İçeriğe geç

TCK Madde 20 Ceza sorumluluğunun şahsiliği

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TCK 20, Ceza sorumluluğu şahsidir. Kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 20 - Ceza sorumluluğunun şahsiliği

Resmi Metin

Ceza sorumluluğunun şahsiliği

Madde 20- (1) Ceza sorumluluğu şahsidir. Kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz.

(2) Tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamaz. Ancak, suç dolayısıyla kanunda öngörülen güvenlik tedbiri niteliğindeki yaptırımlar saklıdır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde ceza sorumluluğunun şahsîliği ilkesini düzenler ve bir kişinin başkasının işlediği fiilden dolayı cezalandırılıp cezalandırılamayacağı sorusunu çözer. Temel kural, ceza sorumluluğunun şahsi olmasıdır; herkes yalnız kendi fiilinden sorumlu tutulabilir ve kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz. Madde ayrıca tüzel kişiler hakkında ceza yaptırımı uygulanamayacağını belirler.

Sınır olarak, suç dolayısıyla kanunda öngörülen güvenlik tedbiri niteliğindeki yaptırımlar tüzel kişiler bakımından saklıdır; bunlar ceza değildir. Sonraki suç yorumlarında bu ilke, failin kusurunun kast bakımından TCK m.21, taksir bakımından TCK m.22 çerçevesinde bireysel olarak değerlendirilmesini gerektirir. Birden fazla kişinin karıştığı fiillerde dahi her fail kendi kusurundan sorumlu olur; ilke, başkasının fiilinden ötürü objektif sorumluluk yüklenmesini engeller.

Gerekçe

Tasarının “Suçun faili” başlıklı maddesi değiştirilmiş olup, madde metninde Anayasamıza uygun olarak ceza sorumluluğunun şahsiliği kuralı vurgulanmıştır. Özel hukuk tüzel kişilerinin suç faili sayılıp sayılmaması ile işlenen bir suçtan dolayı bunlar hakkında bir yaptırıma hükmedilmesi sorununu birbirinden ayırmak gerekir. Suç ve ceza politikası gereği olarak ancak gerçek kişiler suç faili olabilir ve sadece gerçek kişiler hakkında ceza yaptırımına hükmedilebilir. Bu anlaşılış, Anayasamızda da güvence altına alınan ceza sorumluluğunun şahsiliği kuralının bir gereğidir. Ancak, işlenen suç dolayısıyla özel hukuk tüzel kişileri hakkında güvenlik tedbiri niteliğinde yaptırımlara hükmedilebilecektir. “Para cezası”nın uygulamasındaki kolaylık, tüzel kişiler hakkında da ceza yaptırımına hükmedilebileceği düşüncesine haklılık kazandırmaz. Tüzel kişiler için ancak idari yaptırım niteliğinde “para cezası” öngörülebilir. Çünkü, idari yaptırımlarla, ceza yaptırımları arasında neden, amaç ve sonuçları bakımından farklılıklar bulunmaktadır. Örneğin, şirket niteliğindeki bir tüzel kişinin faaliyeti ile ilgili olarak doğan vergi borcunun zamanında ve tam olarak ödenmemesi dolayısıyla, tüzel kişi hakkında da “para cezası” verilebilmektedir. Ancak, bu yaptırımın asıl amacı, verginin zamanında ve eksiksiz olarak ödenmemesi dolayısıyla kamu maliyesinin uğradığı zararın giderilmesi ve vergi düzeninin etkinliğinin sağlanmasıdır. Bu tür yaptırımların bir ceza hukuku yaptırımı olmadığı açıktır. Vergi borcunun gerçeğe uygun bir şekilde doğmasının önüne geçebilmek amacıyla sahte belge düzenlenmiş olması durumunda ayrıca bu sahteciliği gerçekleştiren gerçek kişiler hakkında ceza yaptırımına hükmedilebilecektir. Bu durumda bile tüzel kişi hakkında verilen “para cezası”, bir idari yaptırım olma özelliğini korur. Yapılan bu yeni düzenlemeyle, tüzel kişiler hakkında da özellikle “para cezası” bağlamında ceza yaptırımına hükmedilebileceği yönündeki hukukî temelden yoksun anlayışın önüne geçilmek amaçlanmıştır.

