TMK Madde 325 Çocukla üçüncü kişilerin kişisel ilişki kurması

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 325, ana ve baba dışındaki üçüncü kişilerin çocuk ile kişisel ilişki kurma hakkını düzenler.

Resmi Metin

Üçüncü kişiler ile

Madde 325- (1) Olağanüstü hâller mevcutsa, çocuğun menfaatine uygun düştüğü ölçüde çocuk ile kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkı diğer kişilere, özellikle hısımlarına da tanınabilir.

(2) Ana ve baba için öngörülen sınırlamalar üçüncü kişiler için kıyas yoluyla uygulanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, ana ve baba dışındaki üçüncü kişilerin çocuk ile kişisel ilişki kurma hakkını düzenler. Birinci fıkraya göre olağanüstü hâller mevcutsa, çocuğun yararına uygun düştüğü ölçüde çocuk ile kişisel ilişki kurma hakkı diğer kişilere, başta hısımlar olmak üzere tanınabilir. Hüküm en sık dede, nine, abi-kardeş gibi yakın hısımların çocukla bağlantı kurma talebinde uygulanır; üçüncü kişi sıfatı geniş yorumlandığından kanunda sayılmamış kişiler de hukuki yararlarını gösterdikleri ölçüde başvuru ehliyeti kazanabilir. Olağanüstü hâl kıstası, çocuğun ana-babası ile mevcut bağının yetersiz veya kopuk olması, ana-babadan birinin ölmüş olması yahut ciddi bakım yokluğu gibi olgularla somutlaşır. İkinci fıkra ana ve baba için 324. maddede öngörülen sınırlamaların üçüncü kişiler için de kıyas yoluyla uygulanacağını belirtir. Avukatlık pratiğinde olağanüstü hâl ile çocuğun yararının uyumu, dilekçede ayrı paragraflar hâlinde gerekçelendirilmeli; çocuk ile başvuran arasındaki mevcut bağ tanık beyanları ile desteklenmelidir.

Gerekçe

Yürürlükteki Kanunda mevcut olmayan ve İsviçre Medeni Kanununun 274a maddesinden alınan bu maddede, ana ve baba dışında kalan üçüncü kişilerin, özellikle de hısımların, olağanüstü sebeplerin varlığı halinde ve çocuğun menfaatine uygun düştüğü ölçüde, çocuk ile kişisel ilişki kurabilecekleri hükme bağlanmaktadır. Madde, bugün sadece Büyükada ve Büyükbabaların torunlarıyla kişisel ilişki kurma hakları açısından bir Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararıyla sonuca bağlanmış olan bir sorunu, üçüncü kişilerin çocuk ile kişisel ilişki kurmaları için gerekli olan koşulları da belirten bir Medeni Kanun hükmüyle açıklığa kavuşturmak amacını taşımaktadır.

İkinci fıkrada, ana ve babanın çocuk ile kişisel ilişki kurma haklarıyla ilgili sınırlamaların burada da kıyas yoluyla uygulanacağı belirtilmiştir.

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları - TMK m.325 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.

AYM Birinci Bölüm B. No: 2014/5974 İhlal bulunmadı

TMK m.325 uyarınca olağanüstü hâller mevcutsa, çocuğun menfaatine uygun düştüğü ölçüde çocuk ile kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkı diğer kişilere, özellikle hısımlarına da tanınabilir; AYM, m.323 ile bu hükmü birlikte inceleyerek sınırlı sayı listesi bulunmadığını belirtmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar konusu: Başvuru, soy bağının reddi için kayyım atanma zorunluluğunun bulunması ve hak düşürücü süre öngörülmesi, ayrıca boşanma davasına ilişkin yargılama sırasında davalı eşin çocuğun biyolojik babası olmadığının tespit edilmesine rağmen davalı ile çocuk arasında kişisel ilişkinin devamına karar verilmesi nedenleriyle aile hayatına saygı hakkının, kayyım tayinine ilişkin yargılama sürecinin uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

Kararı AYM Kararlar Bilgi Bankası'nda incele →

İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2013/1926 K. 2015/1139 Direnme Bozuldu
Velayet

TMK m.324 uyarınca velayet kendisinde olan ana/baba, çocuğun diğer ebeveynle kişisel ilişkisini zedelemekten kaçınmakla yükümlüdür; bu ilişkiyi sürekli engellemesi velayet hakkının kötüye kullanılması niteliğinde olup, çocuğun yararı gereği velayetin değiştirilmesini gerektirir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Velayeti kendisinde bulunan annenin, çocuğun babasıyla kişisel ilişki kurmasını sürekli engellemesinin velayetin değiştirilmesi sebebi oluşturup oluşturmadığı (TMK m.324-325). HGK değerlendirmesi: Kişisel ilişkiyi sürekli engelleyen ve bu nedenle çocuk teslimine muhalefetten yaptırım uygulanan anne, m.325'teki yükümlülüğe aykırı davranarak velayet hakkını kötüye kullanmıştır; çocuğun gelişimi için velayetin babaya verilmesi gerekir. Sonuç: Velayetin değiştirilmesi isteminin reddine ilişkin direnme kararı bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2008/709 K. 2008/712 Direnme Bozuldu
Velayet

TMK m.325 uyarınca üçüncü kişilerle (babaanne dahil) kişisel ilişki ancak olağanüstü haller ve çocuğun yararı gerektirdiğinde kurulur; deliller ve bilirkişi görüşlerine göre ilişki çocuğun menfaatine uygun düşmüyorsa istem reddedilir, koşullar değişirse yeniden istenebilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Büyükanne (babaanne) ile torunları arasında kişisel ilişki kurulmasının koşulları ve bunun çocukların menfaatine bağlı olup olmadığı (TMK m.325). HGK değerlendirmesi: Üçüncü kişilerle kişisel ilişki ancak olağanüstü haller ve çocuğun yararı gerektirdiğinde kurulur; toplanan delillere göre kişisel ilişki çocukların menfaatine uygun düşmediğinden istem reddedilmeli, koşullar değişirse ilerde yeniden istenebilir. Sonuç: Davanın kabulüne ilişkin direnme kararı bozulmuştur.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/121 K. 2020/13 İstinaf Kabulü / Kaldırma

TMK 325/1 uyarınca Adana BAM, babanın yurt dışında yaşamasının tek başına olağanüstü hal sayılamayacağını, babaanne ve dedenin babaya tanınan geniş ilişki günlerinde torunlarını görebildiğini saptamış; koşullar oluşmadığından kabul kararını kaldırıp davanın reddine hükmetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Babaanne ve dede, yurt dışında çalışan oğullarının kişisel ilişki günlerinden ayrı olarak torunları ile kişisel ilişki kurulmasını talep etmiş; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Davalı anne kararı istinaf etmiştir. Adana BAM, babaya tanınmış geniş kişisel ilişki günleri bulunduğunu, babanın yurt dışında yaşamasının tek başına TMK m.325'teki olağanüstü hal sayılamayacağını ve davacıların bu süre içinde torunlarını görebildiğini saptamıştır. Annenin istinaf başvurusunu kabul ederek ilk derece kararını ortadan kaldırmış ve davacıların davasının reddine karar vermiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!