İçeriğe geç

TCK Madde 60 Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri

Özet 4 fıkra · ~3 dk okuma

TCK 60, Bir kamu kurumunun verdiği izne dayalı olarak faaliyette bulunan özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin iştirakiyle ve bu iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle tüzel kişi yararına işlenen kasıtlı suçlardan mahkûmiyet halinde, iznin iptaline karar verilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 60 - Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri

Resmi Metin

Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbirleri

Madde 60- (1) Bir kamu kurumunun verdiği izne dayalı olarak faaliyette bulunan özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin iştirakiyle ve bu iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle tüzel kişi yararına işlenen kasıtlı suçlardan mahkûmiyet halinde, iznin iptaline karar verilir.

(2) Müsadere hükümleri, yararına işlenen suçlarda özel hukuk tüzel kişileri hakkında da uygulanır.

(3) Yukarıdaki fıkralar hükümlerinin uygulanmasının işlenen fiile nazaran daha ağır sonuçlar ortaya çıkarabileceği durumlarda, hakim bu tedbirlere hükmetmeyebilir.

(4) Bu madde hükümleri kanunun ayrıca belirttiği hallerde uygulanır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.60, belirli bir fiili suç olarak tanımlayan bir hüküm değil, tüzel kişiler hakkında uygulanacak güvenlik tedbirlerini düzenleyen genel bir yaptırım kuralıdır; öngörülen tedbirler yalnızca özel hukuk tüzel kişileri hakkında uygulanır. Hükme göre bir kamu kurumunun verdiği izne dayalı olarak faaliyette bulunan özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin iştirakiyle ve bu iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması suretiyle tüzel kişi yararına işlenen kasıtlı bir suçtan mahkûmiyet halinde, iznin iptaline karar verilir. Bu tedbir için dört koşulun birlikte gerçekleşmesi aranır: faaliyetin kamu iznine dayanması, suça organ veya temsilcinin iştiraki, iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılması ve suçun tüzel kişi yararına ve kasten işlenmiş olması. Tedbir, verilen izin ile işlenen suç arasındaki bu kötüye kullanım bağına dayanır.

Müsadere hükümleri de, yararına işlenen suçlarda özel hukuk tüzel kişileri hakkında uygulanır. Ancak bu tedbirlerin uygulanması işlenen fiile nazaran daha ağır sonuçlar ortaya çıkarabilecekse, hakim orantılılık gereği bu tedbirlere hükmetmeyebilir; böylece tedbirin ağırlığı işlenen fiille dengeli tutulur. Madde hükümleri kendiliğinden her mahkûmiyette değil, yalnızca kanunun ayrıca belirttiği hallerde uygulanır. Kamu tüzel kişileri bu maddenin kapsamı dışındadır; öngörülen izin iptali ve müsadere tedbirleri kamu tüzel kişileri bakımından uygulanmaz. Hükmün hukuki sonucu, koşulları oluştuğunda özel hukuk tüzel kişisinin iznin iptali ve müsadere biçimindeki güvenlik tedbirleriyle karşılaşması; orantılılık ve özel kanun koşulunun ise bu tedbirlerin uygulanmasına sınır çizmesidir.

Gerekçe

Anayasamızda da güvence altına alınan ceza sorumluluğunun şahsiliği kuralının gereği olarak sadece gerçek kişiler hakkında ceza yaptırımına hükmedilebilir. Ancak bu ilke, işlenen suç dolayısıyla özel hukuk tüzel kişileri hakkında güvenlik tedbiri niteliğinde yaptırımlara hükmedilmesine engel değildir. Bu nedenle maddede, özel hukuk tüzel kişileri hakkında hükmedilebilecek güvenlik tedbirlerinin tür ve koşulları düzenlenmiştir. Maddede öngörülen ilk güvenlik tedbiri, faaliyet izninin iptalidir. Bunun için ilk koşul özel hukuk tüzel kişisine, belirli bir faaliyette bulunabilmesine ilişkin bir kamu kurumunca verilen bir iznin varlığıdır. İkinci koşul ise, bu iznin sağladığı yetkinin kötüye kullanılması suretiyle tüzel kişi yararına kasıtlı bir suç işlenilmesidir. Dikkat edilmelidir ki, burada söz konusu olan suç, tüzel kişi yararına işlenmiş herhangi bir suç değildir. İşlenen suçla, verilen iznin kullanılması arasında nedensellik bağı olmalıdır. Ayrıca, özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin bu suçun işlenmesine iştirak etmeleri gerekir. Örneğin uyuşturucu veya uyarıcı madde ticaretinden elde edilen gelirlere meşruiyet görüntüsü kazandırmak için bir döviz bürosunun kullanılması hâlinde, bu döviz bürosunu işleten özel hukuk tüzel kişisinin, döviz bürosu işletmek için aldığı izin iptal edilecektir. Yine, ilaç üretmek için izin alınmış olan bir laboratuvarda uyuşturucu veya uyarıcı madde üretimi yapılması durumunda da, aynı sonuç doğacaktır. Özel hukuk tüzel kişileri bakımından öngörülen ikinci güvenlik tedbiri ise müsaderedir. Buna göre, tüzel kişi yararına işlendiği belirlenen suç bakımından, müsadere hükümlerindeki koşullar da gerçekleşmiş ise, o suçla bağlantılı olan eşya ve maddî çıkarların müsaderesine hükmedilecektir. Bu hâlde iyi niyetli üçüncü kişilerin hakları korunacaktır. Özel hukuk tüzel kişileri ile ilgili güvenlik tedbirlerinin uygulanmasında, işlenen suç dikkate alındığında, çok ağır sonuçlar doğabilir. Örneğin çok sayıda kişi işsiz kalabilir veya iyi niyetli üçüncü kişiler bakımından telafisi güç kayıplar meydana gelebilir. İşte bu gibi hâllerde mahkeme maddedeki orantılılık ilkesine dayanarak bu güvenlik tedbirlerine hükmetmeyebilecektir. Özel hukuk tüzel kişileri hakkında uygulanacak güvenlik tedbirlerine, her suç bakımından değil, kanunda özel olarak belirtilen hâllerde hükmedilebilecektir.

