İçeriğe geç

TCK Madde 57 Akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri

Özet 7 fıkra (1 mülga) · ~4 dk okuma

TCK 57, Fiili işlediği sırada akıl hastası olan kişi hakkında, koruma ve tedavi amaçlı olarak güvenlik tedbirine hükmedilir.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 57 - Akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri

Resmi Metin

Akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri

Madde 57- (1) Fiili işlediği sırada akıl hastası olan kişi hakkında, koruma ve tedavi amaçlı olarak güvenlik tedbirine hükmedilir. Hakkında güvenlik tedbirine hükmedilen akıl hastaları, yüksek güvenlikli sağlık kurumlarında koruma ve tedavi altına alınırlar.

(2) Hakkında güvenlik tedbirine hükmedilmiş olan akıl hastası, yerleştirildiği kurumun sağlık kurulunca düzenlenen raporda toplum açısından tehlikeliliğinin ortadan kalktığının veya önemli ölçüde azaldığının belirtilmesi üzerine infaz hâkimi kararıyla serbest bırakılabilir. Ancak, hakkında 32 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca güvenlik tedbirine hükmedilen akıl hastaları için kurumda geçirilecek süre, ağırlaştırılmış müebbet hapis ve müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda bir yıldan, üst sınırı on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda ise altı aydan az olamaz.

Ek hüküm: · 7571 s.K. m.15

(3) Sağlık kurulu raporunda, akıl hastalığının ve işlenen fiilin niteliğine göre, güvenlik bakımından kişinin tıbbi kontrol ve takibinin gerekip gerekmediği, gerekiyor ise, bunun süre ve aralıkları belirtilir.

(4) Tıbbi kontrol ve takip, raporda gösterilen süre ve aralıklarla, Cumhuriyet savcılığınca bu kişilerin teknik donanımı ve yetkili uzmanı olan sağlık kuruluşuna gönderilmeleri ile sağlanır.

(5) Tıbbi kontrol ve takipte, kişinin akıl hastalığı itibarıyla toplum açısından tehlikeliliğinin arttığı anlaşıldığında, hazırlanan rapora dayanılarak, infaz hâkimliğince yeniden koruma ve tedavi amaçlı olarak güvenlik tedbirine hükmedilir. Bu durumda, bir ve devamı fıkralarda belirlenen işlemler tekrarlanır.

(7) Suç işleyen alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlısı kişilerin, güvenlik tedbiri olarak, alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlılarına özgü sağlık kuruluşunda tedavi altına alınmasına karar verilir. Bu kişilerin tedavisi, alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlılığından kurtulmalarına kadar devam eder. Bu kişiler, yerleştirildiği kurumun sağlık kurulunca bu yönde düzenlenecek rapor üzerine infaz hâkimi kararıyla serbest bırakılabilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Değişiklik Bilgisi

Bu maddede mevcut doğrulanmış değişiklik(ler) aşağıda gösterilmektedir. Madde yürürlüktedir; güncel ve yürürlükteki tam metin yukarıdadır. Önceki metinler aşağıda yürürlükte kaldıkları tarihlerle verilmiştir. Hangi metnin uygulanacağı suç tarihine göre belirlenir; suç tarihindeki kanun ile sonra yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa TCK m.7/2 gereği fail lehine olan uygulanır. Tarih aralıkları metnin yürürlük dönemini gösterir; somut olaya uygulanacak hükmü tek başına belirlemez.

  1. Ek cümle 7571 s.K. m.15
  2. Mülga 7571 s.K. m.15

Önceki metinler

Kutularda işaretli kısımlar, o dönemi bitiren işlemle değiştirilen ya da çıkarılan bölümlerdir.

