İçeriğe geç

TCK Madde 131 Soruşturma ve kovuşturma koşulu

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TCK 131, Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç; hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, mağdurun şikayetine bağlıdır.

İçindekiler

Sayfa içeriğiTCK Madde 131 - Soruşturma ve kovuşturma koşulu

Resmi Metin

Soruşturma ve kovuşturma koşulu

Madde 131- (1) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hariç; hakaret suçunun soruşturulması ve kovuşturulması, mağdurun şikayetine bağlıdır.

(2) Mağdur, şikayet etmeden önce ölürse, veya suç ölmüş olan kişinin hatırasına karşı işlenmiş ise; ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eş veya kardeşleri tarafından şikayette bulunulabilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TCK m.131, hakaret suçunda soruşturma ve kovuşturmanın hangi koşula bağlı olduğunu düzenler. Buna göre TCK m.125’te tanımlanan hakaret suçu, kural olarak mağdurun şikayetine bağlıdır; yani şikayet olmaksızın soruşturma başlatılamaz ve kovuşturma yapılamaz. Ancak bu kuralın önemli bir istisnası vardır: hakaretin kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenmesi halinde suç, mağdurun şikayeti aranmaksızın re’sen soruşturulur ve kovuşturulur. Böylece kamu görevinin korunması, şikayet koşulunun dışında tutulmuştur.

İkinci olarak madde, mağdurun şikayet hakkını kullanamadan ölmesi ile ölmüş bir kişiye yönelen hakaret durumlarını düzenler. Mağdur, şikayet etmeden önce ölürse veya suç TCK m.130 kapsamında ölmüş olan kişinin hatırasına karşı işlenmiş ise; şikayet hakkı belirli yakınlara geçer. Bu durumda ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eşi veya kardeşleri tarafından şikayette bulunulabilir. Böylece şikayete bağlı bu suçta, hakkı doğrudan kullanamayan mağdur adına sınırlı bir yakın çevrenin harekete geçmesine imkan tanınmıştır.

Gerekçe

Madde ile hakaret suçlarında kovuşturmanın, mağdurun şikâyetine bağlı olduğu hükmü getirilmektedir. Ancak, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hakaret suçunun soruşturması ve kovuşturması şikâyete tabi kılınmamıştır. Maddenin ikinci fıkrasına göre, mağdur şikâyetten önce vefat ederse, ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyunun, eş ve kardeşlerinin şikâyette bulunabilecekleri açıklanmış, bunlar dışındakilere şikâyet hakkı tanınmamıştır. Ölmüş olan kişinin hatırasına hakaret edilmesi hâlinde de, ölenin ikinci dereceye kadar üstsoy ve altsoyu, eş veya kardeşleri tarafından şikâyette bulunulabilir.

TCK m.131 ile İlgili Yargıtay Kararları

6 karar gösteriliyor.

4.CD E.2022/14630 K.2022/24313 Kanun Yararına Bozma

Hakaretin kamu görevlisine görevi nedeniyle yöneltilmesi, TCK'nın 131/1. maddesindeki şikâyet koşulunun istisnasıdır; bunun dışındaki hakaretlerde soruşturma ve kovuşturma mağdurun şikâyetine bağlıdır.

Detaylı özeti gör

Hakaret suçundan verilen mahkûmiyet, kanun yararına bozma istemi kapsamında incelenmiştir. İstem yazısında, Yargıtay 18. Ceza Dairesinin benzer bir olaya ilişkin 2017 tarihli ilamına dayanılmış; şikâyetten vazgeçme beyanı gözetilmeden mahkûmiyet kurulmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Daire, şikâyet koşuluna ilişkin düzenlemeyi TCK m.73/4 ve CMK m.223/8 ile birlikte değerlendirmiştir. İlk hüküm, şikâyete bağlı suçlarda zarar görenin vazgeçmesinin davayı düşürmesini; ikinci hüküm ise kovuşturma koşulunun gerçekleşmeyeceği anlaşıldığında düşme kararı verilmesini öngörür. Somut olayda mağdur 02.02.2021 tarihli oturumda şikâyetinden vazgeçmiş, fakat sanığa bu vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan TCK m.125/1 ve m.62 uyarınca mahkûmiyet kurulmuştur. Benimsenen Ceza Genel Kurulu ilamına göre, vazgeçmenin kabul etmeyen sanığı etkilememesi, beraat etme olasılığı bulunan sanık yönünden yargılamanın sürmesini amaçlamaktadır.

