TMK Madde 995 İyiniyetli olmayan zilyedin sorumluluğu

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 995, iyiniyetli olmayan zilyedin geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorunda olmasını, iyiniyetli olmayan zilyedin yaptığı giderlerden ancak hak sahibi için de zorunlu olanların tazmin edilmesini isteyebilmesini ve iyiniyetli olmayan zilyedin şeyi kime geri vereceğini bilmediği sürece ancak kusuruyla verdiği zararlardan sorumlu olmasını üç fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

İyiniyetli olmayan zilyet bakımından

Madde 995- (1) İyiniyetli olmayan zilyet, geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorundadır.

(2) İyiniyetli olmayan zilyet, yaptığı giderlerden ancak hak sahibi için de zorunlu olanların tazmin edilmesini isteyebilir.

(3) İyiniyetli olmayan zilyet, şeyi kime geri vereceğini bilmediği sürece ancak kusuruyla verdiği zararlardan sorumlu olur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, iyiniyetli olmayan zilyedin geri vermekle yükümlü olduğu şeyi haksız alıkoymuş olması yüzünden hak sahibine verdiği zararlar ve elde ettiği veya elde etmeyi ihmal eylediği ürünler karşılığında tazminat ödemek zorunda olmasını, iyiniyetli olmayan zilyedin yaptığı giderlerden ancak hak sahibi için de zorunlu olanların tazmin edilmesini isteyebilmesini ve iyiniyetli olmayan zilyedin şeyi kime geri vereceğini bilmediği sürece ancak kusuruyla verdiği zararlardan sorumlu olmasını üç fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra kötü niyetli zilyedi tüm zarar ve elde edilmiş veya ihmalle kaçırılmış ürünler bakımından tazmin yükümlüsü kılar. İkinci fıkra gider istemini hak sahibi yararına da zorunlu olanlarla sınırlandırır. Üçüncü fıkra alıcının belirsizliği halinde sorumluluğu kusura bağlar. Avukatlık pratiğinde kötü niyetli zilyet veya hak sahibi vekili tazminat hesabını zarar, ürün ve giderleri ayrıştırarak yapmalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 908 inci maddesini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur. Ancak kaynak Kanunun 940 ıncı maddesi dikkate alınarak madde üç fıkra halinde düzenlenmiştir.

Eski metnin son cümlesinde “yedinde bulunan şeyin geri iadesi lazım geldiğini bilmediği müddetçe ancak kendi kusura ile vuku bulan zararlardan mesul olur” biçiminde bir ifadeye yer verilmiştir. Oysa zilyetin iyiniyetli olmaması demek, geri verme ile yükümlü olduğunu bilmesi veya bilmesi gerekmesi demek olduğundan, metindeki bu ifade uygun değildir. Kaynak Kanun göz önüne alınarak “iyiniyetli olmayan zilyet, şeyi kime geri vereceğini bilmediği sürece” biçiminde düzeltilmiştir.

Avukat Özeti: Madde ile İlgili Yazılarımız:

Oğlumun Vefatı Sonrası Gelinimi Evden Nasıl Çıkartırım?

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/1255 K. 2020/423 Direnme Bozuldu
Mülkiyet Usul

İyiniyetli olmayan zilyedin haksız alıkoymadan doğan zarar ve ürünleri tazmin yükümlülüğüne dayanan ecrimisil temel kaynağını TMK m.995'ten alır; idare, 2886 sayılı Kanun'un idari tahsil usulüyle bağlı olmaksızın gerçek zararını dava yoluyla ve ıslahla isteyebilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Vakıf taşınmazının fuzuli işgalinden doğan ecrimisil (haksız işgal tazminatı) davasında, idarenin 2886 sayılı Kanun m.75 uyarınca komisyonca takdir edip ihbarname ile istediği miktarla bağlı olup olmadığı, gerçek zararının fazlasını ıslahla talep edip edemeyeceği. Değerlendirme: HGK, ecrimisilin temel kaynağını TMK m.995'ten aldığını, idareyi dava yolundan alıkoyan açık hüküm bulunmadığından idarenin ihbarname miktarıyla bağlı kalmaksızın gerçek zararını dava ve ıslah yoluyla isteyebileceğini benimsemiştir. Sonuç: Direnme kararı, Özel Daire bozma kararına uyularak BOZULMUŞTUR.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2013/16151 K. 2014/23 Bozma
Mülkiyet Miras