TCK m.20 ile İlgili Yargıtay Kararları

12 karar gösteriliyor.

CGK E.2019/575 K.2021/587 İtirazın Kısmen Kabulü

Kanun koyucu, örgüt mensubunun konumu ile fiilinin niteliğine göre farklı suç tipleri kurarak TCK m.20'deki ceza sorumluluğunun şahsiliğini gözetmiştir. Buna karşılık örgüt yöneticisini örgüt faaliyeti çerçevesindeki bütün suçların ayrıca faili sayan TCK m.220/5, hem şahsilik ilkesinin hem de faillikte fiil üzerinde müşterek hâkimiyet ölçütünün istisnasıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, ceza sorumluluğunun şahsiliğini nedensellik ve objektif isnadiyet ölçütleri üzerinden temellendirir. Karma uygunluk anlayışına göre nedensellik bağı tek başına yetmez; netice ancak failin eseri sayılabiliyorsa ona yüklenebilir. Değerlendirme iki aşamalıdır: hareket anındaki somut koşullar ile üçüncü kişinin bilgi ve tecrübesine göre hareketin neticeyi doğurmaya elverişliliği incelenir, ardından failin kişisel bilgi ve tecrübesi araştırılır. İki değerlendirme örtüşürse nedensellik ve kusur birlikte çözülür; örtüşmezse sorumluluk failin kusuruna göre belirlenir ve neticenin öngörülmesinde kusur yoksa ceza verilmez. Karar bu ölçütü örgütlü suçlara taşıyarak amaca yönelik vahim eylem ile somut tehlike arasında illiyet aranacağını belirtir. Bu nedenle örgütün nihai amacını bilmek tek başına yetmez; yardım eden, üye, yönetici ve kurucu ayrımı yapılmadan herkes amaç suçtan sorumlu tutulamaz.

CGK E.2019/620 K.2021/523 İtirazın Kabulü

TCK'nın 20. maddesi ceza sorumluluğunun şahsiliğini düzenler; kanun koyucu bu ilkeyi dikkate alarak örgüt mensupları için örgütteki konumları ve fiillerinin niteliğine göre ayrı suç tanımları yapmıştır. TCK'nın 220/5. maddesinde örgüt yöneticileri için öngörülen özel faillik hükmü, şahsilik ilkesinin yanı sıra faillik bakımından fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurma ilkesine de istisna oluşturur.

Detaylı özeti gör

Karar, şahsilik ilkesini sonuçtan sorumluluk için aranan objektif isnadiyet koşulları üzerinden temellendirir. Objektif isnadiyet şart teorisini esas alsa da neticeye katkıda bulunan her hareketi eşit saymaz; netice, ancak hareket suçun konusu üzerinde hukuken kabul edilmeyen önemli bir tehlike yaratmış ve bu tehlike tipik neticede somutlaşmışsa faile yüklenebilir. Ölçütün özü, neticenin failin eseri olması, üçüncü kişinin davranışının veya rastlantının ürünü olmamasıdır. Bunun için hareketle netice arasında nedensellik bulunmalı, hayat tecrübesinin dışında atipik gelişme araya girmemeli, fail olayın gelişimine egemen olabilmeli, yarattığı tehlike tipteki neticede gerçekleşmeli ve netice normun koruma alanı dışında kalmamalıdır. Karar ayrıca, TCK m.220/5 nedeniyle örgüt yöneticisinin elverişli fiilleri bizzat işlemesinin gerekmediğini belirtir.

CGK E.2024/131 K.2024/226 Direnme Hükmünün Bozulması

TCK'nın 20/1. maddesindeki ceza sorumluluğunun şahsiliği, kişinin yalnız kendi suçunu ortaya koyan fiillerinden sorumlu tutulabilmesini sağlayan kişisel bir güvencedir ve fail dışındaki kimselere ait sorumluluğun ona yüklenmesini engeller. Failin fiilleriyle illiyet bağı saptanamayan başka bir kişiye ilişkin anlatımlar suçun sübutunda yan delil olarak bile kullanılamaz ve temel cezanın tayinine dayanak yapılamaz.

