TMK Madde 515 Ölüme bağlı tasarrufta koşul ve yüklemeler

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 515, ölüme bağlı tasarrufa koşullar ve yüklemeler iliştirilmesi yetkisini üç fıkra üzerinden düzenler ve bu yetkiye iki ayrı sınır getirir.

Resmi Metin

Koşullar ve yüklemeler

Madde 515- (1) Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarruflarını koşullara veya yüklemelere bağlayabilir. Tasarruf hüküm ve sonuçlarını doğurduğu andan itibaren, her ilgili koşul veya yüklemenin yerine getirilmesini isteyebilir.

(2) Hukuka veya ahlâka aykırı koşullar ve yüklemeler, ilişkin bulundukları tasarrufu geçersiz kılar.

(3) Anlamsız veya yalnız başkalarını rahatsız edici nitelikte olan koşullar ve yüklemeler yok sayılır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, ölüme bağlı tasarrufa koşullar ve yüklemeler iliştirilmesi yetkisini üç fıkra üzerinden düzenler ve bu yetkiye iki ayrı sınır getirir. Birinci fıkra mirasbırakana tasarrufunu koşullara veya yüklemelere bağlama yetkisi tanır ve hüküm sonuçlarını doğurduğu andan itibaren her ilgilinin yüklemenin yerine getirilmesini isteme hakkı verir; tasarruf yalnızca malvarlığı aktarımı değil yan davranış ödevleri de doğurabilir. İkinci fıkra hukuka veya ahlaka aykırı koşullar ile yüklemeleri ilişkin bulundukları tasarrufu geçersiz kılan ağır yaptırıma bağlar; aykırılık yüklemeyle birlikte tasarrufu çökertir. Üçüncü fıkra anlamsız ya da yalnız başkalarını rahatsız edici yüklemeleri yok sayar; bu hâlde tasarruf ayakta kalır, yalnız ilgili yükleme silinir. Avukatlık pratiğinde tasarrufa koşul veya yükleme eklerken meşru bir amaca dayandığı somut biçimde gerekçelendirilmeli; aksi halde ya tasarrufun tümü ya yüklemenin tek başına geçersizliği gündeme gelir.

Gerekçe

Eski Kanunun 462 nci maddesini karşılamaktadır.

Eski maddenin kenar başlığıyla birlikte birinci ve ikinci fıkraları arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasında “kanuna yahut adabı umumiyeye mugayir” deyimi yerine “Hukuka veya ahlaka aykırı” deyimi kullanılmıştır. Yürürlükteki ikinci fıkra bu tür yükümlülükler ve şartların “batıl” olduğunu ifade etmektedir. Oysa Miras Hukukunda butlan yaptırımı değil iptal yaptırımı söz konusudur. Bu genel ilkeye uygun olarak ikinci fıkranın birinci cümlesindeki hukuka veya ahlaka aykırı koşulların ve yüklemelerin ilişkin bulundukla tasarrufu geçersiz kıldıkları ifade edilmiştir.

Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasının ikinci cümlesinde yer alan hüküm, değişiklik sonunda kaynak Kanunun 482 inci maddesinde olduğu gibi üçüncü fıkra haline getirilmiştir. 1984 tarihli Öntasarı da aynı esası kabul etmiştir. Üçüncü fıkra yürürlükteki hükümden farklı olarak anlamsız veya yalnız başkalarını rahatsız edici olan koşullar ve yüklemelerin “lağıv” olması yerine “yok sayılır” olduğunu kabul etmiştir. “Lağıv” sözcüğü, İsviçre aslındaki “nicht vorhanden” sözcüklerini karşılamamaktadır. Bunun yerine daha uygun bir çeviri olarak “yok sayılma” sözcükleri kullanılmıştır.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 2.HD içtihatları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2008/19509 K. 2009/1538 Bozma

Mirasbırakan, ölüme bağlı tasarruflarına kendisi veya üçüncü kişiler yararına alacak hakkı doğuran yüklemeler koyabileceği gibi, tasarrufu ölümden önce ya da sonra gerçekleşecek bir koşula da bağlayabilir.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, lehine belirli mal vasiyet edilen davalı vakfın, mirasbırakanın hastalığında bakımı ve tedavisinin yaptırılması ile cenazesinin defni gibi vasiyetnamede öngörülen şart ve yükümlülükleri yerine getirmemesi nedeniyle açılan vasiyetnamenin iptali davasına ilişkindir. Yerel mahkeme vasiyetnamenin tamamının iptaline hükmetmiş, Yargıtay bu hükmü bozmuştur. Yargıtay, TMK m.515 uyarınca mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufuna yükleme (mükellefiyet) koyabileceğini ve tasarrufu ölümden önce veya sonra gerçekleşecek bir koşula bağlayabileceğini, koşula bağlı tasarrufta lehtarın kazanımının ancak koşulun gerçekleşmesine bağlı olduğunu, aksi hâlde tasarrufun hüküm doğurmayacağını belirtmiştir. Somut olayda davalı vakıf yalnızca üçüncü maddedeki bakım-tedavi-defin şartını ifa etmediğinden, yalnızca bu şarta bağlı üçüncü maddenin iptaline karar verilmesi gerekirken; Çivril Kuran Kursu lehine mal vasiyeti ve dükkân kira gelirine ilişkin irat vasiyeti gibi şart ve mükellefiyete bağlanmamış diğer maddelerin de iptalini doğuracak şekilde tamamının iptaline hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüştür.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 515, miras hukuku kapsamında koşullar ve yüklemeler konusunu düzenler.

veraset ve tenkis davalarında profesyonel destek

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!