TBK Madde 142 - Takas: Borçlunun iflası hâlinde

TBK m.142, takasın en kritik istisnasını düzenler: borçlunun iflası halinde alacaklılar, alacakları muaccel olmasa bile bu alacaklarını müflise olan borçları ile takas edebilir. Kural olarak takasta, takas eden tarafın alacağının muaccel olması aranır (TBK m.139); ancak iflas, alacaklının vadesi gelmemiş alacağıyla bile takasına izin vererek bu koşulu kaldırır. Uygulamada en sık yapılan hata, müflisin masasına karşı takas ileri sürerken hala muacceliyet aramak ya da müvekkili “alacağım henüz vadeye gelmedi” diye takastan vazgeçirmektir. Oysa iflas anında vadesi gelmemiş alacak da takasa elverişlidir.

Pratik taktik: müvekkiliniz müflise hem borçlu hem alacaklı ise, vadesi gelmemiş alacağını dahi takas beyanıyla ileri sürerek masaya borcunu öder gibi ödememesini, alacağını bu yolla fiilen tahsil etmiş duruma getirin. Takas beyanını iflas idaresine/masaya yazılı ve süresinde yöneltin; ispat yükü takası ileri sürende olduğundan karşılıklılığı ve alacağın iflastan önce doğduğunu belgeyle ortaya koyun. Ayrıca iflasta takasın sınırlarını İcra ve İflas Kanunu’nun 200 ve 201. maddeleri belirler (örneğin alacağın iflastan önce doğmuş ve suistimal amacıyla devralınmamış olması); bu sınırları gözetmezseniz takasınız geçersiz sayılabilir.