TBK Madde 472 Yüklenicinin borçları: Malzeme bakımından

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 02.08.2026

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 472, eser sözleşmesinde malzemeyi yüklenici sağlamışsa yüklenici, malzemenin ayıplı olması yüzünden işsahibine karşı satıcı gibi sorumlu olur; malzemeyi işsahibi sağlamışsa yüklenici, onu gereken özeni göstererek kullanır, hesabını verir ve artanı geri verir. Ayrıca işsahibinin sağladığı malzemenin veya gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılırsa ya da eserin gereği gibi veya zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşüren başka bir durum çıkarsa yüklenici bunu hemen işsahibine bildirmek zorundadır; bildirmezse doğan sonuçlardan sorumlu olur.

Resmi Metin

Malzeme bakımından

Madde 472- (1) Malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden işsahibine karşı, satıcı gibi sorumludur.

(2) Malzeme işsahibi tarafından sağlanmışsa yüklenici, onları gereken özeni göstererek kullanmakla ve bundan dolayı hesap ve artanı geri vermekle yükümlüdür.

(3) Eser meydana getirilirken, işsahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa, yüklenici bu durumu hemen işsahibine bildirmek zorundadır; bildirmezse bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Uygulamada ilk ayrım malzemeyi kimin sağladığıdır. Yüklenici sağlamışsa ayıptan işsahibine karşı satıcı gibi sorumludur; satış ayıp hükümleri (TBK m.219 vd.) kıyasen uygulanır. Malzeme işsahibinden gelmişse yüklenici onu özenle kullanır, hesap verir ve artanı iade eder. Kritik nokta ihbar külfetidir: işsahibinin verdiği malzeme ya da gösterdiği yer ayıplıysa veya eseri tehlikeye düşürecek başka bir durum çıkarsa yüklenici hemen bildirmek zorundadır; susarsa doğan zarardan sorumlu olur. Zamanında ihbar yapıp işsahibi yine de ısrar ederse sorumluluk işsahibine geçer (TBK m.476); ihbar için kanun yazılı şekil aramaz, yazılılık yalnız ispat içindir. Ayıp sorumluluğunda zamanaşımı TBK m.478 uyarınca taşınmaz dışı eserde iki yıl, taşınmaz yapıda beş yıl, yüklenicinin ağır kusuru varsa yirmi yıldır. Sık yapılan hata, eser yüklenicisini bağımlı işçiyle (TBK m.393) karıştırmaktır; yüklenici sonucu taahhüt eden bağımsız taraftır. İhbar külfetini yerine getirdiğinizi yazılı yazışma veya keşiple ispatlanabilir tutmak pratik önem taşır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 472. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 357 nci maddesini karşılamaktadır.

Tasarının üç fıkradan oluşan 472 nci maddesinde, yüklenicinin malzeme bakımından borçları düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 357 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan “2. Malzeme itibariyle” şeklindeki ibare, Tasarıda “2. Malzeme bakımından” şeklinde değiştirilmiştir.

Maddenin birinci fıkrasında, 818 sayılı Borçlar Kanununun 357 nci maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “…malzemenin iyi cinsten olmamasından dolayı işsahibine karşı mesul ve bu hususta bayi gibi mütekeffildir.” şeklindeki ibare, Tasarıda “…bu malzemenin ayıplı olması yüzünden işsahibine karşı, satıcı gibi sorumludur.” şekline dönüştürülmüştür. Böylece yüklenicinin, kendisi tarafından sağlanan malzeme bakımından, zapttan sorumluluğunun değil, ayıptan sorumluluğunun söz konusu olduğu, fıkrada duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirtilmiştir. Gerçekten, genellikle ayıplı eserde kullanılan malzeme üzerinde bir üçüncü kişinin üstün hak ileri sürerek, bu malzemenin eserden sökülüp kendisine verilmesini istemesi, “yaratılan değerin korunması ilkesi”ne aykırı olduğu gibi, burada mesela satış sözleşmesinde tam zapt halinde, sözleşmenin kendiliğinden sona ermesine ilişkin Tasarının 216 ncı maddesinin uygulanması, fıkrada yapılan düzenlemenin amacı ile bağdaşmayacaktır. Bu nedenle, ayıplı eserde kullanılan malzeme üzerinde bir üçüncü kişinin özel hukuktan doğan bir üstün hakka sahip olması durumunda, genel hükümlerin uygulanması söz konusu olacaktır.

Maddenin ikinci fıkrasında, malzemenin işsahibi tarafından sağlanması durumunda yüklenicinin, onları gereken özeni göstererek kullanmak ve bundan dolayı hesap vermekle yükümlü olduğu gibi, eserin meydana getirilmesinde kullanılmayan, başka bir ifadeyle artan malzemeyi de geri vermekle yükümlü olduğu belirtilmiştir.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 365 inci maddesi göz önünde tutulmuştur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.472 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2020/1290 K. 2023/173 İstinaf Kabulü / Kaldırma

İş sahibi idarece sağlanan yapıştırıcının elverişsizliği nedeniyle eserde ayıp oluşan işte, yüklenicinin malzemenin uygunsuzluğunu iş sahibine bildirdiğine dair belge sunamadığı; genel ihbar yükümlülüğünü yerine getirmeyen yüklenicinin doğan zarardan sorumlu olduğu sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, gar binalarında engellilere yönelik yürüyüş parkuru yapımına ilişkin eser sözleşmesinde, yüzeylerin kalkması üzerine yapılan onarım gideri ile nakde çevrilen teminat mektubu ve hak edişten yapılan kesintinin tahsili ve manevi tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi tarafları birlikte kusurlu görerek maddi tazminatın yarısına hükmetmiş, manevi tazminat istemini reddetmiştir. Daire, eserdeki ayıbın iş sahibi idarece sağlanan yapıştırıcının standartlara uygun olmamasından kaynaklandığı saptansa da yüklenicinin malzemenin elverişsizliğini bildirdiğini ispatlayamadığını, bu nedenle zarardan sorumlu olduğunu ve idarenin hak edişten kesinti yapıp teminat mektubunu nakde çevirmesinin sözleşmeye uygun bulunduğunu belirterek kararı kaldırmış, yeniden kurduğu hükümle davayı reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2022/363 K. 2022/1293 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Eseri iş sahibinin verdiği projeye göre yapan yüklenicinin, projedeki eksiklikleri şifahen bildirdiği savunmasını ispatlayamadığı; TBK 472/son'daki genel ihbar yükümlülüğünü yerine getirmediği ve projeye aykırı imalatı da sabit olduğundan kusuru oranında zarardan sorumlu tutulacağı kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Akaryakıt istasyonu çevresine istinat duvarı yapımı için eser sözleşmesi imzalanmış; duvar teslim edilip bedeli ödendikten sonra köşelerde açılma ve çatlaklar oluşmuş, ardından duvarın bir bölümü çökmüş ve idarece tesisin yıkımına karar verilmiştir. İşsahibi yıkım, yeniden yapım ve kazanç kaybı zararlarını istemiş, ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, duvarın projesine aykırı imal edildiğini, işsahibinin verdiği projede de hata bulunduğunu ve öngörülmeyen dolgu malzemesi kullanıldığını, yüklenicinin proje eksikliklerini sözlü bildirdiği savunmasını ispatlayamadığını belirlemiş; işsahibi, yüklenici ve yapı denetim firması arasındaki kusur dağılımını dosya kapsamına uygun bularak her iki tarafın istinaf başvurusunu ayrı ayrı esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!