Detaylı özeti gör

Karar, şahsilik ilkesinin temel cezanın belirlenmesindeki bağlayıcı etkisini somutlaştırır. Hâkimin TCK m.61 ölçütleri ile m.3/1'deki orantılılık çerçevesinde kullandığı takdir, kanuni ve yeterli gerekçeye dayanmalıdır. Anayasa m.38/7 ile TCK m.20/1 uyarınca fail ancak kendi kusuru ile hareketi arasındaki illiyet nedeniyle cezalandırılabilir. Somut olayda ilk derece mahkemesi, sanığın eşi aleyhindeki tanık anlatımlarını sübutta yan delil saymış ve Özel Daire bu nedenle hükmü bozmuştur. Bozmaya uyulduğu hâlde, sonradan gelen ve sanığın örgütteki konumuna ilişkin beyanlar taşıyan tanık ifadeleri de değerlendirilerek temel ceza 5 yıl 8 aydan 6 yıla çıkarılmıştır. Kurul, eşin fiilleriyle illiyet bağı kurulamayan sanık yönünden eşe ilişkin tanık beyanlarının yan delil olarak dahi kullanılamayacağını ve gerekçeye alınmalarının bozma ilamını sonuçsuz bıraktığını belirterek direnme hükmünü oy birliğiyle bozmuştur.

CGK E.2021/183 K.2023/328 İtirazın Reddi

Örgüt suçlarında kanun koyucu, TCK m.20/1'deki cezaların şahsiliği ilkesini gözetmiş ve kişilerin örgütteki konumu ile fiillerinin niteliğine göre farklı suç tipleri belirlemiştir. TCK m.220/5'in örgüt yöneticileri için kurduğu özel faillik rejimi ise hem ceza sorumluluğunun şahsiliğine hem de faillikte fiil üzerinde müşterek hâkimiyet ilkesine istisna oluşturur.

Detaylı özeti gör

Karar, şahsilik tartışmasının yürütüldüğü anayasal düzeni ihlal suçunda tipik fiil ile cebir unsurunu belirginleştirir. Tipik eylem, anayasal düzeni ortadan kaldırmaya, yerine başka düzen getirmeye veya fiilen uygulanmasını önlemeye elverişli araçlarla cebir ve şiddet kullanılarak teşebbüs edilmesidir; cebir suçun unsurudur. Aranan fizikî cebirdir ve silahlı unsurların Meclis ya da Cumhurbaşkanlığı gibi kurumları kuşatması hâlinde silah kullanılmasa da bu cebrin varlığı kabul edilir. Karar, kamu gücünü cebir sayan manevi cebir anlayışını ayrıntılı biçimde tartışıp reddeder; hazırlık aşamasında cebir unsurunu metinden çıkaran tasarı tercihinden Meclis çalışmalarında vazgeçildiğini hatırlatır. Suçun failinin yöneten veya yönetilen herkes olabileceği, doğrudan genel kastla işlendiği ve yapısı gereği teşebbüse elverişli bulunmadığı da belirtilmiştir.

CGK E.2021/378 K.2023/46 İtirazın Kısmen Kabulü

TCK'nın 20. maddesindeki ceza sorumluluğunun şahsiliği ve faillikte fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurma ilkeleri, örgüt yöneticileri için özel faillik öngören TCK'nın 220/5. maddesiyle istisnaya bağlanmıştır. Bunun yanında kanun koyucu, 20/1. maddedeki şahsilik ilkesini gözetip örgüt mensuplarının konumları ve fiillerinin niteliğine göre ayrı suç tanımları yaparak dengeli bir sorumluluk rejimi kurmuştur.

