TBK Madde 530 - Vekâletsiz işgörme: İşin işgörenin menfaatine yapılması hâlinde

Davacı, davalının murisiyle 15.05.2006 tarihinde imzaladığı beş yıl süreli kira sözleşmesiyle arsa niteliğindeki taşınmazı kiralamış; sözleşme uyarınca masrafı kendisine ait olmak üzere burada cafe-bar inşa edip işletmiş, sonra 250 metrekarelik imalatla yeri kapalı hale getirmiştir. Taraflar 01.01.2011 tarihinde kiralananı bu kez dükkan-iş yeri olarak niteleyen üç yıl süreli yeni bir sözleşme imzalamış, yapı ruhsat yenileme talebinin reddi üzerine Belediye encümen kararıyla yıkılınca kiracı imalat bedelini istemiştir. Talep önce 40.000 TL iken sonradan 501.341,00 TL ye yükseltilmiş, kâr kaybı isteminden vazgeçilmiştir. Yerel mahkeme bilirkişi raporuna dayanarak davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire ise ilk dönemde yapılan imalatların yeni sözleşmede kiralananın vasfına dahil edildiğini ve kiraya verenin malvarlığında zenginleşme ispatlanmadığını belirterek kararı davalı yararına bozmuştur.

Davacı, davalı Belediyeden 9 yıl süreli kira sözleşmesiyle kiraladığı ve sözleşmenin başında metruk halde teslim aldığı taşınmazı otel olarak kullanıma elverişli hale getirmek için faydalı ve zorunlu masraflar yaptığını, süre sonunda kiralananı tahliye ettiğini ileri sürerek 200.000,00 TL alacağın tahsilini istemiştir. Davalı, ihale şartnamesinde kiracının yapacağı işlerin sayıldığını, bunlar dışındaki işlerin bedelinin istenemeyeceğini savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi, imalatların yapıldıkları yıl rayiçlerine göre yıpranma düşülerek hesaplanan 98.404,40 TL'yi vekaletsiz iş görme hükümleri uyarınca hüküm altına almış, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Daire, hükme esas alınan 01.10.2024 tarihli bilirkişi raporunun önceki raporlarla çelişkiyi açıklamadığını, kalemler yönünden faydalı ve zorunlu ayrımını ve imalat tarihlerini belirlemediğini; ayrıca davacı tacir olduğundan ticari faiz yerine yasal faiz yürütülmesini hatalı bularak kararı bozmuştur.

Davacı kiracı şirket, davalı ile 28.08.2007 tarihinde imzaladığı kira sözleşmesi uyarınca alışveriş merkezindeki yeri kiralamış ve kiralananda tadilat yapmış; ancak kendisine bağımsız bölüm yerine AVM koridorunun tahsis edildiğini, kiralananın sözleşmeye uygun kullanıma elverişli teslim edilmediğini ileri sürerek kira sözleşmesinden doğan borcu bulunmadığının tespitini ve şimdilik 20.000 TL maddi tazminatı istemiştir. Davalı, kiralananın 05.02.2009 tarihinde tahliye edildiğini ve ayıp ihtarı gönderilmediğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, bilirkişi raporunda tadilatların cinsi ve değeri ile kiralanan yerin koridor olup olmadığının tespit edilemediği gerekçesiyle davayı ispatlanamadığından reddetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi, kiracının yaklaşık bir buçuk yıl kullandığı halde ayıp ihbarında bulunmadığını belirterek başvuruyu esastan reddetmiştir. Daire, TBK 530 uyarınca yapılan tadilatların neler olduğunun ve davalıca benimsendiğinin ispat edilemediğini belirterek kararı onamıştır.

Davacı, davalılarla birlikte 1/3 hisseyle paydaş olduğu taşınmazın, davalıların murisi olan kardeşi tarafından 01.01.2003 tarihinde kiraya verildiğini, murisin 2006 yılında vefatından sonra kira bedellerini mirasçıların almaya devam ettiğini ileri sürerek 2008 ile 2013 arasındaki kiralardan hissesine düşen 109.400,00 TL'nin tahsilini istemiştir. Davalılar kira bedellerini almadıklarını savunmuş, yargılama sırasında davacı vefat edince davaya mirasçıları devam etmiştir. İlk derece mahkemesi, davalılardan birinin banka hesabına giren ve kira açıklaması taşıyan bedeller üzerinden davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, hesaba giren ödemelerin dava konusu taşınmaza ilişkin olduğunun ispatlanamadığını, yalnızca o taşınmaza ait ödemeler belirlenip davacının hissesine düşen miktar bakımından vekaletsiz iş görme hükümlerine göre sorumluluk değerlendirilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Davacı kiracı, davalılarla kurduğu kira sözleşmesinde kiralananın on yıl restoran olarak işletilmesinin garanti edilmesi karşılığında tadilatların beş yıl sonunda kiraya verenlere bırakılacağını, ruhsatın iptali ve kiralananın mühürlenmesi üzerine sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini ileri sürerek zorunlu ve faydalı imalat bedelinden şimdilik 20.000 TL istemiştir. Kiracıya 18.06.2015 tarihinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmiş, içki servisi yapıldığının tespiti üzerine ruhsat 13.07.2016 tarihinde iptal edilmiş, işyeri 15.07.2016 tarihinde mühürlenmiştir. İlk derece mahkemesi, sözleşmede alkolsüz lokanta işletmeciliği kararlaştırıldığı halde kiracının kendi kusuruyla aykırı davrandığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, kiracının çıkarken tüm imalatları mülk sahibine bırakacağına dair sözleşme hükümlerini geçerli sayarak kararı onamıştır.