TMK Madde 326 - Çocukla kişisel ilişki: Yetki

Uyuşmazlık, dede ve babaanne ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulması istemine bakacak yetkili mahkemenin belirlenmesine ilişkindir; davalı anne süresi içinde yetki itirazında bulunmuştur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK m.326/1 uyarınca kişisel ilişki kurulmasıyla ilgili düzenlemelerde çocuğun oturduğu yer mahkemesinin de yetkili olduğunu ve velayet altındaki çocuğun yerleşim yerinin TMK m.21 gereği ana ve babanın (ortak yerleşim yeri yoksa çocuğun bırakıldığı tarafın) yerleşim yeri olduğunu vurgulamıştır. Toplanan delillerden davalı anne ile çocuğun yerleşim yerinin Hatay olduğu anlaşıldığından, süresi içindeki yetki itirazının kabulü ile yetkisizlik kararı verilmesi gerekirken işin esasının incelenmesi doğru görülmemiştir. Bu nedenle yerel mahkeme hükmü bozulmuştur.

Davada, çocukla kişisel ilişkinin değiştirilmesi istemine karşı ileri sürülen yetki itirazının süresinde yapılıp yapılmadığı uyuşmazlık konusudur. Yerel aile mahkemesi yetki itirazını süresinde olmadığı gerekçesiyle reddetmiş; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi ise davanın basit yargılama usulüne tabi bulunması (HUMK m.176/4) ve basit yargılama usulünde ilk itirazların ilk oturumda da ileri sürülebilmesi (HUMK m.187) nedeniyle bu gerekçeyi yerinde görmemiştir. Bununla birlikte Daire, çocukla kişisel ilişki davalarında yetkiyi düzenleyen TMK m.326 ile yerleşim yerine ilişkin TMK m.21 uyarınca ret kararının sonucu itibarıyla doğru olduğunu belirlemiştir. Bu nedenle, gerekçesi hatalı olsa da sonucu doğru bulunan hükmün onanmasına oybirliğiyle karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, boşanma kararı henüz kesinleşmeden açılan ve baba ile çocuk arasında kişisel ilişki tesisine yönelik davada, davalının yetki itirazı üzerine yerel mahkemenin verdiği yetkisizlik kararının yerinde olup olmadığına ilişkindir. Yargıtay, boşanma davası devam ederken açılan bu istemin bağımsız bir kişisel ilişki davası değil, boşanma davasının devamı süresince babanın çocukla kişisel ilişkisinin tedbiren düzenlenmesi niteliğinde olduğunu belirtmiştir. Boşanma davası açıldıktan sonra kişisel ilişki tesisi de dahil her türlü tedbiri alma yetki ve görevi TMK m.169 uyarınca boşanma davasına bakan mahkemeye ait olduğundan, somut olayda TMK m.326/1'deki yetki kuralının uygulanma olanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle davalının yetki itirazının reddi ile işin esasının incelenmesi gerekirken yetkisizlik kararı verilmesini doğru bulmayan Yargıtay, yerel mahkemenin hükmünü bozmuştur.

Uyuşmazlık, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu çerçevesinde haklarında tedbir kararı verilen küçüklerle velileri arasındaki kişisel ilişkinin TMK m.324-326 gereğince kısıtlanması ya da kaldırılması talebine ilişkin olup, hükmü davacı kurum temyiz etmiştir. Yerel mahkeme bu talebi karşılamak yerine küçükler için yeniden bakım tedbirine ve anneyle kişisel ilişki kurulmasına hükmederek toplanan delilleri talep doğrultusunda değerlendirmemiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, delillerin istem doğrultusunda değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmasını taleple bağlılık ilkesine aykırı bularak hükmü bu sebeple BOZMUŞtur. Kararda TMK m.326, davanın hukuki dayanağını oluşturan m.324-326 aralık atfının bir parçası olarak anılmıştır.