TMK Madde 323 Çocukla kişisel ilişki: Kural

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 323, ana ve babanın velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurma hakkını düzenler.

Resmi Metin

Kural

Madde 323- Ana ve babadan her biri, velâyeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, ana ve babanın velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurma hakkını düzenler. Hükme göre ana ve babadan her biri, böyle bir durumda bağımsız olarak kişisel ilişki kurma hakkı sahibidir. Hak iki ana hâlde ortaya çıkar: velayetin diğer eşe verildiği boşanma sonrası ile çocuğun başka bir kişinin bakım ve sorumluluğuna bırakılmış olduğu hâl. "Uygun" sıfatı, ilişkinin biçim ve sıklığının çocuğun yaşı, yaşam düzeni ve ihtiyaçlarına uydurulması anlamına gelir; tek tip bir kişisel ilişki şablonu yoktur. Avukatlık pratiğinde kişisel ilişki kurma talebi, çocuğun okul, sağlık ve sosyal düzeniyle uyumlu bir takvim önerilerek dilekçeye yazılmalıdır. Anne-babanın yerleşim yerleri arasındaki mesafe, çocuğun yaşı ve karşılıklı ulaşılabilirlik dikkate alınmadan yapılan talepler, mahkemece esnetilerek karara bağlanır; vekilin baştan ölçülü bir takvim sunması, talebin çoğu hâlde olduğu gibi kabulünü kolaylaştırır.

Gerekçe

Madde yürürlükteki Kanunda mevcut değildir; İsviçre Medeni Kanununun 273 üncü maddesinden alınmıştır.

Maddede, ana ve babanın, velayetleri alanda bulunmayan veya kendilerine bırakılmayan çocuk ile uygun bir biçimde kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahip oldukları şeklindeki doğal ilke, açık bir Medeni Kanun hükmü olarak kaleme alınmıştır.

Maddede, çocuğun ana ve babaya bırakılmamış olmasıyla kastedilen, esasen velayet hakkı ana ve babadan alınmamakla (nezedilmemekle) birlikte, çocuğun başka bir kimsenin koruma (himaye) ve gözetimine bırakılmış olmasıdır ki, bu husus Kanunun 347 nci maddesinde düzenlenmiş bulunmaktadır.

Diğer taraftan, bu madde, bir bakıma 182 nci maddede düzenlenen, boşanan eşlerden velayetin kullanılması kendisine verilmeyen eşin çocuk ile kişisel ilişki kurma hakkının da dayanağıdır. 182 nci madde hükmü ise, boşanma halinde, velayet hakkının kullanılmasının hangi eşe bırakılacağının ve boşanan eşin (veya, çocuk vesayet altında ise, eşlerin) çocuk ile kişisel ilişki kurma hakkının nasıl kullanılacağının hakim tarafından kararlaştırılmasına ilişkindir.

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları - TMK m.323 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.

AYM Birinci Bölüm B. No: 2014/5974 İhlal bulunmadı

TMK m.323/1 ana ve babadan her birine, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkı tanır; sınırları m.324'te gösterilmiştir. AYM'ye göre TMK m.323 ile m.325 mahiyetinin gerektirdiğini aşan nitelikte katı hükümler içermez.

Detaylı özeti gör

Karar konusu: Başvuru, soy bağının reddi için kayyım atanma zorunluluğunun bulunması ve hak düşürücü süre öngörülmesi, ayrıca boşanma davasına ilişkin yargılama sırasında davalı eşin çocuğun biyolojik babası olmadığının tespit edilmesine rağmen davalı ile çocuk arasında kişisel ilişkinin devamına karar verilmesi nedenleriyle aile hayatına saygı hakkının, kayyım tayinine ilişkin yargılama sürecinin uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

Kararı AYM Kararlar Bilgi Bankası'nda incele →

İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 2.HD içtihatları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/4360 K. 2017/9676 Bozma
Velayet

TMK m.323 gereğince velayeti kendisine bırakılmayan ana veya baba, velayeti altında bulunmayan çocuk ile uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahip olduğundan, bu hak göz ardı edilerek anne ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulmaması usul ve yasaya aykırıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Boşanma davasında, velayeti babaya bırakılan ortak çocuk ile davacı anne arasında kişisel ilişki kurulup kurulmayacağı (TMK m.323). Değerlendirme: TMK m.323 uyarınca velayeti kendisine bırakılmayan ana veya baba, çocukla uygun kişisel ilişki kurulmasını isteme hakkına sahiptir; mahkemenin anne ile çocuk arasında kişisel ilişki kurmaması usul ve yasaya aykırıdır. Sonuç: Hüküm kişisel ilişki yönünden bozulmuş, diğer bölümleri onanmıştır.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2012/10865 K. 2013/4482 Bozma
Usul