Detaylı özeti gör

Kararın gerekçesinde içtima sorunu ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Tek bir icra hareketinin hem işlenen suçun hem de tehlike suçu niteliğindeki amaç suçun icra hareketini oluşturması nedeniyle sanığın hukuken tek fiille kanunun birden çok hükmünü ihlal ettiği ve TCK m.44'ün gündeme geldiği belirtilmiş; ancak TCK m.309/2'deki düzenleme fikrî içtimanın uygulanmasını önlediğinden kural olarak gerçek içtima hükümlerinin uygulanacağı sonucuna varılmıştır. Buna göre amaç suçun yanında kasten öldürme, nitelikli yaralama veya kamu mallarına zarar verme gibi suçlardan ayrıca cezaya hükmolunur; buna karşılık suçun unsuru sayılan cebir ve şiddetin basit hâllerinin işlendiği durumlarda amaç suçla birlikte ayrı bir mahkûmiyet hükmü kurulamaz. Hukuki ve fiili kesintiye kadar gerçekleştirilen birden fazla fiil için bir kez Anayasayı ihlal suçu oluşur. Karar ayrıca, eylemlerin haksızlık muhtevasını tamamen kapsayan bu suç tüm unsurlarıyla gerçekleştiğinde TCK m.311 ve m.312'den ayrıca cezalandırmaya gidilemeyeceğini belirtmektedir.

Diğer kararlar (7)
CGK E.2021/59 K.2022/806 İtirazın Reddi

Örgüt yöneticilerinin örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan ayrıca fail olarak cezalandırılmasını öngören TCK'nın 220/5. maddesi, 20. maddedeki ceza sorumluluğunun şahsiliği ile faillikte fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurma ilkelerine istisna getirir. Kanun koyucu şahsilik ilkesini gözeterek, örgüt mensuplarının örgütteki konumları ve fiillerinin niteliği uyarınca ayrı suç tanımları yapmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.220/5'in istisna teşkil ettiği genel faillik rejiminde müşterek faillik ile yardım etme arasındaki sınırı işlevsel katkı ölçütüyle belirler. Kanun iştirakte faillik ve şerikliği ayırır; TCK m.37/1 müşterek, m.37/2 dolaylı failliği düzenler. Müşterek faillik için birlikte suç işleme kararı ile suçun işlenişi üzerinde ortak hâkimiyet birlikte aranır. Ortak hâkimiyet, suç ortaklarının rolleri ile katkılarının önemine göre saptanır; birinin katkısı diğerinin fiilini tamamlıyorsa da müşterek faillik doğabilir. Suç yerinde bulunmak zorunlu değildir; olay yerindeki faili iletişim araçlarıyla koordine eden veya eylem anında talimat veren kişi de müşterek faildir. Buna karşılık icra bakımından bağımsız işlev taşımayan ve hazırlık hareketleriyle sınırlı kalan katkı ortak hâkimiyet doğurmaz, yardım etme kapsamında kalır.

CGK E.2020/402 K.2022/670 İtirazın Reddi

TCK'nın 20/1. maddesindeki cezaların şahsiliği ilkesi gözetilerek, örgüt mensuplarının örgütteki konumlarına ve fiillerinin niteliğine göre ayrı suç tanımlarıyla ceza adaleti bakımından dengeli bir sorumluluk rejimi oluşturulmuştur. Örgüt yöneticileri hakkındaki TCK'nın 220/5. maddesinde yer alan özel faillik hükmü, ceza sorumluluğunun şahsiliği ve faillikte fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurulması ilkelerine istisna teşkil eder.

Detaylı özeti gör

Karar, faillik ölçütünün 765 sayılı Kanundaki asli-feri iştirak ayrımından hareket üzerinde hâkimiyet anlayışına geçişini tarihsel olarak karşılaştırır. Eski dönemde bu iki kategorinin sıkça karıştırıldığı aktarılmıştır. Yargıtay içtihadına göre suçu doğrudan birlikte işleyenlerin hareketleri suçun unsuru veya şiddet sebebi olmayıp feri nitelikte olsa da icra hareketiyle aynı maddi biçimi taşıması ve icrada birinci derecede etkili olması nedeniyle bu kişiler asli fail sayılmıştır. Feri iştirakte ise ikinci derecede katılma vardır ve asli failin hareketleriyle yardımcının hareketleri arasında bağlantı aranır. Yeni düzenlemede ölçüt hareket üzerinde hâkimiyettir; bu hâkimiyet birlikte irtikapla veya zımni ya da açık iş bölümüyle kurulabilir. Bir başkasının hareketi için gerekli ortamı hazırlayanlar da fail sayılabilir.

