İçeriğe geç

TCK Madde 22 Taksir

Özet 6 fıkra · ~5 dk okuma

TCK 22, Taksirle işlenen fiiller, kanunun açıkça belirttiği hallerde cezalandırılır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 22 - Taksir

Resmi Metin

Taksir

Madde 22- (1) Taksirle işlenen fiiller, kanunun açıkça belirttiği hallerde cezalandırılır.

(2) Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla, bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesi öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir.

(3) Kişinin öngördüğü neticeyi istememesine karşın, neticenin meydana gelmesi halinde bilinçli taksir vardır; bu halde taksirli suça ilişkin ceza üçte birden yarısına kadar artırılır.

(4) Taksirle işlenen suçtan dolayı verilecek olan ceza failin kusuruna göre belirlenir.

(5) Birden fazla kişinin taksirle işlediği suçlarda, herkes kendi kusurundan dolayı sorumlu olur. Her failin cezası kusuruna göre ayrı ayrı belirlenir.

(6) Taksirli hareket sonucu neden olunan netice, münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından, artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olmasına yol açmışsa ceza verilmez; bilinçli taksir halinde verilecek ceza yarıdan altıda bire kadar indirilebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Taksir, kastın (TCK m.21) karşısında yer alan ikinci manevî unsuru düzenler ve bir failin neticeyi istemeden, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışıyla suç tanımındaki sonuca yol açtığında cezalandırılıp cezalandırılmayacağı sorusunu çözer. Temel kural, taksirle işlenen fiillerin ancak kanunun açıkça öngördüğü hallerde cezalandırılmasıdır; taksir, davranışın suçun kanuni tanımındaki neticesinin öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir. Verilecek ceza failin kusuruna göre belirlenir ve birden fazla failin taksirinde herkes kendi kusurundan ayrı ayrı sorumlu olur.

Madde bir sınır çizer: taksirli sorumluluk istisnaidir, kanunda gösterilmeyen bir suç taksirle işlenemez. Öngörülen neticenin istenmemesine rağmen gerçekleşmesi hâlinde bilinçli taksir doğar ve ceza belirli oranda artırılır; netice münhasıran failin kişisel ve ailevi durumu bakımından bir cezayı gereksiz kılacak derecede faili mağdur etmişse ceza verilmez, bilinçli taksirde ise indirilebilir. Bir suç yorumlanırken bu ilke, fiilin manevî unsuru değerlendirilirken uygulanır: suçun taksirle işlenip işlenemeyeceği, failin özen yükümlülüğüne aykırılığı ve kusur derecesi bu maddeyle saptanır; bilinçli taksir, olası kasttan neticeyi kabullenme ölçütüyle ayrılır.