TCK m.60 ile İlgili Yargıtay Kararları

2 karar gösteriliyor.

3.CD E.2021/1841 K.2024/9382 Kısmen Bozma, Kısmen Onama

TCK m.60, müsadere hükümlerinin bir güvenlik tedbiri olarak, yararına suç işlenen özel hukuk tüzel kişileri hakkında da uygulanacağını öngörürken; 6415 sayılı Kanun m.4/5 uygulama alanını genişletmiş ve suçun bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesini yeterli saymıştır.

Detaylı özeti gör

Kararın bu bölümü, tüzel kişinin müsadere karşısındaki konumunu tanım düzeyinden kurmaktadır. Önce özel hukuk tüzel kişilerinin kuruluşu, organları, sorumluluğu ve sona ermesi bakımından özel hukuk hükümlerine bağlı olduğu, kanunda sınırlı sayıda öngörülen tiplere göre ve bir hukuki işlem sonucunda doğduğu belirtilmiş; dernek, vakıf, ticaret şirketi, kooperatif, sendika ve siyasi partiler bu kapsamda sayılmıştır. Ardından anonim şirket, sermayesi paylara bölünmüş ve borçlarından yalnız malvarlığıyla sorumlu ortaklık olarak tanımlanmıştır. Temel tespit şudur: ticari ortaklıklar hem hakların öznesidir hem de payları başka kişilerce edinilebildiği için aynı zamanda eşya statüsündedir; paya sahip olanlar payın miktarı ve niteliğiyle orantılı biçimde ortaklığın sahibi konumundadır. Pay kavramının sermayenin bir bölümünü, ortaklık statüsünü ve hak sahipliğini kapsayan çok anlamlı yapısına, ayrıca kıymetli evrak niteliğindeki pay senedine değinilmiştir. Bu zemin üzerinde TCK m.60 ile 6415 sayılı Kanun m.4/5 arasındaki kapsam farkı ortaya konmuştur.

3.CD E.2021/1375 K.2022/3727

TCK m.60'a göre müsadere hükümleri, yararına suç işlenen özel hukuk tüzel kişilerine bir güvenlik tedbiri olarak uygulanır. Buna karşılık 6415 sayılı Kanun m.4/5, kapsamı genişleterek suçun bir tüzel kişinin faaliyeti içinde işlenmesini yeterli kabul etmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar, tüzel kişiler bakımından iki farklı kapsam ölçütünü ayırmaktadır. TCK m.60, müsadere hükümlerini yararına suç işlenen özel hukuk tüzel kişileri hakkında güvenlik tedbiri olarak uygular; 6415 sayılı Kanun m.4/5 ise suçun tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesini yeterli görerek alanı genişletir. Müsadere, kanuni koşullar altında bir şey üzerindeki mülkiyet hakkını sona erdirip değeri devlete geçiren ceza hukuku yaptırımıdır. Suçta kullanılan, suçun işlenmesine ayrılan veya suçtan meydana gelen eşya ile suç işlemek suretiyle ya da suç dolayısıyla elde edilen malvarlığı değerleri bu kapsamdadır. Kurumun öncelikli amacı yeni suçları önlemektir; koşulları varsa malvarlığı değeri üçüncü kişinin elinden de alınabilir. Uygulama için kasten işlenmiş bir suç bulunmalı ve suç ile eşya ya da malvarlığı değeri arasında bağlantı kurulmalıdır. Kanun, TCK m.54'te eşya müsaderesini, m.55'te kazanç müsaderesini düzenler. Eşya müsaderesi suçta kullanılan, suça özgülenen, suçtan meydana gelen veya niteliği nedeniyle kamu güvenliği, kamu sağlığı ya da genel ahlak bakımından tehlikeli olup suçta kullanılmak üzere hazırlanan eşyayı kapsar.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.