TMK Madde 176 Boşanmada tazminat ve nafakanın ödenme biçimi

Özet 5 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 176, boşanmada maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının ödenme biçimini, sona erme hâllerini ve irat miktarının değiştirilmesi olanağını düzenlemektedir.

Resmi Metin

Tazminat ve nafakanın ödenme biçimi

Madde 176- (1) Maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebilir.

(2) Manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemez.

(3) İrat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar; alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır.

(4) Tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılması veya azaltılmasına karar verilebilir.

(5) Hâkim, istem hâlinde, irat biçiminde ödenmesine karar verilen maddî tazminat veya nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, boşanmada maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının ödenme biçimini, sona erme hâllerini ve irat miktarının değiştirilmesi olanağını düzenlemektedir. Birinci fıkra, maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenmesine karar verilebileceğini öngörürken, ikinci fıkra manevî tazminatın irat biçiminde ödenmesine karar verilemeyeceğini hükme bağlamaktadır. Üçüncü fıkra, irat biçiminde ödenen maddî tazminat veya nafakanın alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkacağını; alacaklı tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâllerinde ise mahkeme kararıyla kaldırılacağını belirlemektedir.

Dördüncü fıkra, tarafların malî durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilmesine olanak tanımaktadır. Beşinci fıkra ise hâkime, istem hâlinde iradın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabilme yetkisi vermektedir. 4721 sayılı Kanun’un gerekçesinde bu son fıkranın, nafaka alacaklılarının her yıl artırım davası açmak zorunda kalmalarının yarattığı mağduriyetin önüne geçme amacıyla getirildiği belirtilmiştir.

Gerekçe

Maddenin birinci ve ikinci fıkrası yürürlükteki maddeden aynen alınmıştır.

Yürürlükteki maddenin ikinci ve üçüncü fıkrası birleştirilmek suretiyle üçüncü fıkra olarak kaleme alınmış; iradın arttırılması veya azaltılmasını gerektiren haller maddede dördüncü fıkra halinde; hükme bağlanmıştır.

Maddenin beşinci fıkrasıyla istem halinde, hakime, maddi tazminat ya da nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğine ilişkin karar verebilmesi olanağı sağlanarak, ekonomik ve mali açıdan güçsüz olan nafaka alacaklılarının her yıl masraf ve emek sarfı suretiyle arttım davaları açmaları önlenmek ve bu nedenle mağduriyetlerine son verilmek istenmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/445 K. 2019/1129 Bozma
Nafaka Tazminat

İrat biçiminde ödenen yoksulluk nafakası, asgari ücretle güvencesiz çalışma yoksulluğu kaldırmadığından tümden kaldırılamaz; ancak boşanmadan sonra denge nafaka alacaklısı lehine değişmişse TMK m.176 ve m.4 hakkaniyet ilkesi gereği nafaka uygun bir miktarda indirilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Boşanmadan sonra asgari ücretle sigortalı çalışmaya başlayan eş yönünden yoksulluk nafakasının (TMK m.176) kaldırılması koşullarının oluşup oluşmadığı. Değerlendirme: Asgari ücret düzeyinde, sabit ve güvenceli olmayan bir işte çalışma davalıyı yoksulluktan kurtarmadığından nafaka tümden kaldırılamaz; ancak denge davalı lehine değiştiğinden TMK m.4 hakkaniyet gereği uygun miktarda indirilmesi gerekir. Sonuç: Direnme kararı, bozma metnindeki "MK m.6" ibaresi "TMK m.4" olarak düzeltilerek değişik gerekçeyle bozulmuştur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2014/692 K. 2016/125 Bozma
Nafaka Tazminat

Asgari ücret düzeyinde gelir elde edilmesi tek başına TMK m.176 anlamında yoksulluğu ortadan kaldırmaz; yoksulluk durumu günün ekonomik koşulları ile tarafların sosyal-ekonomik durumuna göre takdir edilir ve nafakanın kaldırılması istemi, indirilmesi istemini de kapsar.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Boşanma sonrası bağlanan yoksulluk nafakasının, nafaka alacaklısının asgari ücretle sigortalı çalışmaya başlaması nedeniyle kaldırılıp kaldırılamayacağı ve kaldırma talebinin indirme talebini kapsayıp kapsamadığı. Değerlendirme: Asgari ücret düzeyinde gelir tek başına yoksulluğu ortadan kaldırmaz; davalının sigortası düzensiz olup sürekli gelir kabul edilemez, davacı ekonomik olarak daha güçlüdür. "Çoğun içinde az da vardır" ilkesiyle kaldırma talebi indirmeyi de kapsar. Sonuç: Direnme kararı Özel Daire bozma gerekçesiyle BOZULMUŞTUR.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/142 K. 2023/184 Direnme Bozuldu
Nafaka Tazminat Usul