Gerekçe

Madde metninde taksire ilişkin hükümlere yer verilmiştir. Suçlar, kural olarak kasten işlenirler. Ancak, istisnaen taksirle işlenen belli fiiller de kanunlarda suç olarak tanımlanmaktadır. Taksirli suçların belirgin özelliği, icrai veya ihmali şekilde olabilen iradi hareketin varlığı ve kanunî tanımda yer alan unsurlardan birinin öngörülmemiş olmasıdır. Fakat bu öngörmemenin, “gerekli dikkat ve özen” yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla ortaya çıkması gerekir. Çünkü, gerekli dikkat ve özen gösterilmediği için kanunda tanımlanmış olan neticenin gerçekleşeceği öngörülmemiştir. Bu dikkat ve özen yükümlülüğünün belirlenmesinde, failin kişisel yetenekleri göz önünde bulundurulmaksızın, objektif esastan hareket edilir. Nitekim toplum hâlinde yaşamanın güvenli bir biçimde sürdürülebilmesi için, çeşitli alanlarda kişilerin dikkat ve özenli davranmalanyla ilgili kurallar konmaktadır. İnşaat faaliyeti, sağlık hizmetlerinin yürütülmesi ve trafik düzeniyle ilgili kurallar, dikkat ve özen yükümlülüğüne örnek olarak gösterilebilir. Taksirli suçlarda fail, kendi yetenekleri, algılama gücü, tecrübeleri, bilgi düzeyi ve içinde bulunduğu koşullar altında, objektif olarak varolan dikkat özen yükümlülüğünü öngörebilecek ve yerine getirebilecek durumda olmalıdır. Bütün bu yeteneklere sahip olmasına rağmen bu yükümlülüğe aykırı davranan kişi, suç tanımında belirlenen neticenin gerçekleşmesine neden olması durumunda, taksirli suçtan dolayı kusurlu sayılarak sorumlu tutulacaktır. Taksirle işlenen suçlardan dolayı kusurluluk, bir değerlendirmeyle ancak olay hâkimi tarafından yapılabilir. Bu nedenle, taksirden dolayı kusurluluğun matematiksel olarak ifadesi mümkün değildir. Ancak, normatif değerlendirmeyle hâkim tarafından belirlenen kusurluluk göz önünde bulundurulmak suretiyle, suçun cezasında belli bir oranda indirim yapılabilir. Taksir dolayısıyla kusurun belirlenmesi normatif bir değerlendirmeyle mümkün olmakla birlikte, somut olayda dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlâl edilip edilmediğinin belirlenmesi açısından bilirkişi incelemesi yaptırılabilir. Örneğin ölümle sonuçlanan bir ameliyat sırasında hastaya yapılan tıbbi müdahalenin tekniğine uygun olarak yapılmış olup olmadığının belirlenmesi açısından bilirkişi incelemesine gerek bulunduğu muhakkaktır. Keza, ölüm veya yaralanma ile sonuçlanan bir trafik kazasında, sürücülerin trafik kurallarına uyup uymadıklarının, hangi trafik kuralının ne suretle ihlâl edildiğinin, trafiğe çıkarılan aracın teknik bakımdan herhangi bir arızasının olup olmadığının belirlenmesi açısından da bilirkişi incelemesi yapılabilir. Ancak, bu durumlarda, bilirkişinin yapacağı inceleme, işin tekniği ile sınırlı olmalıdır. Bunun dışında, bilirkişi tarafından münhasıran hâkimin yetkisinde bulunan kusurluluk konusunda herhangi bir değerlendirme yapılmamalıdır. Aksi yöndeki tutum, bilirkişilik görevinin sınırını aşmayı ve hâkimin yerine geçmeyi ifade eder. Hâkim, bu teknik veriler çerçevesinde somut olayda failin kusurlu olup olmadığını takdir edecektir. Failin kusurlu bulunması durumunda, kusurun ağırlığı ve diğer sebepleri de göz önünde bulundurmak suretiyle suçun kanuni tanımındaki cezanın alt ve üst sınırı arasında bir cezaya hükmedecektir. Birden fazla kişinin taksirle işlediği suçlarda herkes kendi kusuru göz önünde bulundurulmak suretiyle sorumlu tutulur. Taksirli suçun kanuni tanımında belirlenen netice birden fazla kişinin karşılıklı olarak işledikleri taksirli fiiller sonucunda gerçekleşmiş olabilir. Örneğin bir trafik kazasında sürücü ile yaya veya her iki sürücü de taksirle hareket etmiş olabilir. Bu gibi durumlarda neticenin oluşumu açısından her kişinin taksirli fiili dolayısıyla kusurluluğu bir diğerinden bağımsız olarak belirlenmelidir. Aynı şekilde birden fazla kişinin katılımıyla gerçekleştirilen bir ameliyatın ölüm veya sakatlıkla sonuçlanması durumunda, ameliyata katılan kişiler müştereken hareket etmektedirler. Ancak tıbbın gereklerine aykırılık dolayısıyla ölüm veya sakatlıkla sonuçlanan bu ameliyatta işlenen taksirli suçun işlenişi açısından suça iştirak kuralları uygulanamaz. Kanunun suça iştirake ilişkin hükümleri, kasten işlenen suçlarda suçun işlenişine iştirak eden kişilerin sorumluluk statülerini belirlemektedir. Birden fazla kişinin katılımıyla yapılan ameliyat sırasında meydana gelen ölüm veya sakatlık neticeleri bakımından her bir kişinin sorumluluğu kendi kusuru göz önünde bulundurulmak suretiyle belirlenmelidir. Bu tespitte diğer kişilerin kusurlu olup olmadığı hususu dikkate alınamaz. Bu düşünceler ışığında, Hükûmet Tasarısının “Taksirli suçlarda indirim” başlıklı 32. maddesi metinden çıkarılmış ve bunun yerine, 23. maddeye üçüncü fıkrasından sonra gelmek üzere iki fıkra eklenmiştir. Maddenin üçüncü fıkrasında, bilinçli taksirin tanımı verilmiştir. Bilinçli taksiri basit taksirden ayıran özellik, fiilin neticesinin failce fiilen öngörülmüş ve fakat istenmemiş olmasıdır. Bilinçli taksir hâlinde hükmedilecek ceza üçte birden yansına kadar artırılacaktır. Böylece bilinçli taksir, iş kazalarını, trafikte meydana gelen taksirli suçları önlemek bakımından caydıncı etki yapacak ve suçların önlenmesinde yarar sağlayacaktır. Örneğin ülkemizde özellikle kırsal bölgelerde rastlandığı üzere, taksirli suçlarda failin meydana gelen netice itibarıyla bizzat kendisinin ve ailesi bireylerinin ağır derecede mağduriyete uğradıktan görülmektedir. Söz gelimi, köylü kadınlann gündelik uğraşlan ve hayat zorlukları itibarıyla, sayısı çok kere üç dörtten fazlasına varan küçük çocuklanna gerekli dikkati ve itinayı gösterememeleri sonucu, çocukların yaralandıklan veya öldükleri görülmektedir. Aynı şekilde meydana gelen trafik kazalannda da benzer olaylara rastlanmaktadır. Bu gibi hâllerde ananın taksirli suçtan dolayı kovuşturmaya uğraması ve cezaya mahkûm edilmesi, esasen suçtan dolayı evladını kaybetmesi sonucu uğradığı ıstırabı şiddetlendirmekle kalmamakta, ayrıca, ailenin tümüyle ağır derecede mağduriyete düşmesine neden olmaktadır. Söz konusu fıkraya göre, hâkim suçlunun durumunu takdir ile ceza vermeyebilecektir. Elbette ki hâkim bu husustaki takdirini kullanırken suçlunun ekonomik durumunu, aile yükümlerini, söz gelimi diğer çocukların bakımını göz önünde bulunduracak, ona göre hüküm kuracaktır. Ancak, dikkat edilmelidir ki, bu fıkranın uygulanabilmesi için fiilden dolayı münhasıran failin kişisel ve ailevî durumu itibarıyla zararlı netice meydana gelmiş bulunmalıdır; böyle bir netice ile birlikte söz konusu durumlara ilişkin bulunmayan başka bir netice de meydana gelmişse fıkra uygulanmayacaktır. Fıkrada yazılı suç bilinçli taksir hâlinde işlenirse ceza yandan üçte birine kadar indirilebilir.

