TBK Madde 143 - Takas: Hükümleri

Davacı Kurum (vergi dairesi), dava dışı şirketin KDV iade alacağını sırayla üç kişiye temlik etmesine rağmen temlik sırasında hata yapıp 2. ve 3. sıradaki alacaklılara ödeme yapmış; 1. sıradaki temlik alacaklısının açtığı davayı kaybedince ona ayrıca ödeme yapmak zorunda kalmıştır. Bunun üzerine, 3. temlik alacaklısı olan davalıdan sebepsiz zenginleşme nedeniyle 433.922,82 TL'yi faiziyle istemiştir. Davalı, alacağın bir kısmının temlikname gereği zaten kendisine ödenmesi gerektiğini savunarak davanın kısmen kabulünü istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay, davalının bakiye KDV iade alacağı yönünden açıkça takas talebinde bulunmadığını belirterek temyiz itirazlarını reddetmiş ve kararı onamıştır.

Kiralayan davacı, 01.04.2008 tarihli kira sözleşmesinde öngörülen kira artışları yapılmadığından kira farkının tahsili için başlattığı icra takibine vaki itirazın iptalini istemiş; kiracı davalı şirket ise mecura boya, kartonpiyer, yalıtım gibi tadilatlar için 71.791 TL harcama yaptığını belirterek takas ve mahsup talebinde bulunmuştur. Sulh hukuk mahkemesi itirazı 33.152 TL kısım için iptal etmiş, hüküm kiracının temyizi üzerine takas-mahsup def'i değerlendirilmediğinden bozulmuş, bunun üzerine kiralayan davacı karar düzeltme istemiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, davacının sair karar düzeltme itirazlarını reddetmiş; ancak kiracının yaptığı imalatlardan hangilerinin dekorasyon dışı zorunlu ve faydalı masraf olduğunun bilirkişi raporuyla saptanıp vekaletsiz iş görme hükümlerine göre bulunacak bedelin davacının muaccel alacağından takas ve mahsup edilmesi gerektiğini belirterek, bu eksik inceleme sebebini de bozma gerekçesine ekleyerek hükmün bozulmasına karar vermiştir.

Davacı, davalı şirket aracılığıyla kiraladığı ticari taksi plakası ile satın aldığı araç için ödemeler yaptığını, son iki senedi ödemeyince kiralanan aracın davalı şirketçe teslim alındığını belirterek, araç bedeli ile ecrimisilin davalılardan tahsilini istemiştir. Davalı şirket, davacının ödenmemiş bonolar, sigorta ve cezalar yönünden borçlu olduğunu, bu bedeller için takas mahsup talebi bulunduğunu savunarak davanın reddini dilemiş; diğer davalı davaya cevap vermemiştir. Mahkeme davayı kısmen kabul ederek araç ve kira bedelinin davalılardan tahsiline karar vermiş, hükmü davalılar temyiz etmiştir. Yargıtay, davalı gerçek kişinin temyiz istemini süre yönünden reddetmiş; davalı şirketin mahsup talebi bulunduğundan, muaccel karşılık alacaklarının davacı alacağından takas ve mahsup edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini belirterek hükmü davalı şirket yararına bozmuştur.