Yoksulluk nafakası TMK m.176 uyarınca aylık irat yerine üç yıllık toplam tutar üzerinden bir defaya mahsus toptan ödeme biçiminde de hükmedilebilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Çalışan, asgari ücretli ve gelir getiren malvarlığı bulunmayan kadın eşin boşanma yüzünden yoksulluğa düşüp düşmeyeceği ve yoksulluk nafakası koşullarının (TMK m.175) oluşup oluşmadığı; nafakanın TMK m.176 gereğince toptan ödenmesi. Değerlendirme: HGK çoğunluğu, davacı kadının sürekli ve düzenli geliri bulunduğundan boşanma sebebiyle yoksulluğa düşmeyeceğini, m.175 koşullarının oluşmadığını kabul etmiştir. Sonuç: Direnme kararı Özel Daire bozma kararı doğrultusunda oy çokluğuyla BOZULMUŞTUR.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/1009 K. 2019/1179 Onama
Nafaka Tazminat Usul m.176/3 m.176/4

TMK m.176/3'teki kaldırma halleri ile m.176/4'teki artırma-azaltma sıralaması ödeme gücü bulunan borçlu için geçerli olup, nafaka yükümlüsünün kendi kusuru olmaksızın mali gücünü yitirmesi halinde hâkim TMK m.1 gereğince yoksulluk nafakasını m.176/4 uyarınca tamamen kaldırabilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Nafaka alacaklısının asgari ücretle çalışmaya başlamasına karşın yoksulluğunun sürdüğü, buna karşılık nafaka borçlusunun mali gücünün düştüğü durumda yoksulluk nafakasının TMK m.176/3 uyarınca kaldırılıp kaldırılamayacağı. Değerlendirme: Asgari ücret yoksulluğu kaldırmaz; ancak TMK m.1 ışığında, kendi kusuru olmaksızın yoksullaşan borçlunun mali gücü kalmadığında nafaka m.176/4'e göre tamamen kaldırılabilir. Sonuç: Direnme kararının ONANMASINA, oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/965 K. 2019/1158 Onama
Nafaka Tanıkla İspat Usul m.176/4

TMK m.176/4 uyarınca, nafaka borçlusunun da kendi kusuru olmaksızın asgari ücret seviyesinde gelirle yoksul durumda bulunması halinde, irat biçimindeki yoksulluk nafakasının azaltılması yerine tamamen kaldırılmasına karar verilebilir.

Detaylı özeti gör

Boşanma sonrası bağlanan yoksulluk nafakasının kaldırılması/azaltılması istemine ilişkin davada, asgari ücretle çalışan nafaka alacaklısının yoksulluğunun ortadan kalkıp kalkmadığı ile TMK m.176/4 uyarınca nafakanın kaldırılmasının mı yoksa indirilmesinin mi gerektiği tartışıldı. HGK, hem alacaklının hem borçlunun asgari ücret seviyesinde gelirinin bulunduğunu, her ikisinin de yoksul sayılması gerektiğini benimsedi. Sonuç: Yerel mahkemenin yoksulluk nafakasının kaldırılmasına dair direnme kararı oy çokluğuyla ONANDI.

