TBK Madde 324 - Kullanmama hâlinde kira bedeli: Genel olarak

Davacı kiracı, davalıyla imzaladığı on yıl süreli kaynak suyu kira sözleşmesine dayanak idari kararların iptal edilmesi ve ruhsat alamaması nedeniyle hiç üretim yapamadığını ileri sürerek ödediği kira bedellerinin iadesini (menfi tespit/istirdat); kiralayan ise birleşen davada 2008-2010 arası ödenmeyen kira ve KDV alacağının tahsilini istemiştir. Yargıtay, karşılıklı anlaşma veya mahkeme kararıyla feshedilmeyip ayakta kalan sözleşme gereği kiracının üretim yapamamasına dayanarak kira ödemekten kaçınamayacağını belirtip davacının temyizini reddetmiş; birleşen davaya ilişkin hükmü ise kabul edilen dönem, hükmedilen bedelin KDV'yi kapsayıp kapsamadığı ve ıslah talebi tartışılmadan, Anayasa m.141/3 ile HMK m.297'ye uygun yeterli gerekçe taşımadan verildiği için davalı (birleşen davada davacı) yararına bozmuştur.

Davacı su ve kanalizasyon idaresi, davalı işletmeyle kurulan kaynak suyu kira sözleşmesinden doğan ödenmemiş kira bedelleri için başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini istemiş; davalı, sözleşmeye taraf olmadığını ve kiralananın kendisine hiç teslim edilmediğini ileri sürmüştür. Mahkeme, kaynağın teslim edilip kullanıldığının ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, karar Daire'ce onanmıştır. Yargıtay ise karar düzeltme aşamasında; kira ilişkisinin tarafların iradelerinin uyuşmasıyla doğduğunu, aksi kararlaştırılmadıkça teslimin sözleşmeyle gerçekleşmiş sayılacağını, davalının teslimsizlik yönünde bir bildirimde bulunmayıp 2009 tarihli dilekçelerle sözleşmeyi ayakta tutma iradesi gösterdiğini ve 'kaynak suyu kira bedeli' açıklamalı ödemeler yaptığını belirterek kira bedeli ödeme yükümlülüğünün doğduğu sonucuna varmış, onama ilamını kaldırarak hükmü davacı yararına bozmuştur.

20.07.2010 tarihli bir yıllık sözleşmeyle boş bir arsa otopark olarak kiralanmış; kiracılar sözleşme sonunda taşınmazı boşaltmayınca açılan tahliye davası kesinleşmiş, taşınmaz icra yoluyla 25.05.2012'de teslim alınmıştır. Kiralayan bu döneme ait kira alacağını istemiş, yerel mahkeme yalnız otoparkın mühürlendiği 17.01.2012'ye kadarki kirayı hükme bağlamıştır. Yargıtay ise belediye yazılarına göre kiracının hiç ruhsat başvurusu yapmaması nedeniyle mühürlenmenin kiracının kusurundan doğduğunu, kira borcunun fiilen tahliye tarihi 25.05.2012'ye kadar sürmesi gerektiğini belirterek hükmü davacı yararına bozmuştur.

Davacı idare, ihaleyle 3 yıl süreyle kiraya verdiği taşınmazı 15/05/2012 tarihli tutanakla davalıya teslim etmiş; davalı ise komşu parsel maliklerinin müdahalesi ve aplikasyon yapılamaması nedeniyle taşınmazı hiç kullanamadığını ileri sürerek 17/01/2014 tarihli dilekçeyle sözleşmenin baştan itibaren feshini istemiştir. Davacı, ödenmeyen kiralar için 4.545 TL kira alacağı ile cari yıl kira bedeli tazminatının tahsilini talep etmiş; yerel mahkeme kiralananın davalıca kullanılmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay, kiracılık ilişkisinin sözleşmenin imzasıyla doğduğunu ve yer teslim tutanağıyla teslimin gerçekleştiğini, davalının kira sözleşmesini feshedip kiralananı kiraya verene iade ettiğine dair bir iddia ileri sürmediğini belirterek kira alacağı yönünden hükmü bozmuş, davacının diğer temyiz itirazlarını reddetmiştir.