CGK E.2018/37 K.2022/258 İtirazın Reddi

Örgüt yöneticisini örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen bütün suçlardan ayrıca fail sayan TCK'nın 220/5. maddesi, 20. maddedeki ceza sorumluluğunun şahsiliği ile faillikte fiil üzerinde ortak hâkimiyet kurma ilkelerine istisnadır. Kanun koyucu 20/1. maddedeki cezaların şahsiliğini gözeterek örgüt mensuplarının örgütteki konumlarına ve fiillerinin niteliğine göre ayrı suç tanımları yapmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar, örgütlü suçlarda genel faillik koşullarıyla TCK m.220/5 özel düzenlemesinin sınırını açıklar. Örgüt kurma suçu çok failli olup en az üç kişinin bir araya gelmesini gerektirir; onu iştirakten ayıran, örgütün devamlılığı ve belirlenmemiş sayıda suç işleme amacıyla birleşmedir. Genel faillik yalnız birlikte suç işleme kararını değil, fiil üzerinde ortak hâkimiyeti de gerektirir. Bu nedenle örgüt mensuplarının nihai amaçta birleşmesi, gerçekleşen her suç bakımından müşterek faillik için yeterli değildir. TCK m.39 kapsamındaki yardım ile m.220/7'deki örgüte yardım da ayrıdır: somut bir suça yönelen kasta dayalı yardım şeriklik, şartları varsa amaç suç yönünden faillik; somut bir olaya bağlanmayan ancak örgüt faaliyetinde kullanılmak üzere yapılan yardım m.220/7 kapsamında değerlendirilir. Yönetici olmayan sanık hakkında m.220/5 uygulanamaz.

3.CD E.2021/2166 K.2022/120 Bozma

TCK'nın 20. maddesindeki ceza sorumluluğunun şahsiliği, örgüt mensupları için örgütteki konumları ve fiillerinin niteliği temelinde ayrı suç tanımları yapılırken gözetilmiştir. Örgüt yöneticilerine özel faillik getiren TCK'nın 220/5. maddesi, hem bu şahsilik ilkesine hem de faillikte fiil üzerinde müşterek hâkimiyet kurulması ilkesine istisna oluşturur.

Detaylı özeti gör

Karar, şahsilik ilkesini ihmali davranışlarda nedensellikten örgütlü suçlardaki objektif isnadiyete uzanan bir çizgide açıklar. İhmali davranışta netice, icrai suçtaki gibi hareketin fizikî sonucu sayılmaz; hukuken beklenen hareket yapılsaydı tipik neticenin doğup doğmayacağı sorulur. Neticeyi önleme ödevi koruma veya gözetim yükümlülüğüdür ve garantörlük kanundan, sözleşmeden ya da kişinin yarattığı tehlikeli durumdan doğabilir. Karma uygunluk teorisine göre nedensellik tek başına yeterli değildir; hareket neticeyi doğurmaya uygun ve elverişli olmalı, netice de objektif olarak faile yüklenip onun eseri sayılabilmelidir. Örgütlü suçlarda bu nedenle amaca yönelik vahim eylem veya elverişli araç suç ile suç konusu üzerinde doğan somut tehlike arasında illiyet aranır. Bu çerçevede örgütteki konum ve fiilin niteliğine göre ayrı suç tanımları yapılırken şahsilik gözetilir; TCK m.220/5'teki yöneticiye özgü faillik bunun özel istisnasıdır.