TCK m.22 ile İlgili Yargıtay Kararları

10 karar gösteriliyor.

CGK E.2017/739 K.2020/307 İtirazın Kabulü

İcraî veya ihmali hareket iradî değilse ya da doğan netice öngörülebilir nitelik taşımıyorsa taksirli sorumluluk kurulamaz. Basit taksirle bilinçli taksir arasındaki fark da öngörmede ortaya çıkar: fail öngörülebilir sonucu ilkinde öngörmez, ikincisinde ise önceden görür.

Detaylı özeti gör

Karar, kusurluluk biçimlerini birbirleriyle bağlantılı bir sıra içinde açıklamaktadır. Hareketin zorunlu veya kaçınılmaz sonuçları açıkça istenmese de doğrudan kastın kapsamındadır. Sonucun yalnız muhtemel görüldüğü, failin onu göze alıp kabullendiği ve gerçekleşmesini önlemek için çaba göstermediği durumda ise olası kast vardır. Taksir, bu sistemde istisnaî kusurluluk biçimidir; cezalandırma kanunda açık düzenleme bulunmasına bağlıdır ve TCK m.22/2 dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılığı esas alır. Mağdurun taksirli davranışının sonuca katkısı, nedensellik bağını kesmedikçe failin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz veya taksirin niteliğini değiştirmez. Kusurun derecelendirilmesine dayalı ayrı indirim bulunmadığından bu katkı yalnız temel cezanın belirlenmesinde gözetilebilir. Bilinçli taksirde ceza üçte birden yarıya kadar artırılır. Kanun metninde bulunmayan “kabullenme” ölçüsü ise madde gerekçesinde açıklanmış ve olası kastı bilinçli taksirden ayıran kıstas kabul edilmiştir.

CGK E.2017/434 K.2019/316

Taksirli suçta alt ve üst sınırlar arasında temel ceza belirlenirken, TCK m.61/1'deki ölçütlerle kanun koyucunun taksir bakımından m.22/4'te öngördüğü ek ölçüt birlikte değerlendirilmelidir.