  1. Önceki metin 2. fıkra Yürürlükte: -
    2. fıkra metnini göster (25 Haziran 2021 - 24 Aralık 2025)
    Önceki metin · Yürürlükte: 25 Haziran 2021 - 24 Aralık 2025 Hakkında güvenlik tedbirine hükmedilmiş olan akıl hastası, yerleştirildiği kurumun sağlık kurulunca düzenlenen raporda toplum açısından tehlikeliliğinin ortadan kalktığının veya önemli ölçüde azaldığının belirtilmesi üzerine infaz hâkimi kararıyla serbest bırakılabilir. Metnin dayanağı: 7328 s.K. m.4 ile gelen metin (RG 25/6/2021, S.31522). Bu dönemi bitiren işlem: 25 Aralık 2025'te 7571 s.K. m.15 ile değiştirildi (RG 25/12/2025, S.33118). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  2. Yürürlükten kaldırılan metin 6. fıkra Yürürlükte: -
    6. fıkra metnini göster (25 Haziran 2021 - 24 Aralık 2025)
    Yürürlükten kaldırılan metin · Yürürlükte: 25 Haziran 2021 - 24 Aralık 2025 İşlediği fiille ilgili olarak hastalığı yüzünden davranışlarını yönlendirme yeteneği azalmış olan kişi hakkında birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre yerleştirildiği yüksek güvenlikli sağlık kuruluşunda düzenlenen kurul raporu üzerine, mahkûm olduğu hapis cezası, süresi aynı kalmak koşuluyla, kısmen veya tamamen, infaz hâkimi kararıyla akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri olarak da uygulanabilir. Metnin dayanağı: 7328 s.K. m.4 ile gelen metin (RG 25/6/2021, S.31522). Bu dönemi bitiren işlem: 25 Aralık 2025'te 7571 s.K. m.15 ile yürürlükten kaldırıldı (RG 25/12/2025, S.33118). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  3. Önceki metin 2. fıkra Yürürlükte: -
    2. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 24 Haziran 2021)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 24 Haziran 2021 Hakkında güvenlik tedbirine hükmedilmiş olan akıl hastası, yerleştirildiği kurumun sağlık kurulunca düzenlenen raporda toplum açısından tehlikeliliğinin ortadan kalktığının veya önemli ölçüde azaldığının belirtilmesi üzerine mahkeme veya hakim kararıyla serbest bırakılabilir. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 25 Haziran 2021'de 7328 s.K. m.4 ile değiştirildi (RG 25/6/2021, S.31522). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  4. Önceki metin 5. fıkra Yürürlükte: -
    5. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 24 Haziran 2021)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 24 Haziran 2021 Tıbbi kontrol ve takipte, kişinin akıl hastalığı itibarıyla toplum açısından tehlikeliliğinin arttığı anlaşıldığında, hazırlanan rapora dayanılarak, yeniden koruma ve tedavi amaçlı olarak güvenlik tedbirine hükmedilir. Bu durumda, bir ve devamı fıkralarda belirlenen işlemler tekrarlanır. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 25 Haziran 2021'de 7328 s.K. m.4 ile değiştirildi (RG 25/6/2021, S.31522). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  5. Önceki metin 6. fıkra Yürürlükte: -
    6. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 24 Haziran 2021)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 24 Haziran 2021 İşlediği fiille ilgili olarak hastalığı yüzünden davranışlarını yönlendirme yeteneği azalmış olan kişi hakkında birinci ve ikinci fıkra hükümlerine göre yerleştirildiği yüksek güvenlikli sağlık kuruluşunda düzenlenen kurul raporu üzerine, mahkûm olduğu hapis cezası, süresi aynı kalmak koşuluyla, kısmen veya tamamen, mahkeme kararıyla akıl hastalarına özgü güvenlik tedbiri olarak da uygulanabilir. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 25 Haziran 2021'de 7328 s.K. m.4 ile değiştirildi (RG 25/6/2021, S.31522). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
  6. Önceki metin 7. fıkra Yürürlükte: -
    7. fıkra metnini göster (1 Haziran 2005 - 24 Haziran 2021)
    Önceki metin · Yürürlükte: 1 Haziran 2005 - 24 Haziran 2021 Suç işleyen alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlısı kişilerin, güvenlik tedbiri olarak, alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlılarına özgü sağlık kuruluşunda tedavi altına alınmasına karar verilir. Bu kişilerin tedavisi, alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlılığından kurtulmalarına kadar devam eder. Bu kişiler, yerleştirildiği kurumun sağlık kurulunca bu yönde düzenlenecek rapor üzerine mahkeme veya hakim kararıyla serbest bırakılabilir. Metnin dayanağı: Fıkranın 5237 sayılı Kanundaki ilk metni (RG 12/10/2004, S.25611). Bu dönemi bitiren işlem: 25 Haziran 2021'de 7328 s.K. m.4 ile değiştirildi (RG 25/6/2021, S.31522). Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete

Eski metnin tam karşılaştırması için mevzuat.gov.tr ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

TCK m.57, belirli bir fiili suç olarak tanımlayan bir hüküm değil, akıl hastaları ile alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlılarına özgü güvenlik tedbirlerini düzenleyen genel bir yaptırım kuralıdır. Fiili işlediği sırada akıl hastası olan kişi hakkında koruma ve tedavi amaçlı olarak güvenlik tedbirine hükmedilir; bu kişiler yüksek güvenlikli sağlık kurumlarında koruma ve tedavi altına alınır. Hakkında güvenlik tedbirine hükmedilmiş akıl hastası, yerleştirildiği kurumun sağlık kurulunca düzenlenen raporda toplum açısından tehlikeliliğinin ortadan kalktığının veya önemli ölçüde azaldığının belirtilmesi üzerine infaz hâkimi kararıyla serbest bırakılabilir. Bununla birlikte, hakkında TCK m.32’nin birinci fıkrası uyarınca güvenlik tedbirine hükmedilen akıl hastaları için kurumda geçirilecek süre, ağırlaştırılmış müebbet hapis ve müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda bir yıldan, üst sınırı on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda ise altı aydan az olamaz. Böylece tedbirin sona erdirilmesi yalnızca tehlikeliliğin ortadan kalkmasına değil, bu asgari sürelerin de dolmasına bağlanmıştır.

Sağlık kurulu raporunda, akıl hastalığının ve işlenen fiilin niteliğine göre kişinin güvenlik bakımından tıbbi kontrol ve takibinin gerekip gerekmediği, gerekiyorsa bunun süre ve aralıkları gösterilir. Tıbbi kontrol ve takip, raporda belirtilen süre ve aralıklarla, Cumhuriyet savcılığınca bu kişilerin teknik donanımı ve yetkili uzmanı bulunan sağlık kuruluşuna gönderilmesi yoluyla sağlanır. Kontrol ve takip sırasında kişinin akıl hastalığı itibarıyla toplum açısından tehlikeliliğinin arttığı anlaşılırsa, hazırlanan rapora dayanılarak infaz hâkimliğince yeniden koruma ve tedavi amaçlı güvenlik tedbirine hükmedilir ve birinci ve devamı fıkralarda belirlenen işlemler yeniden uygulanır. Suç işleyen alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlısı kişiler bakımından ise, güvenlik tedbiri olarak bağımlılara özgü sağlık kuruluşunda tedavi altına alınmalarına karar verilir; bu tedavi, kişilerin bağımlılıktan kurtulmalarına kadar devam eder ve bu kişiler yerleştirildiği kurumun sağlık kurulunca bu yönde düzenlenecek rapor üzerine infaz hâkimi kararıyla serbest bırakılabilir. Hükmün hukuki sonucu, akıl hastası ve bağımlı failler bakımından cezalandırma yerine koruma, tedavi ve toplum güvenliğini esas alan bir güvenlik tedbiri rejiminin kurulmasıdır.

Gerekçe

Bu maddenin bir fıkra veya cümlesi 7571/2025 ile yürürlükten kaldırılmıştır (mülga). Aşağıdaki 2004 gerekçesi kaldırılan hükmü de içeren ilk metne aittir; sonraki düzenlemeleri açıklamaz.

Maddede akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirleri düzenlenmiştir. Buna göre, fiili işlediği sırada akıl hastası olan kişiler, yüksek güvenlikli sağlık kurumlarında koruma ve tedavi altına alınırlar. Akıl hastaları ile ilgili güvenlik tedbiri açısından belli bir süre öngörülmüş değildir. Bu nedenle, güvenlik tedbiri, akıl hastasının toplum açısından tehlikeliliğinin ortadan kalkmasına veya önemli ölçüde azalmasına kadar uygulanmaya devam edilecektir. Kusur yeteneği tam olarak kalkmamış olmakla birlikte, işlediği fiille ilgili olarak hastalığı yüzünden davranışlarını yönlendirme yeteneği azalmış olan kişinin mahkûm olduğu hapis cezasının, akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirine çevrilmesine de olanak tanınmıştır. Keza, suç işleyen alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlısı kişilerin, güvenlik tedbiri olarak, alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlılarına özgü sağlık kuruluşunda tedavi altına alınması ve bu kişilerin tedavisinin, alkol ya da uyuşturucu veya uyarıcı madde bağımlılığından kurtulmalarına kadar devam etmesi öngörülmüştür. Bu kişiler, yerleştirildiği kurumun sağlık kurulunca bu yönde düzenlenecek rapor üzerine mahkeme veya hâkim kararıyla serbest bırakılabilecektir .