TMK m.323 uyarınca çocukla kişisel ilişki mahkemece çocuğun menfaatine ve tarafların durumuna göre re'sen belirlendiğinden, talepten daha dar bir kişisel ilişki düzenlenmiş olması davacıyı haksız çıkarmaz ve davalı lehine vekalet ücreti takdirini gerektirmez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: TMK m.323'e dayalı çocukla kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesi davasında, talepten daha dar bir ilişki düzenlenmesinin davalı lehine vekalet ücreti gerektirip gerektirmediği. Değerlendirme: Kişisel ilişki mahkemece re'sen, çocuğun menfaatine ve tarafların durumuna göre belirlenir; talepten dar düzenleme davalı lehine vekalet ücretini gerektirmez, bu nedenle hükmedilen ücret usul ve yasaya aykırıdır. Sonuç: Hükmün vekalet ücretine ilişkin 6. fıkrası çıkarılarak düzeltilerek onanmasına, diğer bölümlerin onanmasına karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2025/5404 K. 2025/9980 Bozma
Velayet

Velayeti kendisinde olmayan ana veya babanın TMK m.323 uyarınca çocukla kişisel ilişki kurma hakkı, çocuğun yurt dışına çıkışının diğer eşin rızasına bağlanmasını istemeye dayanak oluşturmaz; bu yönde hakimin müdahalesini istemekte hukuki yarar bulunmaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Boşanma sonrası velayeti annede olan ortak çocukların, baba ile kişisel ilişki günlerine denk gelen yurt dışı çıkışlarında babanın rızasının/muvafakatinin aranıp aranamayacağı. Değerlendirme: TMK m.323-324 kapsamındaki kişisel ilişki düzenlemesi ve 5395 s. Kanun m.41/F yaptırımları mevcut olup, çocukların yurt dışına çıkışını babanın rızasına bağlamak annenin ve çocukların seyahat özgürlüğünü ve velayet hakkını kısıtlar; babanın böyle bir talepte hukuki yararı yoktur. Sonuç: Davanın HMK m.114/1-h gereği hukuki yarar yokluğundan usulden reddi gerekirken kabulü hatalı olup karar BOZULDU.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2020/1500 K. 2020/1654 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK 323 uyarınca velayeti kendisine bırakılmayan babanın çocuklarla kişisel ilişki isteyebileceğini, mahkemenin bu talep hakkında olumlu-olumsuz karar vermemesini usul ve yasaya aykırı saymış; istinafı kabul edip kararı kaldırarak dosyayı ilk derece mahkemesine geri göndermiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı kadın, davalının alkol bağımlılığı ve cinsel saldırı suçundan tutukluluğuna dayanarak TMK 166/1 boşanma açmış; İlk Derece Mahkemesi boşanmaya, velayetin anneye verilmesine, nafaka ve tazminata hükmetmiş, ancak çocuklarla baba arasında kişisel ilişki kurmamıştır. Davalı boşanma ve velayete itiraz etmeyip yalnızca kişisel ilişki kurulmaması ile nafaka/tazminata itiraz etmiştir. Adana BAM, TMK 323 uyarınca babanın velayeti kendisinde olmayan çocuklarla kişisel ilişki isteme hakkı bulunduğu halde mahkemenin bu konuda olumlu-olumsuz karar vermemesini usul ve yasaya aykırı bularak istinafı kabul etmiş, kararı kaldırıp dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/2728 K. 2019/633 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.323-324 uyarınca çocukla kişisel ilişki kurulmasında temel ölçütün çocuğun üstün yararı olduğunu, yazılı yargılama usulü tamamlanmadan ve yeterli uzman raporu alınmadan karar verilemeyeceğini belirterek hükmü usulden kaldırdı.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Eşinden uzun süredir ayrı yaşayan ve fiilen anne yanında kalan çocuklarını göremediğini ileri süren baba, TMK m.323-324 uyarınca müşterek çocuklarla kişisel ilişki kurulmasını istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabulle belirli gün ve saatlerde ilişki kurulmasına karar vermiştir. Taraflar Adana BAM'a başvurmuş; Adana BAM, dilekçeler teatisi tamamlanmadan ve tek uzmandan alınan yetersiz raporla karar verilmesini usule aykırı bularak kararı kaldırmıştır.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!