TMK Madde 683 - Mülkiyet hakkının içeriği

Hukuki mesele: Üçüncü kişi lehine süresiz intifa hakkı kurulan taşınmazda kuru mülkiyet sahibinin TMK m.683/2 uyarınca elatmanın önlenmesi davası açıp açamayacağı. Değerlendirme: HGK, malikin haksız elatmanın önlenmesini dava etme yetkisinin tam veya kuru mülkiyette aynı olduğunu, ancak davalının intifa hakkı sahibinin kiracısı olduğu savunması karşısında kira ilişkisi araştırılmadan karar verilemeyeceğini belirtmiştir. Sonuç: Yerel mahkemenin direnme kararı, kira ilişkisinin araştırılması gereğine dayalı değişik gerekçeyle BOZULMUŞTUR (oyçokluğu).

Hukuki mesele: Komşu parseldeki yapıların taşkın olması nedeniyle açılan elatmanın önlenmesi, yıkım ve ecrimisil davasında malikin TMK m.683'e dayanan mülkiyet hakkını koruma yetkisinin kapsamı. Değerlendirme: Mülkiyet Anayasa m.35 ve AİHS Ek 1 No'lu Protokol m.1 ile güvence altına alınmış mutlak bir haktır; TMK m.683 uyarınca malik her türlü haksız elatmanın önlenmesini dava edebilir. Tapu şerhleri ve bilirkişi raporlarıyla taşkınlık sabit olduğundan, alıcının katlanma yükümlülüğü bulunduğu gerekçesiyle red isabetsizdir. Sonuç: Davacı temyizinin kabulüyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

Hukuki mesele: İmar planında okul (lise) alanı veya yeşil alan olarak ayrılan, ancak idarece fiilen el atılmamış taşınmaz bakımından kamulaştırmasız el atma sorumluluğunun doğup doğmayacağı ve uyuşmazlığa adli yargının bakıp bakamayacağı (TMK m.683). HGK değerlendirmesi: İmar planıyla özel mülkiyetteki taşınmaza kamu hizmeti amacı özgülenmesi, fiilen el atılmasa dahi malikin tasarruf yetkisini kısıtladığından hukuki el atma oluşturur ve bu davalara adli yargı bakar. Sonuç: Hukuki el atmayı kabul eden direnme kararı yerinde bulunmuş, esas inceleme için dosya Özel Daireye gönderilmiştir.

Hukuki mesele: Bir taşınmazın doğal sit alanı ilan edilmesinin, malikin mülkiyet hakkına müdahale ve kamulaştırmasız el atma oluşturup oluşturmadığı (TMK m.683). HGK değerlendirmesi: Doğal sit alanı ilanı genel, objektif ve düzenleyici bir idari işlem olup tek başına taşınmaza fiilen el atma niteliği taşımaz; fiilî el atma bulunmadıkça mülkiyet hakkına müdahaleden ve kamulaştırmasız el atmadan söz edilemez. Sonuç: Kamulaştırmasız el atma kabulüne dayalı direnme kararı bozulmuştur.

Hukuki mesele: Yap-işlet-devret sözleşmesinin sona ermesinden sonra taşınmazı haksız işgalci (fuzuli şagil) sıfatıyla elinde tutan davalıya karşı malikin, TMK m.683'ten doğan mülkiyet hakkına dayanarak elatmanın önlenmesi ve ecrimisil isteyebilmesi. Değerlendirme: Sözleşmeyle tanınan kullanım hakkı sona erdiğinden davalı kiracı değil fuzuli şagildir; malikin mülkiyet hakkına değer verilerek elatmanın önlenmesi ve mükerrer ödemeye yol açmayacak ecrimisile hükmedilmeli, görevsizlik verilmemeliydi. Sonuç: Yerel mahkemenin görevsizlik kararı bozuldu.