TCK m.57 ile İlgili Yargıtay Kararları

2 karar gösteriliyor.

1.CD E.2024/7921 K.2025/2871

TCK m.57 ile 4675 sayılı Kanun'un 1 ve 4. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, güvenlik tedbirinin infazına ilişkin bütün kararları alma görev ve yetkisi infaz hâkimliğindedir. Bu nedenle infaz dosyasının kapatılması yönündeki talepleri infaz hâkimliği inceleyip karara bağlamalı; hüküm mahkemesi bu infaz konusunda karar vermemelidir.

Detaylı özeti gör

Bölge adliye mahkemesi ceza daireleri arasındaki görüş ayrılığında, akıl hastasına özgü güvenlik tedbirinin infazındaki görev belirlenmiştir. Kurum sağlık kurulu, toplum açısından tehlikeliliğin kalktığını veya önemli ölçüde azaldığını bildirirse kişi infaz hâkimi kararıyla serbest bırakılabilir. Raporda hastalığın ve fiilin niteliğine göre tıbbi kontrol gerekip gerekmediği, gerekiyorsa süre ve aralıklar gösterilir; kontroller Cumhuriyet savcılığınca yetkili sağlık kuruluşunda yaptırılır. Takip sırasında tehlikeliliğin arttığı raporla anlaşılırsa infaz hâkimliği yeniden koruma ve tedavi amaçlı tedbire hükmedebilir. Son rapor tehlikeliliğin önemli ölçüde azaldığını gösteriyor ve artış saptanmıyorsa yeni tedbir uygulanamaz; infaz dosyasının kapatılması talebini kimin karara bağlayacağı gündeme gelir. TCK m.57 ile 4675 sayılı Kanun m.1 ve m.4 birlikte değerlendirildiğinde, infaza ilişkin bütün kararlar gibi bu talep de infaz hâkimliğinin görevindedir; hüküm mahkemesi karar veremez.

4.CD E.2020/4554 K.2022/8846 Bozma

Madde bağımlısı bir suçlu hakkında güvenlik tedbiri olarak bağımlılara özgü sağlık kuruluşunda tedavi kararı verilir; bu tedavinin sona erme ölçütü toplumsal tehlikeliliğin kalkması değil, bağımlılıktan kurtulmadır. Düzenleme yalnız alkol veya uyuşturucu kullanımının bağımlılık düzeyine ulaştığı durumda uygulanabilir ve bağımlılık ancak kurul raporuyla saptanır.

Detaylı özeti gör

Daire, TCK m.57/7'deki tedbirin her alkol veya uyuşturucu kullanımına değil, kullanımın bağımlılık düzeyine ulaştığı kişiye uygulanabileceğini açıklamıştır. Suç işleyen kişi madde bağımlısıysa, bağımlılara özgü sağlık kuruluşunda tedavi altına alınır; tedavi toplum açısından tehlikelilik sona erinceye kadar değil, bağımlılık ortadan kalkıncaya kadar sürer. Bağımlılığın varlığı ve sona erdiği ancak sağlık kurulu raporuyla belirlenebilir, serbest bırakma da bu rapor üzerine mahkeme veya hâkim kararıyla gerçekleşir. Somut olayda bir raporda “alkol kötüye kullanımı”, diğerinde anamneze göre bağımlılığın olabileceği belirtilmiş, fakat bu ifadeler sanığın alkol bağımlısı olduğunu kesin biçimde saptamaya yeterli görülmemiştir. Bu raporlara dayanılarak cezaya ek güvenlik tedbiri uygulanması hukuka aykırıdır. Ayrıca CMK m.251'deki basit yargılama usulüne ilişkin Geçici m.5/1-d hükmünün Anayasa Mahkemesince kısmen iptali üzerine Anayasa m.38, TCK m.7 ve CMK m.251 ve devamı uyarınca yeniden değerlendirme yapılması ikinci bozma nedenidir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.