TBK Madde 594 Kefalet: f. Bildirim, iflasta ve konkordatoda kayıt

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 594, alacaklıyı kefile karşı bilgilendirme ve koruma yükümlülüğü altına sokar: asıl borçlu anaparanın, yarım yıllık faizin veya yıllık anapara ödemelerinin ödenmesinde altı ay gecikirse alacaklı durumu kefile bildirmek, istek üzerine her zaman asıl borcun kapsamı hakkında bilgi vermek, borçlunun iflası veya konkordato istemesi hâlinde alacağını kaydettirip haklarının korunması için gerekeni yapmak ve durumu kefile bildirmek zorundadır; bu gereklerden birini yerine getirmeyen alacaklı, kefilin bundan doğan zararı miktarınca ona karşı haklarını kaybeder.

Resmi Metin

f. Bildirim, iflasta ve konkordatoda kayıt

Madde 594- (1) Asıl borçlu, anaparanın veya yarım yıllık döneme ait faizin ödenmesinde ya da yıldan yıla yapılması öngörülen anapara ödemelerinde altı ay gecikirse, alacaklının durumu kefile bildirmesi gerekir. İstek hâlinde alacaklı, her zaman asıl borcun kapsamı hakkında kefile bilgi vermek zorundadır.

(2) Asıl borçlunun iflasına karar verilmiş veya borçlu konkordato istemişse alacaklı, alacağını kaydettirmek ve haklarının korunması için gerekeni yapmak zorundadır. Alacaklının, borçlunun iflas ettiğini veya borçluya konkordato mehli verildiğini öğrendiği anda, durumu kefile bildirmesi gerekir.

(3) Alacaklı, yukarıdaki fıkralarda öngörülen gereklerden birini yerine getirmezse, bundan dolayı kefilin uğradığı zarar miktarınca ona karşı haklarını kaybeder.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, alacaklıya kefili koruyacak birkaç aktif görev yükler; çünkü kefilin sorumluluğu asıl borca bağlı (fer’i) olduğundan, kefilin neyle karşı karşıya olduğunu bilmeye hakkı vardır. Diyelim ki asıl borçlu anaparayı, altı aylık faizi ya da yıllık taksiti ödemekte altı ayı aştı; bu durumda alacaklının oturup beklemesi değil, durumu kefile haber vermesi gerekir. Ayrıca kefil ne zaman sorarsa, alacaklı borcun güncel durumunu ona açıklamak zorundadır. İşler daha da kötüleşip borçlu iflas eder ya da konkordato isterse, alacaklı kenara çekilemez: alacağını usulüne uygun kaydettirmeli, kefilin ileride dayanabileceği imkânları korumalı ve durumu öğrenir öğrenmez kefile bildirmelidir. Bu görevlerden birini savsaklarsa yaptırım otomatik olarak tüm borcun silinmesi değildir; alacaklı, yalnızca kefilin bu ihmal yüzünden fiilen uğradığı zarar kadar ona karşı haklarını yitirir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 594. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 502 nci maddesini kısmen karşılamaktadır.

Tasarının üç fıkradan oluşan 594 üncü maddesinde, alacaklının borçlunun borcu ödemekte gecikmesini bildirmesi ile iflas ve konkordato durumlarında alacağını kaydettirme zorunluluğu düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 502 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan “4. Borçlunun iflas masasına alacaklının müracaatı” şeklindeki ibare, Tasarıda, “f. Bildirim, iflasta ve konkordatoda kayıt” şeklinde değiştirilmiştir.

Maddenin birinci fıkrasına göre, asıl borçlu, anaparanın veya yarım yıllık döneme ait faizin ödenmesinde ya da yıldan yıla yapılması öngörülen anapara ödemelerinde altı ay gecikirse, alacaklı durumu kefile bildirmek zorundadır. Aynı fıkra uyarınca, istek halinde alacaklı, her zaman asıl borcun durumu hakkında kefile bilgi verecektir.

Maddenin ikinci fıkrasına göre, asıl borçlunun iflasına karar verilmesi veya borçlunun konkordato istemesi durumunda alacaklı, alacağını kaydettirmek ve haklarının korunması için gerekeni yapmak zorundadır. Bu durumda alacaklı, borçlunun iflas ettiğini veya borçluya konkordato mehli verildiğini öğrendiği anda, durumu kefile bildirecektir.

Maddenin son fıkrasında ise, alacaklının, yukarıdaki fıkralarda öngörülen gereklerden birini yerine getirmemesi halinde, bundan dolayı kefilin uğradığı zarar miktarınca ona karşı haklarını kaybedeceği belirtilmiştir.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 505 inci maddesi göz önünde tutulmuştur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.594 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2023/107 K. 2026/1166 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Genel kredi sözleşmesine kefil olanın açtığı menfi tespit davasında kefil, bankanın TBK m.592, 594 ve 596'ya aykırı davrandığını ve bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmediğini ileri sürmüş; daire uyuşmazlığı teminatların azaltılmasına ilişkin TBK m.592 çerçevesinde değerlendirmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Genel kredi sözleşmesine kefil olan kişi, alacaklı bankanın asıl borçluya ait araçlar üzerindeki rehinlerin büyük bölümünü kaldırarak teminatları azalttığını ileri sürerek kefalet borcundan kurtulduğunun tespitini ve icra baskısı altında ödediği tutarın istirdadını istemiştir. İlk derece mahkemesi bankayı ağır kusurlu sayıp TBK m.592/4 uyarınca kefaletin sona erdiğine karar vererek davayı kısmen kabul etmiştir. Daire; teminatların bir kısmının elden çıkarıldığını kabul etmekle birlikte bankanın ağır kusurlu olduğunu gösteren delil bulunmadığını, bu nedenle m.592/4 yerine m.592/1'in uygulanarak kefilin sorumluluğunun elden çıkarılan teminat kadar azaltılması gerektiğini belirterek kararı kaldırmış ve dosyayı yeniden yargılama için ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!