TMK Madde 177 - Boşanma sonrası nafaka davası: Yetki

Uyuşmazlık, davacının açtığı velayetin değiştirilmesi ve buna bağlı iştirak nafakasının kaldırılması davasında, davalının yetki itirazı üzerine yetkili mahkemenin tespiti noktasında toplanmaktadır. Yerel mahkeme, TMK m.177 uyarınca boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkili olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiş; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ise bu hükmü bozmuştur. Daireye göre asıl dava velayetin değiştirilmesine ilişkin olup, iştirak nafakasının kaldırılması talebi asıl davaya bağlı fer'i bir istek niteliği taşıdığından uyuşmazlık HMK m.382/2-b-13 uyarınca çekişmesiz yargıya dahildir. Bu nedenle TMK m.177'deki kural uygulanmayıp, HMK m.384 gereği talepte bulunanın veya ilgililerden birinin oturduğu yer mahkemesi yetkilidir; davacının kendi oturduğu yerde açtığı ve davalının aksini iddia etmediği davada yetki itirazının reddi ile işin esasının incelenmesi gerekirken yetkisizlik kararı verilmesi hatalı bulunmuştur.

Boşanmadan sonra açılan bu davada davacı, eski eşi lehine hükmedilen yoksulluk nafakası ile çocuk için hükmedilen iştirak nafakasının kaldırılmasını ve müşterek çocuğun velayetinin anneden alınıp kendisine verilmesini talep etmiş; yerel mahkeme tüm istekler bakımından yetkisizlik kararı vermiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, nafakaların kaldırılmasına ilişkin talepler yönünden verilen yetkisizlik kararını, boşanmadan sonra açılan nafaka davalarında yetkinin nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesine ait olması (TMK m.177) nedeniyle doğru bulmuştur. Buna karşılık velayetin anneden alınıp davacıya verilmesi talebinin çekişmesiz yargı işi (HMK m.382/2-13) olduğu, TMK'da aksine özel bir yetki düzenlemesi bulunmadığından HMK m.384'teki genel yetki kuralının uygulanacağı ve davacının kendi oturduğu yer mahkemesinde bu davayı açabileceği belirtilmiştir. Bu nedenle hüküm, velayetin değiştirilmesi talebine ilişkin (2-b) bent yönünden bozulmuş; nafakaların kaldırılması talepleriyle (2-a) ve anlaşmalı boşanmaya dayalı sonraki yoksulluk nafakası talebinin reddine (1) ilişkin bölümler ise onanmıştır.

Davacı, boşandığı eşinden yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat talep etmiş; yerel mahkeme kesin yetkiden söz ederek davayı esastan incelemeden hüküm kurmuş, davacı da hükmü temyiz etmiştir. Yargıtay, TMK m.177'de boşanmadan sonra açılacak nafaka davasının nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesinde görüleceğinin düzenlendiğini, ancak bu yetkinin genel yetkili mahkemenin yetkisini ortadan kaldırmadığını ve kesin nitelikte olmadığını; ortada terditli (seçimlik) bir yetki bulunduğunu ve yetkili mahkemeyi belirlemedeki tercih hakkının davacıya bırakıldığını vurgulamıştır. Mahkeme ayrıca TMK m.174 kapsamındaki maddi ve manevi tazminatın boşanmadan bağımsız istenmesi hâlinde davalının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olduğunu, buradaki yetkinin de (HUMK m.9) kesin olmadığını ve davalının yetki itirazında bulunmadığını (HUMK m.187/2, 195) belirtmiştir. Bu nedenle işin esasının incelenmesi gerekirken kesin yetkiden söz edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı bulunarak hüküm bozulmuştur.