TBK Madde 474 Eserde ayıp: a. Ayıbın belirlenmesi

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 474, işsahibi eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır; taraflardan her biri, giderini karşılayarak eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla belirlenmesini isteyebilir.

Resmi Metin

a. Ayıbın belirlenmesi

Madde 474- (1) İşsahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır.

(2) Taraflardan her biri, giderini karşılayarak, eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla belirlenmesini isteyebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu hüküm işsahibine bir külfet yükler: eseri teslim aldıktan sonra olağan akışa göre imkan bulur bulmaz gözden geçirmek ve varsa ayıpları uygun sürede yükleniciye bildirmek. Pratikte kritik olan, ihbarın zamanında yapılmasıdır; gecikme veya sessiz kalma, açık ayıplar bakımından eserin kabul edilmiş sayılmasına ve TBK m.475’teki seçimlik hakların (dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım) yitirilmesine yol açar. Kabul karinesi ve sonradan çıkan gizli ayıp rejimi için TBK m.477 birlikte okunmalıdır. Bilirkişi incelemesi ve raporu, ayıbı ve niteliğini kayıt altına alan güçlü bir ispat aracıdır; masrafı isteyen taraf karşılar. Zamanaşımında ayrım önemlidir: taşınmaz dışı eserde iki yıl, taşınmaz yapıda beş yıl, yüklenicinin ağır kusuru varsa yirmi yıl (TBK m.478). Sık yapılan hata, bağımsız sonuç taahhüdü içeren eser ilişkisini, bağımlı çalışmayı düzenleyen hizmet sözleşmesiyle (TBK m.393) karıştırmaktır; ayıp külfeti yalnız eser ilişkisinde işler.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 474. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 359 uncu maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 474 üncü maddesinde, ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumluluğunda ayıbın belirlenmesi düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 359 uncu maddesinin kenar başlığında kullanılan “4. İşin kusuruna mütedair teminat / a) Kusurun tespiti” şeklindeki ibareler, Tasarıda “4. Ayıp sebebiyle sorumluluk / a. Ayıbın belirlenmesi” şekline dönüştürülmüştür.

818 sayılı Borçlar Kanununun 359 uncu maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “İmal olunan şeyin tesliminden sonra iş sahibi, işlerin mutat cereyanına göre imkanını bulur bulmaz” şeklindeki ibare, Tasarıda “İşsahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz” şeklinde; aynı fıkrada kullanılan “o şeyi muayeneye ve kusurları varsa bunları müteahhide bildirmeğe mecburdur.” şeklindeki ibare ise, “eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır.” şekline dönüştürülmüştür.

Metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.474 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2022/960 K. 2026/1290 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İş sahibinin ayıp iddiasının süresinde ihbar edilmediği yönündeki yüklenici itirazı; sözleşmede ayıp ihbar süresinin her halükârda iki yıl kararlaştırıldığı ve iş sahibince bu süre içinde noter ihtarnamesiyle ayıp bildirimi yapıldığı gerekçesiyle yerinde görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, inşaat projesinde akrilik mutfak-banyo tezgahı ve mermer imalatını üstlenen yüklenicinin götürü bedelli eser sözleşmelerinden doğan bakiye iş bedeli alacağına ilişkindir. İlk derece mahkemesi, bilirkişi raporuna itibar ederek montajsız ve kusurlu imalatları hesap dışı bırakarak davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, iş sahibinin sözleşmede kararlaştırılan iki yıllık süre içinde noter ihtarnamesiyle ayıp ihbarında bulunduğunu, montajı yapılmayan ve kusurlu imalatların tamamlanma oranına katılmamasında isabetsizlik olmadığını belirtmiş; hak edilen bedelin piyasa rayicine göre değil fiziki oran yöntemiyle hesaplanması gerektiğini saptamakla birlikte bu eksikliği istinaf edenin sıfatı nedeniyle kaldırma sebebi yapmayarak istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2022/426 K. 2026/995 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Eser sözleşmesinde kararlaştırılan garantinin yalnız üretim hataları ve yedek parça değişimiyle sınırlı olduğu hallerde, teknik şartnameye aykırılıktan doğan açık ayıp bakımından iş sahibinin ihbar külfetinden vazgeçildiği sonucuna varılamayacağı belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Belediye ihalesini alan iş sahibi, araç altı görüntüleme sistemi için anlaştığı yükleniciye hak edişlerini temlik etmiş; işin teknik şartnameye aykırı ve eksik yapıldığını ileri sürerek temlik sözleşmesinin iptalini ve borçlu olmadığının tespitini istemiştir. İlk derece mahkemesi, proforma faturadaki garanti taahhüdü nedeniyle ayıp ihbarı külfetinin aranmayacağını kabul ederek davayı kabul etmiştir. Daire, garantinin yalnız üretim hatası ve yedek parçaya ilişkin olması nedeniyle somut açık ayıba uygulanamayacağını belirtmiş; ancak ayıbın süresinde ihbar edilmediği savunmasının cevap dilekçelerinde defi olarak ileri sürülmediğini ve bu hususun resen gözetilemeyeceğini saptayarak yüklenicinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2022/132 K. 2026/750 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Eserin 2015'te teslim edilmesine karşın ayıp iddiasının 2018 tarihli ihtarnameyle ve alacak takibinden sonra ileri sürülmesi karşısında, uygun sürede muayene edip ayıbı bildirmesi gerekirken seçimlik haklarını uzun süre kullanmayan iş sahibinin davranışı hakkın kötüye kullanılması sayılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, reküperatör satış ve montajına ilişkin sözleşmeden doğan bakiye bedelin ödenmemesi nedeniyle başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, bilirkişi raporuna göre bakiye fatura alacağı yönünden davayı kısmen kabul etmiş, gecikme cezası ve gecikme tazminatı taleplerini reddetmiştir. Daire, bilirkişi raporlarında imalattan kaynaklı ayıp saptanmadığını, iş sahibinin ayıp iddiasını süresinde ileri sürmeyip seçimlik haklarını uzun süre kullanmamasının hakkın kötüye kullanılması olduğunu; ifaya ekli cezai şart bakımından ise borçlunun takip tarihine kadar temerrüde düşürülmediğini belirterek her iki tarafın istinaf başvurusunu da ayrı ayrı esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2023/488 K. 2026/705 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Sipariş üzerine üretilen malzemedeki ayıp açık ayıp sayılmış; iş sahibinin TBK m.474 uyarınca teslimden sonra imkân bulur bulmaz gözden geçirip uygun sürede bildirmesi gerekirken bir yıl sonra ihtarname çekmesi karşısında eser kabul edilmiş sayılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İhale kapsamındaki iş için sipariş üzerine özel olarak ürettirilen basınç kırıcı vana malzemelerinin şartnameye uygun olmadığını, idarenin malzemeleri kabul etmediğini ve eksikleri başka firmalara tamamlattırdığını ileri süren iş sahibi, uğradığı zararın yükleniciden tahsilini istemiştir. İlk derece mahkemesi, süresinde ayıp ihbarı yapılmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, malzemelerdeki ayıbın açık ayıp niteliğinde olduğunu, teslimden yaklaşık bir yıl sonra çekilen ihtarname ile bildirim yapıldığını, bu nedenle eserin kabul edilmiş sayılacağını belirterek iş sahibinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2021/1242 K. 2025/824 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Çim halı saha yenilemesine ilişkin eser sözleşmesinde, taraf delilleri toplanıp uzman bilirkişi incelemesiyle ayıbın niteliği ve açık ayıp mı gizli ayıp mı olduğu saptanmadan, iş sahibinin ayıp ihbarını süresinde yapmadığı gerekçesiyle davanın reddedilemeyeceği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Halı saha işletmecisi, yenileme sözleşmesi kapsamında serilen sentetik çimlerin garanti süresi içinde deforme olduğunu ileri sürerek ayıpsız misliyle değiştirme, olmazsa bedel iadesi ve zarar tazmini istemiş, ilk derece mahkemesi süresinde ayıp ihbarı yapılmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, uyuşmazlığı eser sözleşmesi olarak nitelendirmiş, iş sahibine yedi yıl süreli garanti verildiğini ve davalılardan hangisinin satıcı hangisinin üretici olduğunun aydınlatılmadığını saptamış; deliller toplanmadan ve bilirkişi incelemesiyle ayıbın niteliği ile açık mı gizli mi olduğu belirlenmeden karar verilemeyeceğini belirterek kararı kaldırmış, dosyayı yeniden görülmek üzere ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Diğer kararlar (5)
Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2022/363 K. 2022/1293 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İstinat duvarında teslimden sonra beliren açılma ve çatlamalar gizli ayıp sayılmış; ayıbın süresinde yükleniciye bildirildiği ve varlığının delil tespiti ile bilirkişi raporlarıyla kanıtlandığı belirlenerek iş sahibinin eseri olduğu gibi kabul etmiş sayılmayacağı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Akaryakıt istasyonu çevresine istinat duvarı yapımı için eser sözleşmesi imzalanmış; duvar teslim edilip bedeli ödendikten sonra köşelerde açılma ve çatlaklar oluşmuş, ardından duvarın bir bölümü çökmüş ve idarece tesisin yıkımına karar verilmiştir. İşsahibi yıkım, yeniden yapım ve kazanç kaybı zararlarını istemiş, ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, duvarın projesine aykırı imal edildiğini, işsahibinin verdiği projede de hata bulunduğunu ve öngörülmeyen dolgu malzemesi kullanıldığını, yüklenicinin proje eksikliklerini sözlü bildirdiği savunmasını ispatlayamadığını belirlemiş; işsahibi, yüklenici ve yapı denetim firması arasındaki kusur dağılımını dosya kapsamına uygun bularak her iki tarafın istinaf başvurusunu ayrı ayrı esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2022/2091 K. 2022/1188 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Eser sözleşmesinde ayıp ihbarının şekle bağlı olmadığı, taraflar tacir olsa dahi tanıkla ispatlanabileceği belirtilerek, kapının montajından hemen sonra sözlü uyarıda bulunulduğunu açıklayan tanık beyanlarına göre iş sahibinin ayıp ihbarı süresinde sayılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, restorasyon işinde alüminyum doğrama ve kayar toplanır kapı imalatı yapan yüklenicinin bakiye alacağı için başlattığı takibe itirazın iptaline ilişkindir. İş sahibi, dış cepheye uygun olmayan kapı takıldığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Yüklenici, eserin kabul edildiğini ve süresinde ayıp ihbarı yapılmadığını ileri sürmüştür. Daire, eser sözleşmesinde ayıp ihbarının şekle bağlı olmadığını, tanık beyanlarına göre montajdan hemen sonra sözlü ihbarda bulunulduğunu belirlemiş ve önceki kararın yalnız yüklenici tarafından istinaf edilmesiyle oluşan usuli kazanılmış hakkı da gözeterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/753 K. 2020/513 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde eksik iş bedeli ihbara gerek olmaksızın istenebilirken ayıplı iş bedeli ancak süresinde ayıp ihbarı varsa talep edilebileceğinden; işlerin eksik mi ayıplı mı, ayıbın açık mı gizli mi olduğu ve ihbarın süresinde yapılıp yapılmadığı saptanmadan hüküm kurulamaz.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Arsa sahibi, kat karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca yapılan binada kendisine düşen dairelerde ve ortak alanlarda eksik ve ayıplı imalat bulunduğunu ileri sürerek başlattığı takibe yüklenicinin itirazının iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, yüklenicinin ayıp ihbarının süresinde yapılmadığı yönündeki savunmasının karşılanmadığını belirlemiş; teslimin hangi tarihte gerçekleştiğinin abonelik kayıtlarıyla açıklığa kavuşturulması, işlerin hangilerinin eksik hangilerinin ayıplı olduğu ile ayıbın açık mı gizli mi olduğunun ve ihbarın süresinde yapılıp yapılmadığının belirlenmesi, bedellerin imalat yılı serbest piyasa rayiçlerine göre hesaplanması gerektiğini vurgulayarak kararı kaldırmış ve dosyayı mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/613 K. 2020/335 Kısmen Kabul