4.CD E.2021/30865 K.2022/5638 Kanun Yararına Bozma

Mağdurun şikâyeti, hakaret suçuna ilişkin soruşturma ve kovuşturmanın koşuludur; kamu görevlisine görevi nedeniyle hakaret edilmesi ise bu kurala tabi değildir.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, hakaret suçundan verilen adli para cezasının kanun yararına bozulması isteminden doğmuştur. Yerel mahkeme, TCK m.125'in ilgili fıkraları ile m.52/2 uyarınca 2.700 Türk lirası adli para cezasına hükmetmiştir. Daire, şikâyet koşulunu TCK m.73/4 ve CMK m.223/8 ile birlikte incelemiştir: ilk düzenleme, şikâyete bağlı suçlarda zarar görenin vazgeçmesiyle davanın düşmesini; ikincisi ise kovuşturma koşulunun gerçekleşmeyeceği anlaşıldığında düşme kararı verilmesini öngörür. Somut olayda mağdur 17.10.2019 tarihli oturumda şikâyetinden vazgeçmiş, ancak sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan TCK m.125/1 ve m.62 uyarınca mahkûmiyet kurulmuştur. Kararda benimsenen Ceza Genel Kurulu ilamına göre, kanunda aksi yazılı değilse şikâyetten vazgeçme bunu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Amaç, suç sabit değilse beraat; sabitse cezalandırma zorunluluğu kalktığından düşme kararı verilmesini sağlamaktır.

4.CD E.2022/15046 K.2022/24443 Kanun Yararına Bozma

Hakaret nedeniyle soruşturma ve kovuşturma yapılabilmesi, TCK'nın 131/1. maddesi gereğince mağdurun şikâyetine bağlıdır; yalnız kamu görevlisine görevi dolayısıyla hakaret edilen hâl bu kapsamın dışındadır.

Detaylı özeti gör

Kanun yararına bozma istemi, hakaret suçundan TCK m.125/1, m.62/1 ve m.52/2 uyarınca 1.500 Türk lirası adli para cezası verilen dosyada incelenmiştir. İstem yazısına göre müşteki, 14.01.2020 tarihli celsede şikâyetinden vazgeçmiştir. Kovuşturması şikâyete bağlı suçta TCK m.73'ün dördüncü ve altıncı fıkraları ile CMK m.223/8 uyarınca davanın düşürülmesi gerekirken mahkûmiyet kurulmasının isabetsiz olduğu ileri sürülmüştür. Daire, şikâyet koşulunu; vazgeçmenin davayı düşürmesine ve düşme kararına ilişkin hükümlerle birlikte değerlendirmiştir. Aynı oturumda vazgeçme beyanı bulunmasına rağmen sanıktan bunu kabul edip etmediğine ilişkin açıklama alınmadan cezalandırma yoluna gidildiği saptanmıştır. Benimsenen Ceza Genel Kurulu ilamında, kanunda aksi öngörülmedikçe kabul etmeyen sanık yönünden vazgeçmenin sonuç doğurmamasının amacı da açıklanmıştır: yargılama sürdürülerek suç sabit değilse beraat, sabitse cezalandırma zorunluluğu kalktığından düşme kararı verilmelidir.

4.CD E.2022/14278 K.2022/24480 Kanun Yararına Bozma

TCK'nın 131/1. maddesi uyarınca, görevinden dolayı kamu görevlisine karşı işlenen hâl hariç, hakaret suçunun soruşturulup kovuşturulması mağdurun şikâyetine bağlı tutulmuştur.

