TBK Madde 472 - Yüklenicinin borçları: Malzeme bakımından

Davacı arsa sahibi şirket, 19.02.2016 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinde sözleşmeden itibaren 9 ay içinde inşaat ruhsatı alınmaması halinde fesih hakkı tanındığını, davalı yüklenicinin bu sürede ruhsatı alamadığını ileri sürerek sözleşmeden dönme ve zararının tazminini istemiştir. Davalı, imar değişikliği ve 15 Temmuz sonrası OHAL nedeniyle işlemlerin aksadığını, tapudaki takyidatların arsa sahibince kaldırılmadığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi imar planı değişikliğini taliki şart sayıp teslim süresinin henüz dolmadığı gerekçesiyle dönme talebini reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir. Daire, imar durumu 26.09.2016 tarihinde kesinleşip belgenin 29.11.2016'da hazır olmasına rağmen yüklenicinin 01.02.2017 tarihli dönme ihtarına kadar yapı ruhsatı başvurusu yapmadığını, takyidatlar engel ise arsa sahibine ihtarda bulunması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Davacı alt yüklenici, ihale makamının yaptırdığı yapım işinde davalı asıl yüklenici ile imzaladığı eser sözleşmesinin haksız feshedildiğini ileri sürerek tazminat istedi. İlk derece mahkemesi, davalı iş sahibinin fesihte haksız olduğu gerekçesiyle davayı kabul edip 196.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verdi. Davalının istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesi, sözleşmenin 6. maddesi uyarınca işin yapımında kullanılacak malzemenin onayını ihale makamından alma yükümlülüğünün davacı alt yükleniciye ait olduğunu, bu yükümlülüğün yerine getirilmediğini belirterek ilk derece kararını kaldırdı ve davayı reddetti. Davacının temyizi üzerine Daire, yükümlülüğünü yerine getiremeyeceğini anlayan yüklenicinin durumu iş sahibine hemen bildirmesi gerekirken bildirimde bulunmadığını, sözleşmenin 12. maddesindeki ihtar şartının da iş sahibinin inisiyatifine bırakıldığını belirterek hükmü oy çokluğuyla onadı.

İş sahibi davacı banka, 09.05.2000 tarihli sözleşme kapsamında kanalizasyon ve içmesuyu inşaatını üstlenen davalı yüklenicinin hafriyatı gösterilen döküm alanına taşımadığını ileri sürerek ödenen tüm taşıma ücretinin iadesini istemiş, yüklenici de birleşen davalarda bu alacaklardan borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir. Bozmaya uyulduktan sonra alınan 28.05.2019 tarihli bilirkişi raporunda, taşınan toprağın yaklaşık yüzde 10 kadarının kalıcı depo alanına götürüldüğü saptanmıştır. Mahkeme, banka tarafından kazı miktarına göre çok yetersiz kapasitede döküm alanı gösterildiği gerekçesiyle iş sahibinin birleşen davasını reddetmiş, yüklenicinin menfi tespit istemini kabul etmiştir. Daire, gösterilen alanın yetersizliğinin de yüklenicinin genel ihbar yükümlülüğü kapsamında kaldığını, dosyada bu bildirimin yapıldığının ispatlanmadığını ve usuli kazanılmış hakka aykırı davranıldığını belirterek kararı bozmuştur.

Davacı iş sahibi idare, 21.07.2006 günlü sözleşmeyle davalı yükleniciye köprü inşaatı yaptırdığını, işin 25.12.2006 tarihinde bitirildiğini ve 05.04.2007 günü geçici kabulün yapıldığını, geçici kabulden sonra köprüde ortaya çıkan ayıp ve kusurları tüm bildirimlerine rağmen yüklenicinin gidermediğini ileri sürerek zararının tazminini istemiştir. Yüklenici, teminat süresince sorumluluğunu yerine getirdiğini, bu sürenin bitiminden sonra ortaya çıkan zarardan sorumlu olmadığını savunmuştur. Mahkeme, hükme esas aldığı 21.02.2014 tarihli bilirkişi raporuna göre iş sahibini ve dava dışı proje şirketini ayrı ayrı yüzde 20, yükleniciyi yüzde 60 kusurlu kabul ederek davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, yüklenicinin proje hataları dahil iş sahibini uyarma yükümlülüğü bulunduğunu, uyarının yapıldığının kanıtlanamadığını belirterek kusurun tamamının yüklenicide olduğunun kabulü gerektiği gerekçesiyle hükmü davacı yararına bozmuştur.

Davacı, tekstil ürünlerinin fason dikimi için davalıya kumaş ve malzeme teslim etmiş; dikilip iade edilen giysilerin bir kısmının ayıplı olması nedeniyle yurt dışına satış yapamadığını ve siparişin iptal edildiğini ileri sürerek zararı için reklamasyon faturası kesmiştir. Fatura ödenmeyince başlatılan icra takibine itiraz edilmesi üzerine eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak için itirazın iptali davası açılmıştır. Davalı davaya cevap vermemiş, ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, uyuşmazlığın işin ayıplı olup olmadığı ile tarafların muayene ve ihbar külfetlerine ilişkin bulunduğunu, sondaj yoluyla 712 adet ürün üzerinde yapılan incelemenin yeterli olmadığını, yüklenicinin teslim aldığı kumaşlarda hata bulunduğunu söylemesine rağmen TBK 472 nci madde uyarınca ihbarda bulunmadığını belirterek ek rapor alınması için kararı bozmuştur.