TBK Madde 323 - Kira ilişkisinin devri

Side Belediyesi'nin halefi olan davacı, ihaleyle kiraya verilen büfeyi kiralayan davalının yazılı izin almaksızın sözleşmeyi ortağı olduğu şirkete devrederek bu şirket adına işyeri ruhsatı aldığını ileri sürüp, sözleşmenin 9. maddesi uyarınca yıllık kira bedelinin 10 katı olan 392.920 TL cezai şartın tahsilini istemiştir. Davalı, devir bulunmadığını ve ruhsatın Belediye oluruyla düzenlendiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi ile Bölge Adliye Mahkemesi, kiralananın sözleşmenin 9. maddesi anlamında devredilmediği gerekçesiyle davayı reddetmiş; Yargıtay da davalının 20.04.2010 tarihli talebi üzerine verilen ruhsat ve dosya kapsamına göre bir devir bulunmadığını belirterek usul ve kanuna uygun kararı onamıştır.

Davacı, Belediyeye ait haldeki 255 nolu dükkânı 01/01/2013 tarihli sözleşmeyle kiralamış; ancak kefil olduğu kredi sözleşmesinden doğan borç nedeniyle başlatılan icra takibinde bu sözleşmedeki kiracılık haklarına haciz konulmuş ve haklar ihaleyle diğer davalıya satılmıştır. Davacı, kiracılık hakkının haczedilip satılamayacağını ileri sürerek kira ilişkisinin devam ettiğinin tespitini ve muarazanın önlenmesini istemiş; yerel mahkeme davayı hukuki yarar yokluğundan reddetmiştir. Yargıtay ise kiracının kullanma hakkının kiraya verenden bağımsız tasarruf edilebilir bir mal niteliğinde olmadığını, kiraya verenin onayı olmadan haciz ve satış yoluyla kira ilişkisinin devredilemeyeceğini belirterek, işin esasına girilmesi gerekirken verilen ret kararını bozmuştur.

Davacı, maliki olduğu taşınmazı 2004 başlangıç tarihli sözleşmeyle davalı Mak. San. Ltd. Şti.'ye kiraya vermiş; kira bedelinin eksik ödenmesi üzerine taşınmazda bilgisi dışında diğer davalı şirketin faaliyet gösterdiğini görüp kira alacağı için başlattığı takibe vaki itirazın iptalini istemiştir. Davalı kiracı, kira ilişkisini bu şirkete devrettiğini savunmuşsa da devrin davacının muvafakati ve yazılı izniyle yapıldığını ispat edememiştir. Yargıtay, sözleşmenin nispiliği gereği davacının kendi kiracısından talepte bulunabileceğini, bu nedenle asıl kiracı yönünden işin esasına girilmesi, sözleşmenin tarafı olmayan diğer davalı yönünden ise davanın husumetten reddi gerektiğini belirterek yerel mahkeme hükmünü bozmuştur.

Davacı, önceki malik kiraya veren Kiriş Otelcilik A.Ş. ile dava dışı kiracı arasında yapılan 99 yıl süreli kira sözleşmesini 14.08.2002 tarihli sözleşmeyle devraldığını ve sözleşmede tapuya şerh şartı bulunduğunu belirterek, kira sözleşmesinin kendi lehine tapu siciline şerhine karar verilmesini istemiştir. Taşınmazı sonradan satın alan davalı davanın reddini savunmuş, sulh hukuk mahkemesi davayı reddetmiştir. Yargıtay, davalının TBK m.310 uyarınca taşınmazı satın almakla sözleşmenin tarafı olduğunu, davacının devir yoluyla ilk kiracının tüm hak ve yükümlülüklerini kazandığını ve sözleşmede tapuya şerhin kararlaştırıldığını belirterek, şerh isteminin kabulü gerekirken verilen ret hükmünü davacı yararına bozmuştur.