3.CD E.2021/3707 K.2022/118 Bozma

Örgüt mensuplarının örgütteki konumları ve fiillerinin niteliği uyarınca ayrı suç tanımlarına tabi tutulmasında TCK'nın 20. maddesindeki ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesi esas alınmıştır. TCK'nın 220/5. maddesinde örgüt yöneticileri için düzenlenen özel faillik ise şahsilik ve faillikte fiil üzerinde müşterek hâkimiyet ilkelerinin istisnasıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, şahsilik ilkesinin şeriklikte nasıl işlediğini, fail ile yardım eden arasındaki işlev farkı üzerinden açıklar. Suçun icrasına katıldığı hâlde kanuni tanımdaki fiili gerçekleştirmeyen kişi şeriktir; şeriklik azmettirme ve yardım etme biçimlerinde düzenlenmiştir. Kanuni fiili gerçekleştirmeyen veya özel faillik niteliği bulunmayan suç ortağı, TCK m.40'taki bağlılık kuralı uyarınca gerçekleşen fiilden sorumludur. TCK m.39/2'de yardım maddi ve manevi olarak ayrılır. Araç sağlamak ya da suçtan önce veya suç sırasında maddi katkıyla icrayı kolaylaştırmak maddi yardımdır; suça teşvik, suç işleme kararını kuvvetlendirme, sonradan yardım vaadi ve işleniş biçimi hakkında yol gösterme manevi yardımdır. Katılma düzeyi, yalnız eylemin bir anına göre değil, alınan karar, icra biçimi ile olay öncesi, sırası ve sonrasındaki davranışların tümü birlikte değerlendirilerek belirlenir.

3.CD E.2021/2123 K.2022/119 Bozma

Örgüt mensupları bakımından suç tipleri, kişinin örgütteki yeri ve fiilinin niteliği esas alınarak ayrı ayrı düzenlenmiş; böylece TCK m.20'deki ceza sorumluluğunun şahsiliği gözetilmiştir. Örgüt yöneticileri için TCK m.220/5'te kurulan özel faillik rejimi ise hem şahsilik ilkesinin hem de faillikte fiil üzerinde müşterek hâkimiyet ölçütünün istisnasıdır.

Detaylı özeti gör

Karar, TCK m.220/5'te yöneticiler için kurulan istisnayı, diğer örgüt mensupları bakımından genel şahsilik ve faillik koşullarıyla sınırlar. Örgüt kurma suçu çok failli olup en az üç kişinin birleşmesini gerektirir; onu iştirakten ayıran, yapının devamlılığı ve belirlenmemiş sayıda suç işleme amacıdır. İştirak için kasten ve hukuka aykırı işlenmiş bir fiil yeterlidir; her fail, diğerleri hakkında cezayı önleyen kişisel nedenlerden bağımsız olarak kendi kusurlu fiiline göre cezalandırılır. Faillik ise birlikte suç işleme kararının yanında fiil üzerinde ortak hâkimiyet gerektirir. Bu nedenle örgütün nihai amacında birleşme ortak kararı gösterse bile, gerçekleşen suç üzerinde müşterek hâkimiyet kurulmadıkça yönetici olmayan örgüt mensubu örgüt faaliyeti kapsamında işlenen her suçtan müşterek fail olarak sorumlu tutulamaz.

3.CD E.2021/2069 K.2022/121 Bozma

Kanun koyucu, örgüt mensuplarının örgütteki konumlarına ve fiillerinin niteliğine göre ayrı suçlar belirlerken TCK'nın 20. maddesindeki ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkesini gözetmiştir. Örgüt yöneticilerine ilişkin TCK'nın 220/5. maddesindeki özel faillik hükmü ise şahsilik ilkesine ve faillikte fiil üzerinde müşterek hâkimiyet ölçütüne istisnadır.

Detaylı özeti gör

Karar, somut suça yardım ile örgüte genel yardım arasındaki ayrımın amaç suç ve içtima üzerindeki sonuçlarını belirler. TCK m.39 kapsamındaki yardım ile m.220/7'deki örgüte bilerek ve isteyerek yardım nitelikçe farklıdır. Örgüt faaliyeti içinde işlenecek belirli bir suça yönelen ve kasta dayanan yardım, yardım edilen suç bakımından şeriklik; koşulları varsa amaç suç bakımından faillik kapsamında değerlendirilir. Belirli bir olaya bağlanmayan, örgüt faaliyetinde kullanılmak üzere yapılan yardım ise m.220/7'deki suçu oluşturur. Amaç suçu gerçekleştirmeye yönelik fiil konusunda iştirak iradesi bulunan sanıklar bakımından Anayasayı ihlal suçuna iştirakin her biçimi uygulanabilir. Araç fiil hukuken tek hareketle araç ve amaç suç hükümlerini ihlal etse de m.309/2 fikrî içtimanın uygulanmasını önlediğinden bu suçlar bakımından kural olarak gerçek içtima uygulanır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.