Detaylı özeti gör

Hakaret suçundan 1.500 Türk lirası adli para cezası verilen dosya, kanun yararına bozma istemine konu olmuştur. Zaman sıralaması özellikle dikkat çekmektedir: şikâyetten vazgeçme beyanı 11.07.2019 tarihli celsede sunulmuş, mahkûmiyet hükmü ise yaklaşık bir yıl sonra 09.07.2020 tarihinde kurulmuştur. İstem yazısında, kovuşturması şikâyete bağlı suç yönünden TCK m.73'ün dördüncü ve altıncı fıkraları ile CMK m.223/8 gereğince düşme kararı verilmesi gerektiği savunulmuştur. Daire, şikâyet koşulunu vazgeçmenin davayı düşürmesine ve düşme sebeplerine ilişkin hükümlerle birlikte ele almıştır. Mağdurun oturumda vazgeçtiği, buna rağmen sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan TCK m.125/1 ve m.62 uyarınca mahkûmiyet kurulduğu belirlenmiştir. Kararda benimsenen Ceza Genel Kurulu ilamı uyarınca vazgeçme, bunu kabul etmeyen sanık hakkında sonuç doğurmaz.

4.CD E.2021/35262 K.2022/6254 Kanun Yararına Bozma

Hakaret suçunda soruşturma ve kovuşturma için mağdurun şikâyeti gerekir; kamu görevlisine görevi dolayısıyla yöneltilen hakaret bu şikâyet şartının dışındadır.

Detaylı özeti gör

Kanun yararına bozma isteminin dayanağı, hakaret suçunun şikâyete bağlı olması değil; karşılıklı gönderilen tehdit ve hakaret içerikli mesajlar yönünden TCK m.129'daki özel tahrik hükümlerinin uygulanabilirliğinin gerekçeli kararda tartışılmamasıdır. İstem yazısında bu hükmün metnine de yer verilmiştir. Daire, şikâyet koşuluna ilişkin kuralı vazgeçmenin davayı düşürmesini ve düşme kararını düzenleyen hükümlerle birlikte değerlendirmiştir. Ayrıca olağanüstü nitelikteki bu kanun yolunun sınırları açıklanmıştır. İçtihadı Birleştirme Kurulu ve Ceza Genel Kurulu kararlarına dayanılarak, hâkimin takdir alanındaki konuların, mahkemenin takdirine bağlı taleplerin ve takdirin yerindeliğine yönelik başvuruların kanun yararına bozma yoluyla denetlenemeyeceği belirtilmiştir. Somut olayda mağdurun 20.10.2020 tarihli duruşmada şikâyetinden vazgeçtiği; sanığa vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorulmadan mahkûmiyet kurulduğu saptanmıştır.

Diğer kararlar (1)
4.CD E.2021/30854 K.2022/5430 Kanun Yararına Bozma

Hakaret suçunda soruşturma ve kovuşturma, kamu görevlisine karşı görevinden dolayı işlenen hâller istisna olmak üzere, mağdurun şikâyetine bağlıdır.

Detaylı özeti gör

Hakaret suçundan TCK m.125/1 uyarınca üç ay hapis cezası verilen dosya için kanun yararına bozma yoluna başvurulmuştur. İstem yazısı iki olguya dayanmaktadır: müşteki oturumda şikâyetçi olmadığını bildirmiş, sanık ise vazgeçmeyi kabul etmediğine ilişkin herhangi bir beyanda bulunmamıştır. Bu nedenle soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suç yönünden düşme kararı verilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. Daire, şikâyet koşulunu; zarar görenin vazgeçmesinin davayı düşürmesine ve düşme sebepleri ya da kovuşturma koşulunun gerçekleşmeyeceği anlaşıldığında verilecek karara ilişkin hükümlerle birlikte ele almıştır. Yargılamada mağdur 17.10.2019 tarihli oturumda vazgeçmiş, ancak konu sanığa sorulmadan doğrudan cezalandırma yoluna gidilmiştir. Benimsenen Ceza Genel Kurulu ilamına göre şikâyetten vazgeçme, kanunda aksi bulunmadıkça bunu kabul etmeyen sanık yönünden etkili değildir.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.