Kat karşılığı inşaat sözleşmesinde eksik iş bedelinin ihbara gerek olmaksızın her zaman istenebileceği, ayıplı iş bedelinin ise ancak iş sahibi teslim sırasında süresinde ayıp ihbarında bulunmuşsa istenebileceği belirtilerek, bu ayrım yapılmadan hüküm kurulamayacağı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca kendisine bırakılan blokun sözleşmedeki niteliklere uygun yapılmadığını ileri süren arsa sahibi, eksik ve ayıplı imalat bedelini istemiş, ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, ortak yerlerdeki eksik ve ayıplı imalat bedelinin ancak arsa sahibine ait bağımsız bölümlerin arsa payı oranında istenebileceğini belirterek arsa sahibinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiş; buna karşılık projede değişiklik yapılıp yapılmadığı ile eksik ve ayıplı iş ayrımı ve ayıp ihbarı araştırılmadan hüküm kurulduğu gerekçesiyle yüklenicinin istinaf başvurusunu kabul edip kararı kaldırarak dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/497 K. 2020/224 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Eksik iş bedelinin ihbara gerek olmaksızın her zaman istenebileceği, ayıplı iş bedelinin ise ancak süresinde ayıp ihbarı yapılmışsa talep edilebileceği belirtilerek; iş sahibinin ihbar yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği araştırılmadan hüküm kurulamayacağı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İş sahibi, bina üzerine prefabrik konut inşası sözleşmesi kapsamında yapılan eserde eksik ve ayıplı imalat bulunduğunu, çatının rüzgarda uçtuğunu ileri sürerek bedel istemiş; ilk derece mahkemesi bilirkişi raporuna göre davayı kabul etmiştir. Daire, sözleşmede götürü bedel kararlaştırıldığını, hak edilen bedelin imalatın fiziki oranının götürü bedele uygulanmasıyla saptanması gerektiğini, alınan raporların bu yöntemi izlemediğinden denetime elverişli olmadığını, ayrıca hangi kalemin eksik hangisinin ayıplı olduğu ile ayıp ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini belirterek yüklenici tarafın istinaf başvurusunu kabul edip kararı kaldırmış ve dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!