Detaylı özeti gör

Kararın temel katkısı, TCK m.61/1'deki genel ölçütlerin taksirli suçlarda nasıl uygulanacağını açıklamasıdır. Bu ölçütlerin tümü her suç tipine uygun olmadığından, somut suçla bağlantılı olanlar seçilmelidir. Karara göre suçta kullanılan araç, failin kasta dayalı kusurunun ağırlığı ve amaç ile saik ancak kasten işlenen suçlarda uygulanabilir; taksirli suçlarda bu bentlere dayanılmaz. Taksirli suç bakımından suçun işleniş biçimi, işlendiği zaman ve yer, suç konusunun önem ve değeri ile meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı değerlendirilir; temel ceza belirlenirken öncelik failin kusurundadır. Karar ayrıca TCK m.3 uyarınca fiil ile yaptırım arasında orantı bulunması gerektiğini hatırlatmaktadır. Bu çerçevede ağır kusur alt sınırdan uzaklaşmayı, hafif kusur ise cezanın alt sınırdan veya bu sınıra yakın belirlenmesini haklı kılabilir.

CGK E.2017/436 K.2018/527 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.22/6'daki şahsî cezasızlık nedeninin uygulanması için taksirli hareketin doğurduğu netice münhasıran failin şahsî ve ailevî durumunu etkilemelidir; fail ve ailesi dışında üçüncü kişinin olaydan dolaylı değil bizzat zarar görmesi hâlinde hüküm uygulanmaz. Neticeler, faille ailevî yakınlığı bulunan ve bulunmayan kişiler bakımından bölünerek yalnız bir kısmına m.22/6 uygulanamaz.

Detaylı özeti gör

Karar, şahsî cezasızlık nedeninin yargılama bakımından sonucunu önce açıklamaktadır. Ortada suç bulunmasına rağmen kanun koyucu suç siyaseti gereği cezasızlık öngördüğünden, CMK m.223/4-a uyarınca ceza verilmesine yer olmadığına karar verilir. Uygulama iki temel koşula bağlıdır. İlk olarak suç taksirle işlenmiş olmalıdır; doğrudan veya olası kastta fıkra uygulanmaz, bilinçli taksirde ise cezasızlık yerine indirim söz konusu olur. İkinci olarak netice münhasıran failin kişisel ve ailevî durumunu etkilemelidir. Bu koşul; failin kendi fiilinin mağduru hâline gelmesini, etkinin ailevî yakınlıktan doğmasını ve fail ile ailesi dışında başka bir kişinin bizzat zarar görmemesini birlikte gerektirir. Somut olayda failin oğlu ile ailevî bağı bulunmayan bir kişi ölmüş, ayrıca şikâyetçi olmayan bir kişi yaralanmıştır. Karar, TCK m.85/2 kapsamındaki bu neticelerin bölünemeyeceğini; ailevî yakınlığın yalnız temel cezanın tayininde gözetilebileceğini belirtmektedir.

CGK E.2017/636 K.2018/431 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.22/6 uyarınca faile ceza verilmemesi için, taksirli hareket sonucu meydana gelen netice münhasıran failin şahsî ve ailevî durumu bakımından artık bir cezaya hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağduriyet doğurmalıdır; fail ve ailesi dışında üçüncü bir kişi olaydan dolaylı değil bizzat zarar görmüşse fıkra uygulanamaz. TCK m.85/2 kapsamındaki suçta neticeler bölünemez; bir kısmı hakkında m.22/6 uygulanıp kalan kısmı bakımından ayrı karar verilemez.

Detaylı özeti gör

Kararda TCK m.22/6 için aranan ailevi yakınlığın nasıl belirleneceği ayrıntılandırılmıştır. Kanun koyucu belli bir akrabalık derecesini ifade eden bir kavramı değil özellikle aile ibaresini tercih etmiş, böylece fail ile mağdur arasında aynı aileden olma ilişkisi aranmıştır. Aile kavramı mevzuatta tanımlanmadığından, öğretinin üstsoy, altsoy ve evlilik ilişkisini kapsayan yorumu ile biyolojik gerçekten çok toplumsal gerçekliğe ağırlık veren Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi yaklaşımı birlikte gözetilir. Kişisel ve ailevi kelimeleri arasına ve bağlacının konulmuş olması, aranan hususların birlikte gerçekleşmesini zorunlu kılar. Fıkranın gerekçesinde hâkimin failin ekonomik durumunu ve aile yükümlülüklerini takdir edeceği, buna karşılık zararlı neticenin kişisel ve ailevi durumla sınırlı kalması gerektiği açıklanmıştır. Uyuşmazlık, kavşakta durma yükümlülüğüne uymayan ve asli kusurlu bulunan sürücünün anne ve babasının ölümü yanında, bir kısmı şikayetçi başka kişilerin de yaralandığı kazadan doğmuştur.

