TMK Madde 639 - Miras sebebiyle istihkak davası: Zamanaşımı

Resmi Metin

Zamanaşımı

Madde 639- (1) Miras sebebiyle istihkak davası, davacının kendisinin mirasçı olduğunu ve iyiniyetli davalının terekeyi veya tereke malını elinde bulundurduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde mirasbırakanın ölümünün veya vasiyetnamenin açılmasının üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

(2) İyiniyetli olmayanlara karşı zamanaşımı süresi yirmi yıldır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, miras sebebiyle istihkak davasının zamanaşımı süresini iyiniyetli ve iyiniyetli olmayan davalı ayrımıyla iki fıkra üzerinden düzenler ve davacıyı subjektif öğrenme anına bağlı kısa süre ile mutlak nitelikteki uzun süre arasında konumlandırır. Birinci fıkra istihkak davasının davacının kendisinin mirasçı olduğunu ve iyiniyetli davalının terekeyi veya tereke malını elinde bulundurduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde mirasbırakanın ölümünün veya vasiyetnamenin açılmasının üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacağını hükme bağlar; bir yıllık öğrenme süresi ile on yıllık mutlak süre birlikte uygulanır, hangisi önce dolarsa o esas alınır. İkinci fıkra iyiniyetli olmayan davalılara karşı zamanaşımı süresinin yirmi yıl olduğunu öngörür; kötüniyet süreyi iki katından fazla uzatır. Avukatlık pratiğinde mirasçı vekili öğrenme tarihi belge ile sabitlemeli, davalının iyiniyet durumu açıkça değerlendirilmeli ve uzun süre dolmadan dava açılmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 579 uncu maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre Medeni Kanununun 600 üncü maddesindeki aslına uygun olarak iki fıkra haline getirilmiştir.

Eski maddenin birinci fıkrasındaki “kendi hakkının racih olduğuna” ifadesi “kendisinin mirasçı olduğunu” şeklinde değiştirilmiştir. Ayrıca aynı fıkrada “zilyet bulunduğuna” ifadesi, “elinde bulundurduğunu” şeklinde değiştirilmiştir. Zira zilyet olma kavramı “elinde bulundurma” kavramından daha dar bir kavramdır. Kişi zilyet olmaksızın da tereke malını elinde bulundurabilir.

Kaynak Kanunun 600 üncü maddesinde miras sebebiyle istihkak davasının zamanaşımı süresi iyiniyetli olmayan zilyetlere karşı otuz yıldır. Bu süre yürürlükteki Kanuna bu şekilde alınmıştır. Ancak bu süre İsviçre’de olağanüstü zamanaşımı ile taşınmaz mülkiyetini kazanma süresi ile paraleldir. Bizde ise olağanüstü zamanaşımı ile taşınmaz mülkiyetin kazanılmasında İsviçre’den farklı olarak otuz yıl değil, yirmi yıllık süre kabul edilmiştir. Bizde de, olağanüstü zamanaşımı yoluyla kazanmaya ilişkin yirmi yıllık süre ile miras sebebiyle istihkak davası arasında paralellik sağlanmak üzere bu süre yirmi yıl olarak kabul edilmiştir.

Yürürlükteki Kanunun 580 inci maddesinde muayyen mal vasiyeti alacaklısına tanınmış olan zamanaşımı süresiyle ilgili hüküm 602 inci maddeye alınmıştır. Çünkü 602 inci maddenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, 580 inci madde vasiyet alacaklılarıyla ilgilidir. Bu nedenle, bu alacaklıların zamanaşımı ile ilgili sorunun da kaynak Kanunun 601 inci maddesinden farklı olarak orada çözümlenmesinin daha isabetli olacağı düşünülmüştür.

ALT KOMİSYON RAPORU

– Tasarının 639 uncu maddesinin birinci fıkrasındaki “on yıl geçmesiyle” ibaresi “on yıl geçmekle” şeklinde değiştirilmiştir.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 639 uncu maddesinin birinci fıkrasındaki “on yıl geçmesiyle” ibaresi “on yıl geçmekle” şeklinde değiştirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 1.HD içtihatları

Yargıtay 1.HD E. 2012/3556 K. 2012/8602 10.07.2012 Bozma

Mirasçının gizlenmesi (ketmi verese) sonucu taşınmazın başkası adına oluştuğu iddiasıyla açılan tapu iptali ve tescil davası, miras sebebiyle istihkak değil yolsuz tescil davasıdır; hukuki nitelemeyi hâkim resen yapar ve bu davada m.639 zamanaşımı uygulanmaz.

Detaylı özeti gör

Davacı, 1977'de ölen annesi Nesibe'nin 1947'de ölen kocası İsmail'den intikal eden terekede 1/4 miras payı bulunmasına rağmen çekişmeli 795 parsel sayılı taşınmazın 1975 kadastro tespitinde davalılar adına tespit edildiğini ileri sürerek tapu iptali ve tescil, olmazsa tazminat istemiştir. Keşan 2. Asliye Hukuk Mahkemesi davayı 4721 sayılı TMK m.639 uyarınca zamanaşımının geçtiği gerekçesiyle reddetmiştir. 1. Hukuk Dairesi, iddianın ileri sürülüş biçimine göre uyuşmazlığın mirasta istihkak değil ketmi vereseden kaynaklanan yolsuz tescil (TMK m.1025) olduğunu, dolayısıyla m.639 zamanaşımına dayanılamayacağını belirtmiştir. Daire ayrıca, kadastro tespitine karşı açılan davanın 2002'de kesin hükme bağlanmış olmasına göre 3402 sayılı Kanun m.12/3'teki on yıllık hak düşürücü sürenin de dolmadığını saptamıştır.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 639, miras hukuku kapsamında zamanaşımı konusunu düzenler.

veraset ve tenkis davalarında profesyonel destek

TMK Madde 639 Miras sebebiyle istihkak davası: Zamanaşımı