Ecrimisil, malik olmayan kötüniyetli zilyetten istenebilen haksız işgal tazminatı olup, zilyedin kötüniyetinin başlangıç anı (muris muvazaasında baştan, satış vaadi sözleşmesinde ise kötüniyet doğmaması) tazminatın kapsamını ve hesap dönemini belirler.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Paydaşlar arasındaki ecrimisil (haksız işgal tazminatı) davasında, taşınmazı kullanan davalının hangi tarihten itibaren kötüniyetli zilyet sayılacağı ve tazminatın buna göre belirlenip belirlenmediği uyuşmazlık konusudur. Değerlendirme: Ecrimisil, malik olmayan kötüniyetli zilyetten istenebilen haksız işgal tazminatıdır; muris muvazaası nedeniyle iptal edilen paylarda kullanım baştan beri kötüniyetli, satış vaadi ile edinilen payda ise kötüniyet doğmaz; ayrıca emsal kira ve ÜFE araştırması eksiktir. Sonuç: Hüküm, kötüniyet başlangıcının ve emsal araştırmanın hatalı değerlendirilmesi nedeniyle bozulmuştur.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2014/1026 K. 2014/8020 Bozma

Taşınmazı malikin/paydaşların muvafakatiyle (rızasıyla) kullanan kişi, muvafakat dava açılarak geri alınıncaya kadar haksız işgalci/kötüniyetli zilyet (TMK m.995) sayılamaz ve bu döneme ilişkin ecrimisilden sorumlu tutulamaz.

Detaylı özeti gör

Taşınmazı malikin/paydaşların muvafakatiyle (rızasıyla) kullanan kişi, muvafakat dava açılarak geri alınıncaya kadar haksız işgalci/kötüniyetli zilyet (TMK m.995) sayılamaz ve bu döneme ilişkin ecrimisilden sorumlu tutulamaz. Ecrimisil, zilyet olmayan malikin malik olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği haksız işgal tazminatıdır; paydaş ise ancak payına isabet eden oranda ecrimisil isteyebilir, tüm bedelin tek kişiden tahsiline hükmedilemez.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2013/16990 K. 2014/1140 Bozma
Mülkiyet Usul

Malik olmayan kötüniyetli zilyet, haksız işgal ettiği taşınmaz için malike karşı en az kira geliri karşılığı bir ecrimisil ödemekle yükümlüdür; bu tazminat, malikin yoksun kaldığı faydayı kapsayacak biçimde, emsal ve rayiç araştırılarak taleple bağlı kalınarak belirlenir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Çaplı taşınmaza haksız el atan kötüniyetli zilyedin malike karşı ecrimisil (haksız işgal tazminatı) sorumluluğunun varlığı ve hesap yöntemi. Değerlendirme: Ecrimisil, malik olmayan kötüniyetli zilyetten istenebilen, en az kira geliri karşılığı bir tazminat olup; bilirkişi marifetiyle, emsal/rayiç araştırılarak ve taleple bağlı kalınarak belirlenmesi gerekir. Sonuç: İstek aşılarak ve dava tarihinden sonraki dönem de kapsanarak ecrimisile hükmedilmesi isabetsiz görülerek karar bozma yönünde verilmiştir.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 16. Hukuk Dairesi E. 2024/3129 K. 2025/167 Görevsizlik