CGK E.2015/239 K.2018/321

TCK m.22/6, taksirli suçlar yönünden kendine özgü bir şahsî cezasızlık hâlidir ve fail ile ailesi dışında bir kişinin de zarar gördüğü olaylarda uygulanmaz. Fail, fıkra kapsamındaki yakınının ölümüne veya yaralanmasına bilinçli taksirle neden olmuşsa şahsî cezasızlık değil, yalnız ceza indirimi hükümlerinden yararlanabilir.

Detaylı özeti gör

Kararda fıkranın arkasındaki suç siyaseti gerekçe üzerinden açıklanmıştır: bu tür olaylarda failin kovuşturulup cezaya mahkûm edilmesi, yakınını kaybetmekten doğan ıstırabı şiddetlendirmenin ötesinde ailenin tümüyle ağır mağduriyete düşmesine yol açabilmektedir. Bununla birlikte aile kavramını geniş tutmanın sakıncaları yanında kimlerden oluşacağını sınırlı biçimde saymak da doğru görülmemiş; aynı aileden sayılıp sayılmamanın her somut olaya göre değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Belli derecede akrabalık bağı bulunması her zaman fıkranın uygulanmasını gerektirmez; kararda haklarında ayrılık kararı bulunan eşler ile aralarında husumet olan kardeşler örnek gösterilmiştir. Aynı aileden olmayan birinin zarar görmesi failin aile hayatını derinden etkilese bile, bu dolaylı zarar fıkranın uygulanmasına yetmez. Son olarak, fıkra kapsamındaki bir yakınının ölümüne ya da yaralanmasına bilinçli taksirle neden olan fail hakkında şahsi cezasızlık sebebi değil yalnızca cezada indirim hükümleri uygulanır.

Diğer kararlar (5)
CGK E.2017/108 K.2017/311

TCK m.22/3 bakımından basit ve bilinçli taksiri ayıran ölçüt, öngörülebilir neticenin basit taksirde öngörülmemesi, bilinçli taksirde ise öngörülmesidir; bilinçli taksir hâlinde taksirli suçun cezası üçte birden yarıya kadar artırılır. Bilinçli taksirde fail, neticeyi öngörse de şansına, başka etkenlere, kendi bilgisine veya becerisine güvenerek gerçekleşmeyeceğine inanır; olası kastta ise sonucu kabullenir ve meydana gelmesini önlemek için herhangi bir önlem almaz.

Detaylı özeti gör

Karar, taksirli suçun zorunlu unsurlarını beş başlık altında toplamaktadır: fiil taksirle işlenebilen bir suç olmalı, hareket iradî bulunmalı, sonuç istenmemeli, hareket ile sonuç arasında nedensellik bağı kurulmalı ve öngörülebilir sonuç öngörülmemiş olmalıdır. Kusurluluk türleri arasındaki ilişki de aynı bütün içinde açıklanmıştır. Kesin görülen sonucun bilinip istenmesi doğrudan kastı, muhtemel sonuca kayıtsız kalınması olası kastı, istenmeyen sonucun özen yükümlülüğüne aykırılık yüzünden engellenememesi bilinçli taksiri, öngörülebilir sonucun hiç öngörülmemesi ise basit taksiri gösterir. Somut olayda sürücü, kendi yönüne kırmızı ışık yanmasına rağmen kavşağa girmiş; karşı yönden gelen aracı görünce frene basmış ve çarpma noktasından önce başlayan fren izi bırakmıştır. Ceza Genel Kurulu, son anda fren yapılmasını neticenin istenmediğini ve önleme çabası gösterildiğini ortaya koyan, bilinçli taksiri olası kasttan ayıran belirleyici veri olarak değerlendirmiştir.