Diğer kararlar (2)
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2011/514 K. 2011/542 Direnme Bozuldu
Nafaka

TMK m.176 uyarınca yoksulluk nafakası alacaklısının yoksulluğu tamamen ortadan kalktığında nafaka kaldırılır; ileride yeniden yoksulluğa düşebileceği düşüncesiyle şarta bağlı hüküm kurulamayacağından kaldırma yerine miktarın indirilmesi yoluna gidilemez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Boşanma sonucu bağlanan yoksulluk nafakası alacaklısının gelirinin onu yoksulluktan kurtaracak düzeye ulaşması halinde nafakanın tamamen kaldırılması mı yoksa miktarının indirilmesi mi gerektiği. Değerlendirme: TMK m.176 uyarınca yoksulluk ortadan kalkınca nafaka mahkeme kararıyla kaldırılır; ileride tekrar yoksulluğa düşme endişesiyle şarta bağlı hüküm kurulamayacağından indirme yoluna gidilemez. Sonuç: Yerel mahkemenin nafakanın kaldırılmasına ilişkin direnme kararı onanmıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2006/69 K. 2006/117 Onama
Tazminat Nafaka m.176/1

Yoksulluk nafakasının toptan veya irat biçiminde ödenmesine karar verilebilmesi için tarafların ekonomik-sosyal durumları, ödeme gücü ve istekleri ile mali ilişkinin uzamasının sakıncalı olup olmadığı birlikte değerlendirilir (TMK m.176/1).

Detaylı özeti gör

Boşanma sonucu maddi/manevi tazminat ve yoksulluk nafakası istenen davada, uyuşmazlık nafakanın toptan mı irat biçiminde mi ödeneceğindedir. HGK, TMK m.176/1 uyarınca tarafların ekonomik-sosyal durumu, ödeme gücü ve istekleri ile boşanan eşler arasındaki mali ilişkinin uzamasının sakıncası değerlendirildiğinde yoksulluk nafakasının toptan ödenmesine karar verilmesini usul ve yasaya uygun bulmuştur. Sonuç: Yerel mahkemenin direnme kararı bu yönden ONANMIŞTIR.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2020/683 K. 2020/970 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Yoksulluk nafakasının azaltılması talebi TMK 176/4'e dayanır; BAM bu madde uyarınca azaltmanın ancak mali durumun değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde mümkün olduğunu, somut olayda olağanüstü bir değişiklik bulunmadığını belirterek azaltma davasının reddini onamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, batı iline tayini ve maaşındaki haciz kesintileri nedeniyle eski eşine ödediği aylık 1.200 TL yoksulluk nafakasının azaltılmasını istemiş, ilk derece mahkemesi nafaka artırımından kısa süre sonra açılan davada tarafların durumunda değişiklik olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Adana BAM, TMK 176/4 uyarınca uyarlamayı gerektirir olağanüstü bir değişiklik bulunmadığını, nafaka artırımı ile dava arasında geçen yaklaşık 10 ayın makul süre olmadığını belirtmiştir. Davanın reddinde isabetsizlik görmeyerek davacının istinaf istemini esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2020/926 K. 2020/971 Kısmen Kabul

Nafaka artırımının dayanağı TMK 176/3'tür; BAM bu madde uyarınca mali durumun değişmesi ve hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın artırılabileceğini belirtmiş, çocuk yönünden artırımı denge ve ÜFE oranına uygun bulurken kadın yönünden istinafı kesinlik sınırı nedeniyle usulden reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı anne, kendisi ve müşterek çocuk için bağlanan yoksulluk ve iştirak nafakalarının artırılmasını istemiş, ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabulle yoksulluk nafakasını 1.700 TL'ye, iştirak nafakasını 2.000 TL'ye yükseltmiştir; davalı erkek artırıma itirazla istinafa başvurmuştur. Adana BAM, kadın yararına kabul edilen yıllık nafaka farkının (200x12=2.400 TL) kesinlik sınırı olan 4.400 TL'nin altında kalması nedeniyle davalının kadın yönünden istinaf talebinin kesin karara ilişkin olduğunu belirleyip usulden reddetmiştir. Çocuğa takdir edilen iştirak nafakasını ise sosyal-ekonomik durumlara ve ÜFE oranına uygun bularak bu yöndeki istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2020/684 K. 2020/975 Düzelterek Esastan Red