Adana BAM, TMK m.995'e dayanan elatmanın önlenmesi ve ecrimisil isteminin TMK m.683 ile birlikte haksız fiil niteliğinde olduğunu, tarafların tacir olmasının davayı mutlak veya nispi ticari dava haline getirmeyeceğini benimsemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, kiralanan alan dışına taşılarak fazladan işgal edilen kısma yönelik elatmanın önlenmesi, kal ve ecrimisil istemine ilişkindir. Asliye ticaret mahkemesi davayı kabul ederek müdahalenin men'ine, yapıların kal'ine ve ecrimisile hükmetmiş; davalı vekili bilirkişi raporunun denetime elverişsiz olduğu gerekçesiyle istinafa başvurmuştur. Adana BAM, raporlara ilişkin itirazlar üzerinden istinaf incelemesini yürütmüştür.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2021/2131 K. 2023/20 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, fuzuli işgale dayalı TMK m.683 ve m.995 kapsamındaki elatmanın önlenmesi ve ecrimisil isteminin TMK hükümlerinden kaynaklandığını, davanın sulh değil asliye hukuk mahkemesinde görüleceğini saptayarak görevsizlik kararını kaldırmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, taşınmazların kira sözleşmesi olmaksızın haksız işgal edildiği iddiasıyla açılan elatmanın önlenmesi ve ecrimisil istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, kira ilişkisi bulunduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir. Adana BAM, fuzuli işgale dayalı istemin TMK hükümlerinden kaynaklandığını ve asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğunu belirleyerek ilk derece kararını kaldırmıştır.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/528 K. 2020/1279 Düzelterek Esastan Red

Adana BAM önünde, TMK m.995 uyarınca ecrimisil sorumluluğunun iyiniyetli olmayan (kötüniyetli) zilyede özgü olduğu; davalının haksız kullanımının kötüniyetli sayılıp sayılamayacağı ve ecrimisilin beş yıllık dönemle sınırı tartışılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, davacıların hisseli taşınmazlarını yaklaşık yirmi yıldır kayıtla ilgisi olmadan kullanan davalıya karşı açılan elatmanın önlenmesi ve ecrimisil istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, davalının taşınmazı haksız ve kötüniyetle kullandığını kabul ederek elatmanın önlenmesine ve 2000-2018 dönemi ecrimisile hükmetmiştir. Davalı, kötüniyetli olmadığını ve ecrimisilin geriye dönük beş yılla sınırlı olması gerektiğini ileri sürerek istinafa başvurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/538 K. 2020/1221 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.995 çerçevesinde hükmedilen ecrimisilde intifadan men ihtarının 23/02/2018'de tebliğ edildiğini, men koşulunun ancak bu tarihten sonra gerçekleştiğini, dolayısıyla 2015-2017 dönemi için ecrimisil istenemeyeceğini belirterek kararı kaldırıp davayı reddetti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, paydaşı olduğu taşınmazı tamamen kullanan davalı paydaştan 2015-2017 yıllarına ilişkin ecrimisil istemiş; ilk derece mahkemesi intifadan men koşulunun gerçekleştiğini kabul ederek davayı kısmen kabul edip 14.459,38 TL ecrimisile hükmetmiştir. Adana BAM, intifadan men ihtarının 23/02/2018'de tebliğ edildiğini, dolayısıyla men koşulunun ancak bu tarihten dava tarihine kadarki dönem için gerçekleştiğini, oysa hükmedilen 2015-2017 dönemi için ecrimisil istenemeyeceğini ve davacının 2018 için talebi bulunmadığını saptamıştır. Davalının istinaf başvurusunu HMK 353/1-b-2 uyarınca kabul edip ilk derece kararını kaldırmış ve davanın reddine karar vermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 995, zilyetlik ve tapu sicili hükümleri bağlamında i̇yiniyetli olmayan zilyet bakımından alanında uygulanır.

kamulaştırma ve önalım davalarında profesyonel destek

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!