CGK E.2015/27 K.2015/345 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK m.22/3, bilinçli taksiri kişinin öngördüğü ancak istemediği neticenin gerçekleşmesi olarak tanımlar ve taksirli suç cezasının üçte birden yarıya kadar artırılmasını öngörür. Artırım oranı belirlenirken hareketin işleniş biçimi, yeri, niteliği ve zamanı, meydana gelen zararın ağırlığı ile TCK m.3'teki orantılılık ilkesi birlikte gözetilmelidir.

Detaylı özeti gör

Karar, birbirine bağlı iki uyuşmazlığı ayrı gerekçelerle çözmektedir. İlkinde; sabıkası olmayan, duruşmalara katılan, samimi anlatımlarıyla maddi gerçeğin ortaya çıkmasına katkı sağlayan ve mağdurların zararını gideren sanık hakkında TCK m.62'nin uygulanmamasına dair gerekçelerin dosyayla örtüşmediği belirlenmiştir. Bu nedenle yerel mahkemenin direnme hükmü isabetsiz bulunmuştur. İkinci uyuşmazlık, bilinçli taksir nedeniyle yapılacak artırımın oranıdır. Artırımın doğrudan en üst hadden yapılması yeterli sayılamaz; hareketin işleniş biçimi, yeri, niteliği ve zamanı ile zararın ağırlığı, TCK m.3'teki orantılılık ilkesiyle birlikte ele alınmalıdır. Alkollü biçimde, yerleşim yeri dışında ve olumsuz hava ile yol koşullarında gerçekleşip bir kişinin ağır yaralanmasıyla sonuçlanan olayda makul oran yerine en üst oranın seçilmesi usul ve kanuna aykırı görülmüştür. Her iki uyuşmazlık yönünden karşı oy kullanan üyeler de bulunmaktadır.

CGK E.2017/635 K.2017/487 Direnme Hükmünün Bozulması

Basit taksir ile bilinçli taksir arasındaki ölçüt, öngörülebilir neticenin failce öngörülüp öngörülmemesidir; bilinçli taksirde sonuç öngörülmüş fakat istenmemiştir. Mağdurun taksirli davranışı da neticeye katkıda bulunmuşsa, nedensellik bağını kesmediği sürece bu durum failin taksirli sorumluluğunu ortadan kaldırmaz ve taksirin niteliğini değiştirmez.

Detaylı özeti gör

Karar, bilinçli taksiri, neticeyi istemeyen failin hukuka aykırı sonucu öngörmesine rağmen davranışını sürdürmesi olarak açıklamaktadır. Failin gerçekleşmeyeceğine duyduğu güvenin dayanağı şans olabileceği gibi bilgi, beceri, yetenek ya da tecrübe de olabilir. Kararda madde gerekçesine yer verilerek, bilinçli taksir düzenlemesinin iş kazaları ile trafikte meydana gelen taksirli suçların önlenmesi bakımından caydırıcı etki doğurması amacının güdüldüğü aktarılmıştır. Kavram, kendi yönüne kırmızı ışık yandığını ve diğer istikametin harekete geçtiğini görmesine karşın şoförlük tecrübesine güvenerek yola giren sürücü örneğiyle somutlaştırılmıştır. Sanık ise savunmasında olay saatinde havanın yağmurlu ve karanlık olduğunu, kullandığı yolun yalnız tek yöne ait olduğunu anlayamadığını ve bu yolların acemisi olduğunu bildirmiştir. Karar ayrıca uyuşmazlık konusu suça ilişkin taksirle öldürme ve taksirle yaralama düzenlemelerine de yer vermektedir.

1.CD E.2025/2522 K.2025/9757 Kısmen Bozma, Kısmen Onama

Fail sonucu öngörmesine rağmen gerçekleşmeyeceğine inanarak eylemini sürdürmüş ve istemediği neticeye yol açmışsa bilinçli taksir koşulları oluşur. Böyle bir fiil olası kastla öldürme değil, TCK m.85/1 ve m.22/3 kapsamında bilinçli taksirle ölüme neden olma suçudur.

