur.