TBK Madde 279 - Açık artırma yoluyla satış: Mülkiyetin geçmesi

Davacı, Lüksemburg'da kurulu şirket olup yüzde 50 payına sahip dava dışı ortağının alacak iddiasıyla başlattığı icra takibinde ödeme emrinin yurt dışı adresi yerine İstanbul'da tebliğ edildiğini, davalı anonim şirketteki yüzde 95 hisseyi temsil eden 169.460.996 adet muvakkat ilmühaberin haczedilip 06.01.2010 ve 07.01.2010 tarihli ihalelerle davalı İsviçre şirketine satıldığını, bu şirketin de hisselerin yüzde 56'sını 22.02.2010, yüzde 33,5'ini 30.03.2011 tarihinde muvazaalı biçimde devrettiğini ileri sürerek hisselerin kendisine aidiyetinin tespitini istemiştir. İhaleler, satış ilanı tebliğindeki usulsüzlük nedeniyle icra hukuk mahkemesince feshedilmiştir. İlk derece mahkemesi asıl davayı reddetmiş, Özel Daire bozmuş, mahkeme TBK'nın 275 ve 279. maddelerine dayanarak direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, davalıların kötüniyetli olduğunun ispatlanamadığını, ağır ceza mahkemesinin beraat kararının eldeki davaya etkisi olmadığını belirterek direnme kararını genişletilmiş gerekçeyle onamıştır.

Davacı şirket, 10.05.2006 tarihinde geçerli trafik sigortası bulunmayan bir aracın karıştığı kazada ölen kişinin hak sahiplerine ödeme yapan davalının, kendisini araç maliki sayarak 23.509,11 TL için rücuen icra takibi başlattığını, oysa araçla ilgisi bulunmadığını ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini istemiş; icra baskısı altında ödeme yapması üzerine 29.01.2013 tarihli ıslah dilekçesiyle davasına 29.200,00 TL'nin istirdadı istemiyle devam etmiştir. Davalı, davacının aracı kaza tarihinden önce ihale yoluyla aldığını, malik ve işleten sıfatıyla zarardan sorumlu olduğunu savunmuştur. Mahkeme davanın kabulüne karar vermiştir. Daire ise aracın çalınıp bulunduktan sonra kasko sigortacısına teslim edildiğini, açılan ihalede 8.000,00 TL sovtaj bedeliyle davacı şirkete verildiğini saptamış; TBK'nın 279 uncu maddesi uyarınca davacının kaza tarihi itibarıyla malik olduğunu, ihalenin feshini istediğini ya da aracın uhdesine geçmediğini ispatlayamadığını belirterek hükmü bozmuştur.

Davacı şirket, icra takibi nedeniyle haczedilen aracının 08.09.2016 tarihli ihaleyle takip alacaklısı olan davalıya satılıp 15.10.2016 tarihinde onun adına tescil edildiğini, tebligat usulsüzlüğü nedeniyle ihalenin feshedilip kararın kesinleştiğini, aracın ise el değiştirerek 13.05.2019 tarihinde diğer davalıya devredildiğini ileri sürerek tescilin iptali ile aracın kendisine iadesini, bu mümkün olmazsa bedelinin tazminini istemiştir. İlk el davalı cevap dilekçesi vermemiş, diğer davalı ise kendisine husumet düşmediğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, ihalenin feshinin alıcının kusurundan kaynaklanmadığı ve son kayıt malikinin kötü niyetinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi başvuruyu esastan reddetmiştir. Daire, ihale alıcısının mülkiyeti ihale anında kazandığını, fesih kararına rağmen emin sıfatıyla zilyet konumunda bulunduğunu ve ondan iyi niyetle edinimin korunduğunu belirterek istinaf kararını gerekçesi değiştirilip düzeltilerek onamıştır.

Davacı, paylı mülkiyete tabi taşınmazda hissedar olduğunu, davalı şirketin diğer paydaş Maliye Hazinesinden hisse satın aldığını ve kendisine bildirim yapılmadığını ileri sürerek önalım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemiştir. Dosyaya göre 967/2400 pay, Özelleştirme İdaresi Başkanlığının 17.05.2016 tarihli ihtiyari ihalesinde 1.325.000,00 TL bedelle davalıya satılmış, ihale 27.06.2016 tarihinde kesinleşip Resmî Gazete'de yayımlanmış, tapuya tescil ise 29.11.2016 tarihinde yapılmıştır. Davacı 1433/2400 hisseyi 23.09.2016 tarihinde dava dışı üçüncü kişiden almıştır. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinafı esastan reddetmiş, Özel Daire ise satışın ihalenin kesinleştiği tarihte tamamlandığı ve davacının o tarihte paydaş olmadığı gerekçesiyle bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, TBK 279 uyarınca artırmadan alınan taşınmazın mülkiyetinin ancak tescille geçtiğini belirterek direnmeyi yerinde bulmuştur.