Adana BAM, TMK 176/3-4 uyarınca yoksulluk nafakasının ancak yoksulluğun ortadan kalkması veya mali durumun değişmesiyle kaldırılacağını; kadının geçici/asgari ücret gelirinin yoksulluğu gidermediğini, erkeğin gelir azalmasını ispatlayamadığını belirleyerek kaldırma talebini reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı erkek, anlaşmalı boşanma ile bağlanan yoksulluk nafakasının kaldırılmasını ve iştirak nafakalarının indirilmesini istemiş; ilk derece mahkemesi yoksulluk nafakasının kaldırılmasını kabul etmiştir. Davalı kadın, kaldırma şartlarının oluşmadığını ileri sürerek istinafa başvurmuştur. Adana BAM, kadının yalnızca geçici/asgari ücretle çalıştığı ve bu gelirin yoksulluktan kurtarmadığı, erkeğin gelirinde azalma iddiasını da ispatlayamadığı gerekçesiyle ilk derece kararını hatalı bulmuş; istinafı kabul edip yoksulluk nafakasının kaldırılması talebini düzelterek reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/2264 K. 2020/702 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, anlaşmalı boşanmada bağlanan yoksulluk nafakasında, Bağ-Kur emeklisi olarak düzenli maaş alan ve üç ev ile iki arsadan kira geliri elde eden davalı kadının TMK 175-176 anlamındaki yoksulluğunun ortadan kalktığını belirleyerek nafakanın dava tarihinden kaldırılmasına karar vermiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı erkek, anlaşmalı boşanma sırasında davalı kadın lehine bağlanan aylık 800 TL yoksulluk nafakasının, kendi gelirinin sağlık sorunları nedeniyle azalması ve kadının ekonomik durumunun iyileşmesi gerekçesiyle kaldırılmasını istemiş; ilk derece mahkemesi davayı reddetmiştir. Adana BAM, davalı kadının Bağ-Kur emeklisi olarak düzenli maaş aldığını, üzerine kayıtlı üç bağımsız ev ve iki arsadan kira geliri elde ettiğini, böylece TMK 175-176 anlamındaki yoksulluğunun ortadan kalktığını belirlemiştir. Bu nedenle davacının istinaf başvurusunu kabul ederek red kararını kaldırmış ve yoksulluk nafakasının dava tarihinden itibaren kaldırılmasına karar vermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/2113 K. 2020/649 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.176/4 uyarınca yoksulluk nafakasının tarafların değişen sosyal-ekonomik durumuna, enflasyona ve hakkaniyete göre artırılabileceğini gözeterek, ilk derece mahkemesince yapılan nafaka artırımını ve miktarını yerinde bulup istinafı esastan reddetti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Anlaşmalı boşanmada lehine aylık 200 TL yoksulluk nafakası bağlanan ev hanımı davacı kadın, geçen süre ve enflasyon nedeniyle nafakanın yetersiz kaldığını ileri sürerek TMK m.176/4 uyarınca nafakanın 750 TL'ye çıkarılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi nafakayı 350 TL'ye yükseltmiş; davacı vekili artırımın az olduğu gerekçesiyle istinafa başvurmuş, Adana BAM tarafların durumu ve hakkaniyet ölçütüyle artırımı yerinde bularak başvuruyu esastan reddetmiştir.

Diğer kararlar (1)
Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/2417 K. 2019/432 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Daire, irad biçimindeki nafakanın TMK 176/3 uyarınca ancak yoksulluğun ortadan kalkmasıyla kaldırılabileceğinden hareketle, kadının yetim aylığı onu yoksulluktan kurtarmadığı için kaldırma şartlarının oluşmadığını saptayıp nafakayı kaldırma yerine indirme yönünde uygulamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Anlaşmalı boşanma sonrası kadın yararına bağlanan aylık 300 TL yoksulluk nafakasının, kadının ölen babasından yetim aylığı almaya başlaması nedeniyle kaldırılması istenmiş; ilk derece mahkemesi nafakayı tamamen kaldırmıştır. Adana BAM, aylık 1100 TL yetim aylığının kadını yoksulluktan kurtarmadığını, kaldırma şartlarının bulunmadığını ancak maaş gelirinin nafakanın indirilmesi sebebi olduğunu değerlendirmiştir. Daire, hakkaniyet ilkesi gereği nafakanın makul oranda indirilmesi gerekirken tamamen kaldırılmasını hatalı bularak istinaf başvurusunu kabul etmiş, ilk derece kararını kaldırıp nafakayı dava tarihinden itibaren aylık 150 TL'ye indirmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 176, evlilik birliğinin sona ermesine ilişkin tazminat ve nafakanın ödenme biçimi bakımından sık başvurulan hükümlerdendir.

Adana’da boşanma davalarında avukat desteği

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!