Detaylı özeti gör

Karar, göçmen kaçakçılığı suçuna ilişkin hükümler ile meydana gelen ölümden doğan sorumluluğu manevi unsur bakımından ayırmaktadır. Göçmen kaçakçılığı yönünden temyiz istemleri esastan reddedilmiş ve hükümler onanmış; ölüm sonucu ayrıca incelenmiştir. Bilirkişiye göre deniz aracının kapasitesi en fazla üç kişidir. Botun altında sonradan delik bulunmuşsa da sanıkların bu deliği bildiğini her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı biçimde gösteren delil yoktur. Buna karşılık deniz seferi deneyimi bulunmayan kişilerin yönettiği, güvenlik ekipmanı taşımayan bota kapasitesinin çok üzerinde yolcu alınmasının insan hayatı için açık tehlike yaratacağı bilinip öngörülmüştür. Sanıkların sonucun gerçekleşmeyeceğine inanarak eylemi sürdürdükleri ve istemedikleri neticeye yol açtıkları kabul edilmiştir. Bu nedenle hüküm bozulmuş; tutuklulukta geçen süreler gözetilerek tahliye istemleri reddedilmiştir.

1.CD E.2024/562 K.2024/4738 Bozma

Failin öngördüğü sonuca kayıtsız kalarak hareket ettiğini her türlü şüpheden uzak, kesin ve inandırıcı biçimde gösteren delil yoksa olası kast hükümleri uygulanamaz. Muhtemel netice failce istenmemiş ancak meydana gelmesi engellenememişse eylem TCK m.22/3 anlamında bilinçli taksir sayılır.

Detaylı özeti gör

Karardaki hukukî nitelendirme, olayın öncesi ve sonrasındaki bütün veriler birlikte değerlendirilerek yapılmıştır. Taraflar arasında husumet veya tartışma bulunmaması, olayın kazayla gerçekleştiğini belirten uyumlu anlatımlar, yaralanma yerlerinin araçtaki oturma düzeniyle örtüşmesi, silahın horozundaki arızayı saptayan uzmanlık raporu ve yaralıların hastaneye götürülmesi; öldürme ya da yaralama kastının bulunmadığını göstermiştir. Buna karşılık alkollü sanığın dar araç içinde silah mekanizmasıyla uğraşmasının bir kişinin yaralanmasına veya ölmesine yol açabileceğini öngörmesi gerektiği kabul edilmiştir. Bu nedenle suçun TCK m.89/4 ve m.22/3 uyarınca bilinçli taksirle birden fazla kişinin yaralanmasına neden olma şeklinde nitelendirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Kabul ve uygulamaya göre, gönüllü vazgeçme hükümlerinin tartışılmaması ve teşebbüs uygulamasında eksik ceza belirlenmesi de ayrıca bozma nedeni yapılmıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Aşağıdaki özetler, ceza dairelerinin ilgili TCK maddesine ilişkin kararlarından derlenmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesi E. 2020/255 K. 2020/1925 Düzelterek Esastan Red

Bu olayda BAM, iş güvenliği uzmanının işverene yönelttiği uyarıların kalıp işçisi olan sanığa iletildiği ve sanığın neticeyi somut olarak öngördüğü kanıtlanmadıkça TCK m.22/3'teki bilinçli taksirin kabul edilemeyeceğini belirterek sanığı bilinçsiz taksirle sorumlu tutmuştur.

Detaylı özeti gör

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Ceza Dairesi, bir kişinin ölümü ve birden fazla kişinin yaralanmasıyla sonuçlanan iş kazasında kalıp işçisi olan sanık hakkında bilinçli taksirle kurulan mahkumiyeti incelemiştir. İlk derece mahkemesi, iş güvenliği uzmanının kazadan kısa süre önce kalıp ve demir donatıların yere sabitlenmeden dikey stoklandığını raporlamasını neticenin öngörüldüğünün kanıtı saymıştır. Daire, iş kazalarında Yargıtay uygulamasının bilinçli taksiri dar yorumladığını belirterek 6331 sayılı Kanuna göre iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünün esas olarak işverende, uzmanın uyarılarının muhatabının da işveren olduğunu vurgulamıştır. Bilinçli taksir için neticenin somut olarak öngörüldüğünün ve sanığın buna rağmen gerçekleşmeyeceğine güvenerek hareket ettiğinin kanıtlanması gerektiğini, uyarıların sanığa aktarıldığı ispatlanamadığından şüphenin sanık lehine değerlendirileceğini kabul etmiştir. 2 Temmuz 2020 tarihli kararda bilinçli taksir artırımını hükümden çıkarmıştır.

Kararlar, künyelerinde belirtilen tarihteki olay ve mevzuat çerçevesinde değerlendirilmelidir. Güncel kanun metni ve sonraki değişiklikler ayrıca dikkate alınmalıdır; tam karar metni esas alınır.